Mahabharata 3.284.1-9

Devanāgarī

जनमेजय उवाच
यत् तत् तदा महाब्रह्मंल् लोमशो वाक्यम् अब्रवीत् ॥
इन्द्रस्य वचनाद् एत्य पाण्डुपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥
यच् चापि ते भयं तीव्रं न च कीर्तयसे क्व चित् ॥
तच् चाप्य् अपहरिष्यामि सव्यसाचाव् इहागते ॥
किं नु तद् विदुषां श्रेष्ठ कर्णं प्रति महद् भयम् ॥
आसीन् न च स धर्मात्मा कथयाम् आस कस्य चित् ॥
वैशंपायन उवाच
अहं ते राजशार्दूल कथयामि कथाम् इमाम् ॥
पृच्छते भरतश्रेष्ठ शुश्रूषस्व गिरं मम ॥
द्वादशे समतिक्रान्ते वर्षे प्राप्ते त्रयोदशे ॥
पाण्डूनां हितकृच् छक्रः कर्णं भिक्षितुम् उद्यतः ॥
अभिप्रायम् अथो ज्ञात्वा महेन्द्रस्य विभावसुः ॥
कुण्डलार्थे महाराज सूर्यः कर्णम् उपागमत् ॥
महार्हे शयने वीरं स्पर्ध्यास्तरणसंवृते ॥
शयानम् अभिविश्वस्तं ब्रह्मण्यं सत्यवादिनम् ॥
स्वप्नान्ते निशि राजेन्द्र दर्शयाम् आस रश्मिवान् ॥
कृपया परयाविष्टः पुत्रस्नेहाच् च भारत ॥
ब्राह्मणो वेदविद् भूत्वा सूर्यो योगाद् धि रूपवान् ॥
हितार्थम् अब्रवीत् कर्णं सान्त्वपूर्वम् इदं वचः ॥

Transliteration (IAST)

janamejaya uvāca
yat tat tadā mahābrahmaṃl lomaśo vākyam abravīt ||
indrasya vacanād etya pāṇḍuputraṃ yudhiṣṭhiram ||
yac cāpi te bhayaṃ tīvraṃ na ca kīrtayase kva cit ||
tac cāpy apahariṣyāmi savyasācāv ihāgate ||
kiṃ nu tad viduṣāṃ śreṣṭha karṇaṃ prati mahad bhayam ||
āsīn na ca sa dharmātmā kathayām āsa kasya cit ||
vaiśaṃpāyana uvāca
ahaṃ te rājaśārdūla kathayāmi kathām imām ||
pṛcchate bharataśreṣṭha śuśrūṣasva giraṃ mama ||
dvādaśe samatikrānte varṣe prāpte trayodaśe ||
pāṇḍūnāṃ hitakṛc chakraḥ karṇaṃ bhikṣitum udyataḥ ||
abhiprāyam atho jñātvā mahendrasya vibhāvasuḥ ||
kuṇḍalārthe mahārāja sūryaḥ karṇam upāgamat ||
mahārhe śayane vīraṃ spardhyāstaraṇasaṃvṛte ||
śayānam abhiviśvastaṃ brahmaṇyaṃ satyavādinam ||
svapnānte niśi rājendra darśayām āsa raśmivān ||
kṛpayā parayāviṣṭaḥ putrasnehāc ca bhārata ||
brāhmaṇo vedavid bhūtvā sūryo yogād dhi rūpavān ||
hitārtham abravīt karṇaṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

जनमेजय उवाच यत् तत् तदा महाब्रह्मंल् लोमशो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ इन्द्रस्य वचनाद् एत्य पाण्डुपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ यच् चापि ते भयं तीव्रं न च कीर्तयसे क्व चित् ॥ तच् चाप्य् अपहरिष्यामि सव्यसाचाव् इहागते ॥ किं नु तद् विदुषां श्रेष्ठ कर्णं प्रति महद् भयम् ॥ आसीन् न च स धर्मात्मा कथयाम् आस कस्य चित् ॥ वैशंपायन उवाच अहं ते राजशार्दूल कथयामि कथाम् इमाम् ॥ पृच्छते भरतश्रेष्ठ शुश्रूषस्व गिरं मम ॥ द्वादशे समतिक्रान्ते वर्षे प्राप्ते त्रयोदशे ॥ पाण्डूनां हितकृच् छक्रः कर्णं भिक्षितुम् उद्यतः ॥ अभिप्रायम् अथो ज्ञात्वा महेन्द्रस्य विभावसुः ॥ कुण्डलार्थे महाराज सूर्यः कर्णम् उपागमत् ॥ महार्हे शयने वीरं स्पर्ध्यास्तरणसंवृते ॥ शयानम् अभिविश्वस्तं ब्रह्मण्यं सत्यवादिनम् ॥ स्वप्नान्ते निशि राजेन्द्र दर्शयाम् आस रश्मिवान् ॥ कृपया परयाविष्टः पुत्रस्नेहाच् च भारत ॥ ब्राह्मणो वेदविद् भूत्वा सूर्यो योगाद् धि रूपवान् ॥ हितार्थम् अब्रवीत् कर्णं सान्त्वपूर्वम् इदं वचः ॥janamejaya uvāca yat tat tadā mahābrahmaṃl lomaśo vākyam abravīt || indrasya vacanād etya pāṇḍuputraṃ yudhiṣṭhiram || yac cāpi te bhayaṃ tīvraṃ na ca kīrtayase kva cit || tac cāpy apahariṣyāmi savyasācāv ihāgate || kiṃ nu tad viduṣāṃ śreṣṭha karṇaṃ prati mahad bhayam || āsīn na ca sa dharmātmā kathayām āsa kasya cit || vaiśaṃpāyana uvāca ahaṃ te rājaśārdūla kathayāmi kathām imām || pṛcchate bharataśreṣṭha śuśrūṣasva giraṃ mama || dvādaśe samatikrānte varṣe prāpte trayodaśe || pāṇḍūnāṃ hitakṛc chakraḥ karṇaṃ bhikṣitum udyataḥ || abhiprāyam atho jñātvā mahendrasya vibhāvasuḥ || kuṇḍalārthe mahārāja sūryaḥ karṇam upāgamat || mahārhe śayane vīraṃ spardhyāstaraṇasaṃvṛte || śayānam abhiviśvastaṃ brahmaṇyaṃ satyavādinam || svapnānte niśi rājendra darśayām āsa raśmivān || kṛpayā parayāviṣṭaḥ putrasnehāc ca bhārata || brāhmaṇo vedavid bhūtvā sūryo yogād dhi rūpavān || hitārtham abravīt karṇaṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ ||Джанамеджая спрашивает о слове Ломаши, сказанном Юдхиштхире по велению Индры: какой великий страх перед Карной был у Юдхиштхиры, о котором он никому не говорил; Вайшампаяна обещает рассказать эту историю; когда двенадцатый год Пандавов прошел и наступал тринадцатый, Индра ради их блага решил просить милостыню у Карны; Сурья, узнав намерение Индры, пришел к Карне ради серег; в конце ночного сна лучезарный, из жалости и отцовской любви, явился герою, лежащему на дорогом ложе, надежному, почитающему брахманов и правдивому; Сурья, приняв по йоге облик ведающего Веды брахмана, ради блага сказал Карне мягкие слова.

Translation

Джанамеджая спросил: «Что за слово, великий брахман, Ломаша тогда сказал Юдхиштхире по велению Индры? Какой великий страх перед Карной был у него, о котором этот дхарматма никому не говорил?» Вайшампаяна ответил: «Я расскажу тебе эту историю, лучший из Бхаратов. Когда двенадцатый год Пандавов прошел и наступал тринадцатый, Индра, желая их блага, решил просить милостыню у Карны. Сурья, узнав намерение Махендры, пришел к Карне ради серег. В конце ночного сна лучезарный, охваченный жалостью и отцовской любовью, явился герою, лежащему на дорогом ложе, надежному, почитающему брахманов и правдивому. Приняв по йоге облик брахмана, знающего Веды, Сурья ради его блага мягко сказал Карне».

Commentary

После рассказов о Сите и Савитри повествование переходит к иной трагедии: Карна тоже будет испытан даром и верностью своему слову.

Version

d39a3a01b53f · published Jun 18, 2026, 7:51:36 AM UTC