Mahabharata 3.240.35-47

Devanāgarī

दुर्योधनं निशान्ते च कर्णो वैकर्तनो ऽब्रवीत् ॥
स्मयन्न् इवाञ्जलिं कृत्वा पार्थिवं हेतुमद् वचः ॥
न मृतो जयते शत्रूञ् जीवन् भद्राणि पश्यति ॥
मृतस्य भद्राणि कुतः कौरवेय कुतो जयः ॥
न कालो ऽद्य विषादस्य भयस्य मरणस्य वा ॥
परिष्वज्याब्रवीच् चैनं भुजाभ्यां स महाभुजः ॥
उत्तिष्ठ राजन् किं शेषे कस्माच् छोचसि शत्रुहन् ॥
शत्रून् प्रताप्य वीर्येण स कथं मर्तुम् इच्छसि ॥
अथ वा ते भयं जातं दृष्ट्वार्जुनपराक्रमम् ॥
सत्यं ते प्रतिजानामि वधिष्यामि रणे ऽर्जुनम् ॥
गते त्रयोदशे वर्षे सत्येनायुधम् आलभे ॥
आनयिष्याम्य् अहं पार्थान् वशं तव जनाधिप ॥
एवम् उक्तस् तु कर्णेन दैत्यानां वचनात् तथा ॥
प्रणिपातेन चान्येषाम् उदतिष्ठत् सुयोधनः ॥
दैत्यानां तद् वचः श्रुत्वा हृदि कृत्वा स्थिरां मतिम् ॥
ततो मनुजशार्दूलो योजयाम् आस वाहिनीम् ॥
रथनागाश्वकलिलां पदातिजनसंकुलाम् ॥
गङ्गौघप्रतिमा राजन् प्रयाता सा महाचमूः ॥
श्वेतच्छत्रैः पताकाभिश् चामरैश् च सुपाण्डुरैः ॥
रथैर् नागैः पदातैश् च शुशुभे ऽतीव संकुला ॥
व्यपेताभ्रघने काले द्यौर् इवाव्यक्तशारदी ॥
जयाशीर्भिर् द्विजेन्द्रैस् तु स्तूयमानो ऽधिराजवत् ॥
गृह्णन्न् अञ्जलिमालाश् च धार्तराष्ट्रो जनाधिपः ॥
सुयोधनो ययाव् अग्रे श्रिया परमया ज्वलन् ॥
कर्णेन सार्धं राजेन्द्र सौबलेन च देविना ॥
दुःशासनादयश् चास्य भ्रातरः सर्व एव ते ॥
भूरिश्रवाः सोमदत्तो महाराजश् च बाह्लिकः ॥
रथैर् नानाविधाकारैर् हयैर् गजवरैस् तथा ॥
प्रयान्तं नृपसिंहं तम् अनुजग्मुः कुरूद्वहाः ॥
कालेनाल्पेन राजंस् ते विविशुः स्वपुरं तदा ॥

Transliteration (IAST)

duryodhanaṃ niśānte ca karṇo vaikartano 'bravīt ||
smayann ivāñjaliṃ kṛtvā pārthivaṃ hetumad vacaḥ ||
na mṛto jayate śatrūñ jīvan bhadrāṇi paśyati ||
mṛtasya bhadrāṇi kutaḥ kauraveya kuto jayaḥ ||
na kālo 'dya viṣādasya bhayasya maraṇasya vā ||
pariṣvajyābravīc cainaṃ bhujābhyāṃ sa mahābhujaḥ ||
uttiṣṭha rājan kiṃ śeṣe kasmāc chocasi śatruhan ||
śatrūn pratāpya vīryeṇa sa kathaṃ martum icchasi ||
atha vā te bhayaṃ jātaṃ dṛṣṭvārjunaparākramam ||
satyaṃ te pratijānāmi vadhiṣyāmi raṇe 'rjunam ||
gate trayodaśe varṣe satyenāyudham ālabhe ||
ānayiṣyāmy ahaṃ pārthān vaśaṃ tava janādhipa ||
evam uktas tu karṇena daityānāṃ vacanāt tathā ||
praṇipātena cānyeṣām udatiṣṭhat suyodhanaḥ ||
daityānāṃ tad vacaḥ śrutvā hṛdi kṛtvā sthirāṃ matim ||
tato manujaśārdūlo yojayām āsa vāhinīm ||
rathanāgāśvakalilāṃ padātijanasaṃkulām ||
gaṅgaughapratimā rājan prayātā sā mahācamūḥ ||
śvetacchatraiḥ patākābhiś cāmaraiś ca supāṇḍuraiḥ ||
rathair nāgaiḥ padātaiś ca śuśubhe 'tīva saṃkulā ||
vyapetābhraghane kāle dyaur ivāvyaktaśāradī ||
jayāśīrbhir dvijendrais tu stūyamāno 'dhirājavat ||
gṛhṇann añjalimālāś ca dhārtarāṣṭro janādhipaḥ ||
suyodhano yayāv agre śriyā paramayā jvalan ||
karṇena sārdhaṃ rājendra saubalena ca devinā ||
duḥśāsanādayaś cāsya bhrātaraḥ sarva eva te ||
bhūriśravāḥ somadatto mahārājaś ca bāhlikaḥ ||
rathair nānāvidhākārair hayair gajavarais tathā ||
prayāntaṃ nṛpasiṃhaṃ tam anujagmuḥ kurūdvahāḥ ||
kālenālpena rājaṃs te viviśuḥ svapuraṃ tadā ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

दुर्योधनं निशान्ते च कर्णो वैकर्तनो ऽब्रवीत् ॥ स्मयन्न् इवाञ्जलिं कृत्वा पार्थिवं हेतुमद् वचः ॥ न मृतो जयते शत्रूञ् जीवन् भद्राणि पश्यति ॥ मृतस्य भद्राणि कुतः कौरवेय कुतो जयः ॥ न कालो ऽद्य विषादस्य भयस्य मरणस्य वा ॥ परिष्वज्याब्रवीच् चैनं भुजाभ्यां स महाभुजः ॥ उत्तिष्ठ राजन् किं शेषे कस्माच् छोचसि शत्रुहन् ॥ शत्रून् प्रताप्य वीर्येण स कथं मर्तुम् इच्छसि ॥ अथ वा ते भयं जातं दृष्ट्वार्जुनपराक्रमम् ॥ सत्यं ते प्रतिजानामि वधिष्यामि रणे ऽर्जुनम् ॥ गते त्रयोदशे वर्षे सत्येनायुधम् आलभे ॥ आनयिष्याम्य् अहं पार्थान् वशं तव जनाधिप ॥ एवम् उक्तस् तु कर्णेन दैत्यानां वचनात् तथा ॥ प्रणिपातेन चान्येषाम् उदतिष्ठत् सुयोधनः ॥ दैत्यानां तद् वचः श्रुत्वा हृदि कृत्वा स्थिरां मतिम् ॥ ततो मनुजशार्दूलो योजयाम् आस वाहिनीम् ॥ रथनागाश्वकलिलां पदातिजनसंकुलाम् ॥ गङ्गौघप्रतिमा राजन् प्रयाता सा महाचमूः ॥ श्वेतच्छत्रैः पताकाभिश् चामरैश् च सुपाण्डुरैः ॥ रथैर् नागैः पदातैश् च शुशुभे ऽतीव संकुला ॥ व्यपेताभ्रघने काले द्यौर् इवाव्यक्तशारदी ॥ जयाशीर्भिर् द्विजेन्द्रैस् तु स्तूयमानो ऽधिराजवत् ॥ गृह्णन्न् अञ्जलिमालाश् च धार्तराष्ट्रो जनाधिपः ॥ सुयोधनो ययाव् अग्रे श्रिया परमया ज्वलन् ॥ कर्णेन सार्धं राजेन्द्र सौबलेन च देविना ॥ दुःशासनादयश् चास्य भ्रातरः सर्व एव ते ॥ भूरिश्रवाः सोमदत्तो महाराजश् च बाह्लिकः ॥ रथैर् नानाविधाकारैर् हयैर् गजवरैस् तथा ॥ प्रयान्तं नृपसिंहं तम् अनुजग्मुः कुरूद्वहाः ॥ कालेनाल्पेन राजंस् ते विविशुः स्वपुरं तदा ॥duryodhanaṃ niśānte ca karṇo vaikartano 'bravīt || smayann ivāñjaliṃ kṛtvā pārthivaṃ hetumad vacaḥ || na mṛto jayate śatrūñ jīvan bhadrāṇi paśyati || mṛtasya bhadrāṇi kutaḥ kauraveya kuto jayaḥ || na kālo 'dya viṣādasya bhayasya maraṇasya vā || pariṣvajyābravīc cainaṃ bhujābhyāṃ sa mahābhujaḥ || uttiṣṭha rājan kiṃ śeṣe kasmāc chocasi śatruhan || śatrūn pratāpya vīryeṇa sa kathaṃ martum icchasi || atha vā te bhayaṃ jātaṃ dṛṣṭvārjunaparākramam || satyaṃ te pratijānāmi vadhiṣyāmi raṇe 'rjunam || gate trayodaśe varṣe satyenāyudham ālabhe || ānayiṣyāmy ahaṃ pārthān vaśaṃ tava janādhipa || evam uktas tu karṇena daityānāṃ vacanāt tathā || praṇipātena cānyeṣām udatiṣṭhat suyodhanaḥ || daityānāṃ tad vacaḥ śrutvā hṛdi kṛtvā sthirāṃ matim || tato manujaśārdūlo yojayām āsa vāhinīm || rathanāgāśvakalilāṃ padātijanasaṃkulām || gaṅgaughapratimā rājan prayātā sā mahācamūḥ || śvetacchatraiḥ patākābhiś cāmaraiś ca supāṇḍuraiḥ || rathair nāgaiḥ padātaiś ca śuśubhe 'tīva saṃkulā || vyapetābhraghane kāle dyaur ivāvyaktaśāradī || jayāśīrbhir dvijendrais tu stūyamāno 'dhirājavat || gṛhṇann añjalimālāś ca dhārtarāṣṭro janādhipaḥ || suyodhano yayāv agre śriyā paramayā jvalan || karṇena sārdhaṃ rājendra saubalena ca devinā || duḥśāsanādayaś cāsya bhrātaraḥ sarva eva te || bhūriśravāḥ somadatto mahārājaś ca bāhlikaḥ || rathair nānāvidhākārair hayair gajavarais tathā || prayāntaṃ nṛpasiṃhaṃ tam anujagmuḥ kurūdvahāḥ || kālenālpena rājaṃs te viviśuḥ svapuraṃ tadā ||На рассвете Карна, улыбаясь, со сложенными ладонями говорит Дурьодхане разумные слова: мертвый не побеждает врагов, живой видит благо, и сейчас не время уныния, страха или смерти; он обнимает царя и призывает встать, спрашивая, как тот, кто жег врагов доблестью, может хотеть умереть; если его испугал подвиг Арджуны, Карна истинно обещает убить Арджуну в бою, когда пройдет тринадцатый год, и привести Партхов под власть Дурьодханы; по словам Карны, словам дайтьев и просьбам других Суйодхана встает, утвердив мысль; он строит войско с колесницами, слонами, конями и пешими, и огромная рать, подобная потоку Ганги, сияет белыми зонтами, знаменами, чамарами, колесницами, слонами и пешими; прославляемый лучшими брахманами, принимая сложенные ладони, Дурьодхана идет впереди, пылая высшей Шри, вместе с Карной и Саубалой; за ним следуют Духшасана и братья, Бхуришравас, Сомадатта, Бахлика и другие Куру на разных колесницах, конях и слонах, и вскоре они входят в свой город.

Translation

На рассвете Карна Вайкартана, словно улыбаясь и сложив ладони, сказал Дурьодхане разумную речь: «Мертвый не побеждает врагов; живой видит благо. Откуда благо мертвому, Каурав? Откуда победа? Сейчас не время уныния, страха или смерти». Могучерукий обнял его руками и сказал: «Встань, царь. Почему лежишь? Почему скорбишь, сокрушитель врагов? Как можешь ты, опалив врагов доблестью, желать смерти? Или тебя охватил страх, когда ты увидел подвиг Арджуны? Я истинно обещаю тебе: я убью Арджуну в бою. Когда пройдет тринадцатый год, я, взявшись за оружие во имя истины, приведу Партхов под твою власть, владыка людей». Сказанное Карной, слова дайтьев и поклоны других подняли Суйодхану. Услышав слова дайтьев, он утвердил мысль в сердце. Затем тигр среди людей построил войско, полное колесниц, слонов, коней и пеших. Эта великая рать двинулась, о царь, подобная потоку Ганги, с белыми зонтами, знаменами и белоснежными чамарами. Она сияла, чрезвычайно плотная колесницами, слонами и пешими, как небо в неясную осень, когда ушли облачные массы. Прославляемый лучшими дваждырожденными благословениями на победу, принимая венки сложенных ладоней, Дхритараштрович, владыка людей Суйодхана, шел впереди, пылая высшей Шри, вместе с Карной и Саубалой. Все его братья во главе с Духшасаной, Бхуришравас, Сомадатта и великий царь Бахлика, эти носители рода Куру, следовали за этим львом среди царей, который ехал на разных колесницах, конях и лучших слонах. Через малое время, царь, они вошли в свой город».

Commentary

Карна дает обет, который станет одной из осей будущей войны. После подземного внушения Дурьодхана возвращается не очищенным, а еще более твердым во вражде.

Version

57e63cc1ad34 · published Jun 18, 2026, 7:01:06 AM UTC