Mahabharata 3.252.22-27

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
सा तान् अनुप्रेक्ष्य विशालनेत्रा; जिघृक्षमाणान् अवभर्त्सयन्ती ॥
प्रोवाच मा मा स्पृशतेति भीता; धौम्यं प्रचुक्रोश पुरोहितं सा ॥
जग्राह ताम् उत्तरवस्त्रदेशे; जयद्रथस् तं समवाक्षिपत् सा ॥
तया समाक्षिप्ततनुः स पापः; पपात शाखीव निकृत्तमूलः ॥
प्रगृह्यमाणा तु महाजवेन; मुहुर् विनिःश्वस्य च राजपुत्री ॥
सा कृष्यमाणा रथम् आरुरोह; धौम्यस्य पादाव् अभिवाद्य कृष्णा ॥
धौम्य उवाच
नेयं शक्या त्वया नेतुम् अविजित्य महारथान् ॥
धर्मं क्षत्रस्य पौराणम् अवेक्षस्व जयद्रथ ॥
क्षुद्रं कृत्वा फलं पापं प्राप्स्यसि त्वम् असंशयम् ॥
आसाद्य पाण्डवान् वीरान् धर्मराजपुरोगमान् ॥
वैशंपायन उवाच
इत्य् उक्त्वा ह्रियमाणां तां राजपुत्रीं यशस्विनीम् ॥
अन्वगच्छत् तदा धौम्यः पदातिगणमध्यगः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
sā tān anuprekṣya viśālanetrā; jighṛkṣamāṇān avabhartsayantī ||
provāca mā mā spṛśateti bhītā; dhaumyaṃ pracukrośa purohitaṃ sā ||
jagrāha tām uttaravastradeśe; jayadrathas taṃ samavākṣipat sā ||
tayā samākṣiptatanuḥ sa pāpaḥ; papāta śākhīva nikṛttamūlaḥ ||
pragṛhyamāṇā tu mahājavena; muhur viniḥśvasya ca rājaputrī ||
sā kṛṣyamāṇā ratham āruroha; dhaumyasya pādāv abhivādya kṛṣṇā ||
dhaumya uvāca
neyaṃ śakyā tvayā netum avijitya mahārathān ||
dharmaṃ kṣatrasya paurāṇam avekṣasva jayadratha ||
kṣudraṃ kṛtvā phalaṃ pāpaṃ prāpsyasi tvam asaṃśayam ||
āsādya pāṇḍavān vīrān dharmarājapurogamān ||
vaiśaṃpāyana uvāca
ity uktvā hriyamāṇāṃ tāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm ||
anvagacchat tadā dhaumyaḥ padātigaṇamadhyagaḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच सा तान् अनुप्रेक्ष्य विशालनेत्रा; जिघृक्षमाणान् अवभर्त्सयन्ती ॥ प्रोवाच मा मा स्पृशतेति भीता; धौम्यं प्रचुक्रोश पुरोहितं सा ॥ जग्राह ताम् उत्तरवस्त्रदेशे; जयद्रथस् तं समवाक्षिपत् सा ॥ तया समाक्षिप्ततनुः स पापः; पपात शाखीव निकृत्तमूलः ॥ प्रगृह्यमाणा तु महाजवेन; मुहुर् विनिःश्वस्य च राजपुत्री ॥ सा कृष्यमाणा रथम् आरुरोह; धौम्यस्य पादाव् अभिवाद्य कृष्णा ॥ धौम्य उवाच नेयं शक्या त्वया नेतुम् अविजित्य महारथान् ॥ धर्मं क्षत्रस्य पौराणम् अवेक्षस्व जयद्रथ ॥ क्षुद्रं कृत्वा फलं पापं प्राप्स्यसि त्वम् असंशयम् ॥ आसाद्य पाण्डवान् वीरान् धर्मराजपुरोगमान् ॥ वैशंपायन उवाच इत्य् उक्त्वा ह्रियमाणां तां राजपुत्रीं यशस्विनीम् ॥ अन्वगच्छत् तदा धौम्यः पदातिगणमध्यगः ॥vaiśaṃpāyana uvāca sā tān anuprekṣya viśālanetrā; jighṛkṣamāṇān avabhartsayantī || provāca mā mā spṛśateti bhītā; dhaumyaṃ pracukrośa purohitaṃ sā || jagrāha tām uttaravastradeśe; jayadrathas taṃ samavākṣipat sā || tayā samākṣiptatanuḥ sa pāpaḥ; papāta śākhīva nikṛttamūlaḥ || pragṛhyamāṇā tu mahājavena; muhur viniḥśvasya ca rājaputrī || sā kṛṣyamāṇā ratham āruroha; dhaumyasya pādāv abhivādya kṛṣṇā || dhaumya uvāca neyaṃ śakyā tvayā netum avijitya mahārathān || dharmaṃ kṣatrasya paurāṇam avekṣasva jayadratha || kṣudraṃ kṛtvā phalaṃ pāpaṃ prāpsyasi tvam asaṃśayam || āsādya pāṇḍavān vīrān dharmarājapurogamān || vaiśaṃpāyana uvāca ity uktvā hriyamāṇāṃ tāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm || anvagacchat tadā dhaumyaḥ padātigaṇamadhyagaḥ ||Широкоокая Драупади, видя, что они хотят схватить ее, упрекает их и кричит: «Не касайтесь меня», затем зовет пурохиту Дхаумью; Джаядратха хватает ее за край верхней одежды, она отталкивает его, и этот грешник, сотрясенный ею, падает как дерево с подрубленным корнем; затем, с великим напором схваченная и тяжело вздыхая, царевна Кришна, поклонившись ногам Дхаумьи, восходит на колесницу; Дхаумья говорит Джаядратхе, что ее нельзя увезти, не победив великих колесничих, и велит помнить древнюю кшатрийскую дхарму; совершив низость, Джаядратха, без сомнения, получит дурной плод, встретив героев Пандавов во главе с Дхармараджей; сказав это, Дхаумья идет за уводимой славной царевной среди пеших воинов.

Translation

Широкоокая Драупади, видя, что они хотят схватить ее, упрекала их и сказала в страхе: «Не касайтесь меня!» Затем она закричала, зовя пурохиту Дхаумью. Джаядратха схватил ее за край верхней одежды, но она оттолкнула его; от этого грешник, сотрясенный ею, упал, как дерево с подрубленным корнем. Затем, схваченная с великим напором и снова тяжело вздыхая, царевна Кришна, когда ее тянули, взошла на колесницу, поклонившись ногам Дхаумьи. Дхаумья сказал: «Ее нельзя увести, не победив великих колесничих. Помни древнюю дхарму кшатриев, Джаядратха. Совершив низость, ты, без сомнения, получишь дурной плод, встретив героев Пандавов во главе с Дхармараджей». Сказав это, Дхаумья тогда пошел за уводимой славной царевной, находясь среди пеших воинов».

Commentary

Дхаумья сохраняет свидетельство дхармы рядом с Драупади. Даже когда сила временно у насильника, слово закона идет следом.

Version

216ecd52cd0b · published Jun 18, 2026, 7:22:41 AM UTC