VedawordA Vedic library
Search
Sign in
Mahabharata
Sūrya-karṇa-kuṇḍala-upadeśa-parva (Sūrya Warns Karṇa)3.284.21-39
3715 / 15823
Mahabharata · 3.284.21-39
॥
Devanāgarī

कर्ण उवाच
को माम् एवं भवान् प्राह दर्शयन् सौहृदं परम् ॥
कामया भगवन् ब्रूहि को भवान् द्विजवेषधृक् ॥
ब्राह्मण उवाच
अहं तात सहस्रांशुः सौहृदात् त्वां निदर्शये ॥
कुरुष्वैतद् वचो मे त्वम् एतच् छ्रेयः परं हि ते ॥
कर्ण उवाच
श्रेय एव ममात्यन्तं यस्य मे गोपतिः प्रभुः ॥
प्रवक्ताद्य हितान्वेषी शृणु चेदं वचो मम ॥
प्रसादये त्वां वरदं प्रणयाच् च ब्रवीम्य् अहम् ॥
न निवार्यो व्रताद् अस्माद् अहं यद्य् अस्मि ते प्रियः ॥
व्रतं वै मम लोको ऽयं वेत्ति कृत्स्नो विभावसो ॥
यथाहं द्विजमुख्येभ्यो दद्यां प्राणान् अपि ध्रुवम् ॥
यद्य् आगच्छति शक्रो मां ब्राह्मणच्छद्मनावृतः ॥
हितार्थं पाण्डुपुत्राणां खेचरोत्तम भिक्षितुम् ॥
दास्यामि विबुधश्रेष्ठ कुण्डले वर्म चोत्तमम् ॥
न मे कीर्तिः प्रणश्येत त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥
मद्विधस्यायशस्यं हि न युक्तं प्राणरक्षणम् ॥
युक्तं हि यशसा युक्तं मरणं लोकसंमतम् ॥
सो ऽहम् इन्द्राय दास्यामि कुण्डले सह वर्मणा ॥
यदि मां बलवृत्रघ्नो भिक्षार्थम् उपयास्यति ॥
हितार्थं पाण्डुपुत्राणां कुण्डले मे प्रयाचितुम् ॥
तन् मे कीर्तिकरं लोके तस्याकीर्तिर् भविष्यति ॥
वृणोमि कीर्तिं लोके हि जीवितेनापि भानुमन् ॥
कीर्तिमान् अश्नुते स्वर्गं हीनकीर्तिस् तु नश्यति ॥
कीर्तिर् हि पुरुषं लोके संजीवयति मातृवत् ॥
अकीर्तिर् जीवितं हन्ति जीवतो ऽपि शरीरिणः ॥
अयं पुराणः श्लोको हि स्वयं गीतो विभावसो ॥
धात्रा लोकेश्वर यथा कीर्तिर् आयुर् नरस्य वै ॥
पुरुषस्य परे लोके कीर्तिर् एव परायणम् ॥
इह लोके विशुद्धा च कीर्तिर् आयुर्विवर्धनी ॥
सो ऽहं शरीरजे दत्त्वा कीर्तिं प्राप्स्यामि शाश्वतीम् ॥
दत्त्वा च विधिवद् दानं ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ॥
हुत्वा शरीरं संग्रामे कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥
विजित्य वा परान् आजौ यशः प्राप्स्यामि केवलम् ॥
भीतानाम् अभयं दत्त्वा संग्रामे जीवितार्थिनाम् ॥
वृद्धान् बालान् द्विजातींश् च मोक्षयित्वा महाभयात् ॥
प्राप्स्यामि परमं लोके यशः स्वर्भानुसूदन ॥
जीवितेनापि मे रक्ष्या कीर्तिस् तद् विद्धि मे व्रतम् ॥
सो ऽहं दत्त्वा मघवते भिक्षाम् एताम् अनुत्तमाम् ॥
ब्राह्मणच्छद्मिने देव लोके गन्ता परां गतिम् ॥

Transliteration (IAST)

karṇa uvāca
ko mām evaṃ bhavān prāha darśayan sauhṛdaṃ param ||
kāmayā bhagavan brūhi ko bhavān dvijaveṣadhṛk ||
brāhmaṇa uvāca
ahaṃ tāta sahasrāṃśuḥ sauhṛdāt tvāṃ nidarśaye ||
kuruṣvaitad vaco me tvam etac chreyaḥ paraṃ hi te ||
karṇa uvāca
śreya eva mamātyantaṃ yasya me gopatiḥ prabhuḥ ||
pravaktādya hitānveṣī śṛṇu cedaṃ vaco mama ||
prasādaye tvāṃ varadaṃ praṇayāc ca bravīmy aham ||
na nivāryo vratād asmād ahaṃ yady asmi te priyaḥ ||
vrataṃ vai mama loko 'yaṃ vetti kṛtsno vibhāvaso ||
yathāhaṃ dvijamukhyebhyo dadyāṃ prāṇān api dhruvam ||
yady āgacchati śakro māṃ brāhmaṇacchadmanāvṛtaḥ ||
hitārthaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ khecarottama bhikṣitum ||
dāsyāmi vibudhaśreṣṭha kuṇḍale varma cottamam ||
na me kīrtiḥ praṇaśyeta triṣu lokeṣu viśrutā ||
madvidhasyāyaśasyaṃ hi na yuktaṃ prāṇarakṣaṇam ||
yuktaṃ hi yaśasā yuktaṃ maraṇaṃ lokasaṃmatam ||
so 'ham indrāya dāsyāmi kuṇḍale saha varmaṇā ||
yadi māṃ balavṛtraghno bhikṣārtham upayāsyati ||
hitārthaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ kuṇḍale me prayācitum ||
tan me kīrtikaraṃ loke tasyākīrtir bhaviṣyati ||
vṛṇomi kīrtiṃ loke hi jīvitenāpi bhānuman ||
kīrtimān aśnute svargaṃ hīnakīrtis tu naśyati ||
kīrtir hi puruṣaṃ loke saṃjīvayati mātṛvat ||
akīrtir jīvitaṃ hanti jīvato 'pi śarīriṇaḥ ||
ayaṃ purāṇaḥ śloko hi svayaṃ gīto vibhāvaso ||
dhātrā lokeśvara yathā kīrtir āyur narasya vai ||
puruṣasya pare loke kīrtir eva parāyaṇam ||
iha loke viśuddhā ca kīrtir āyurvivardhanī ||
so 'haṃ śarīraje dattvā kīrtiṃ prāpsyāmi śāśvatīm ||
dattvā ca vidhivad dānaṃ brāhmaṇebhyo yathāvidhi ||
hutvā śarīraṃ saṃgrāme kṛtvā karma suduṣkaram ||
vijitya vā parān ājau yaśaḥ prāpsyāmi kevalam ||
bhītānām abhayaṃ dattvā saṃgrāme jīvitārthinām ||
vṛddhān bālān dvijātīṃś ca mokṣayitvā mahābhayāt ||
prāpsyāmi paramaṃ loke yaśaḥ svarbhānusūdana ||
jīvitenāpi me rakṣyā kīrtis tad viddhi me vratam ||
so 'haṃ dattvā maghavate bhikṣām etām anuttamām ||
brāhmaṇacchadmine deva loke gantā parāṃ gatim ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कर्ण उवाच को माम् एवं भवान् प्राह दर्शयन् सौहृदं परम् ॥ कामया भगवन् ब्रूहि को भवान् द्विजवेषधृक् ॥ ब्राह्मण उवाच अहं तात सहस्रांशुः सौहृदात् त्वां निदर्शये ॥ कुरुष्वैतद् वचो मे त्वम् एतच् छ्रेयः परं हि ते ॥ कर्ण उवाच श्रेय एव ममात्यन्तं यस्य मे गोपतिः प्रभुः ॥ प्रवक्ताद्य हितान्वेषी शृणु चेदं वचो मम ॥ प्रसादये त्वां वरदं प्रणयाच् च ब्रवीम्य् अहम् ॥ न निवार्यो व्रताद् अस्माद् अहं यद्य् अस्मि ते प्रियः ॥ व्रतं वै मम लोको ऽयं वेत्ति कृत्स्नो विभावसो ॥ यथाहं द्विजमुख्येभ्यो दद्यां प्राणान् अपि ध्रुवम् ॥ यद्य् आगच्छति शक्रो मां ब्राह्मणच्छद्मनावृतः ॥ हितार्थं पाण्डुपुत्राणां खेचरोत्तम भिक्षितुम् ॥ दास्यामि विबुधश्रेष्ठ कुण्डले वर्म चोत्तमम् ॥ न मे कीर्तिः प्रणश्येत त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ मद्विधस्यायशस्यं हि न युक्तं प्राणरक्षणम् ॥ युक्तं हि यशसा युक्तं मरणं लोकसंमतम् ॥ सो ऽहम् इन्द्राय दास्यामि कुण्डले सह वर्मणा ॥ यदि मां बलवृत्रघ्नो भिक्षार्थम् उपयास्यति ॥ हितार्थं पाण्डुपुत्राणां कुण्डले मे प्रयाचितुम् ॥ तन् मे कीर्तिकरं लोके तस्याकीर्तिर् भविष्यति ॥ वृणोमि कीर्तिं लोके हि जीवितेनापि भानुमन् ॥ कीर्तिमान् अश्नुते स्वर्गं हीनकीर्तिस् तु नश्यति ॥ कीर्तिर् हि पुरुषं लोके संजीवयति मातृवत् ॥ अकीर्तिर् जीवितं हन्ति जीवतो ऽपि शरीरिणः ॥ अयं पुराणः श्लोको हि स्वयं गीतो विभावसो ॥ धात्रा लोकेश्वर यथा कीर्तिर् आयुर् नरस्य वै ॥ पुरुषस्य परे लोके कीर्तिर् एव परायणम् ॥ इह लोके विशुद्धा च कीर्तिर् आयुर्विवर्धनी ॥ सो ऽहं शरीरजे दत्त्वा कीर्तिं प्राप्स्यामि शाश्वतीम् ॥ दत्त्वा च विधिवद् दानं ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ॥ हुत्वा शरीरं संग्रामे कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ विजित्य वा परान् आजौ यशः प्राप्स्यामि केवलम् ॥ भीतानाम् अभयं दत्त्वा संग्रामे जीवितार्थिनाम् ॥ वृद्धान् बालान् द्विजातींश् च मोक्षयित्वा महाभयात् ॥ प्राप्स्यामि परमं लोके यशः स्वर्भानुसूदन ॥ जीवितेनापि मे रक्ष्या कीर्तिस् तद् विद्धि मे व्रतम् ॥ सो ऽहं दत्त्वा मघवते भिक्षाम् एताम् अनुत्तमाम् ॥ ब्राह्मणच्छद्मिने देव लोके गन्ता परां गतिम् ॥karṇa uvāca ko mām evaṃ bhavān prāha darśayan sauhṛdaṃ param || kāmayā bhagavan brūhi ko bhavān dvijaveṣadhṛk || brāhmaṇa uvāca ahaṃ tāta sahasrāṃśuḥ sauhṛdāt tvāṃ nidarśaye || kuruṣvaitad vaco me tvam etac chreyaḥ paraṃ hi te || karṇa uvāca śreya eva mamātyantaṃ yasya me gopatiḥ prabhuḥ || pravaktādya hitānveṣī śṛṇu cedaṃ vaco mama || prasādaye tvāṃ varadaṃ praṇayāc ca bravīmy aham || na nivāryo vratād asmād ahaṃ yady asmi te priyaḥ || vrataṃ vai mama loko 'yaṃ vetti kṛtsno vibhāvaso || yathāhaṃ dvijamukhyebhyo dadyāṃ prāṇān api dhruvam || yady āgacchati śakro māṃ brāhmaṇacchadmanāvṛtaḥ || hitārthaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ khecarottama bhikṣitum || dāsyāmi vibudhaśreṣṭha kuṇḍale varma cottamam || na me kīrtiḥ praṇaśyeta triṣu lokeṣu viśrutā || madvidhasyāyaśasyaṃ hi na yuktaṃ prāṇarakṣaṇam || yuktaṃ hi yaśasā yuktaṃ maraṇaṃ lokasaṃmatam || so 'ham indrāya dāsyāmi kuṇḍale saha varmaṇā || yadi māṃ balavṛtraghno bhikṣārtham upayāsyati || hitārthaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ kuṇḍale me prayācitum || tan me kīrtikaraṃ loke tasyākīrtir bhaviṣyati || vṛṇomi kīrtiṃ loke hi jīvitenāpi bhānuman || kīrtimān aśnute svargaṃ hīnakīrtis tu naśyati || kīrtir hi puruṣaṃ loke saṃjīvayati mātṛvat || akīrtir jīvitaṃ hanti jīvato 'pi śarīriṇaḥ || ayaṃ purāṇaḥ śloko hi svayaṃ gīto vibhāvaso || dhātrā lokeśvara yathā kīrtir āyur narasya vai || puruṣasya pare loke kīrtir eva parāyaṇam || iha loke viśuddhā ca kīrtir āyurvivardhanī || so 'haṃ śarīraje dattvā kīrtiṃ prāpsyāmi śāśvatīm || dattvā ca vidhivad dānaṃ brāhmaṇebhyo yathāvidhi || hutvā śarīraṃ saṃgrāme kṛtvā karma suduṣkaram || vijitya vā parān ājau yaśaḥ prāpsyāmi kevalam || bhītānām abhayaṃ dattvā saṃgrāme jīvitārthinām || vṛddhān bālān dvijātīṃś ca mokṣayitvā mahābhayāt || prāpsyāmi paramaṃ loke yaśaḥ svarbhānusūdana || jīvitenāpi me rakṣyā kīrtis tad viddhi me vratam || so 'haṃ dattvā maghavate bhikṣām etām anuttamām || brāhmaṇacchadmine deva loke gantā parāṃ gatim ||Karna asks who this brahmin is, showing such friendship; Surya reveals that he is the thousand-rayed one and speaks out of friendship, and bids him fulfill his word for the sake of the highest good; Karna answers that the highest good for him is that Surya himself, lord of cattle, seeking his welfare, speaks with him; he asks not to be turned from his vow, because the whole world knows: he will give even his life to the best of brahmins and will never refuse; if Shakra, in the guise of a brahmin, comes to beg the earrings and armor for the sake of the Pandavas, he will give them up, so that his glory in the three worlds may not perish; for one such as he, the protection of life is shameful, while a glorious death is approved by the world; if Vritrahan comes to beg the earrings for the sake of the Pandavas, this will bring Karna glory and Indra disgrace; Karna chooses glory even at the cost of life, because the glorious one enjoys heaven, while the one without glory perishes; glory revives a man like a mother, disgrace kills the living; an ancient verse says that glory is a man's life, and in the other world it is the highest refuge; having given up the gifts born with his body, Karna will obtain eternal glory, and in battle, having done a most difficult deed, whether victorious or fallen, he will obtain glory alone; having granted fearlessness to the frightened, having freed the old, the children, and the twice-born from great fear, he will attain the highest glory in the world; therefore, having given Maghavan this unsurpassed alms in the guise of a brahmin, he will go to the highest goal.
Translation

Karna asked: "Who are you, that speaks to me thus, showing the highest friendship? Tell me, blessed one, who you are in the form of a twice-born?" The brahmin answered: "I am the thousand-rayed one. Out of friendship I reveal this to you. Fulfill my word: this is your highest good." Karna said: "It is already the highest good for me that the very lord of cattle, seeking my welfare, speaks with me. But I beg you: do not hold me back from this vow, if I am dear to you. The whole world knows my vow: I will give even my life to the best brahmins and will not refuse. If Shakra, in the guise of a brahmin, comes to beg the earrings and the finest armor for the sake of the Pandavas, I will give them up, so that my glory, known in the three worlds, may not perish. For one such as I, the protection of life is shameful; a death joined with glory is approved by the world. If Vritrahan comes to beg my earrings for the sake of the Pandavas, this will bring glory to me and disgrace to him. I choose glory even at the cost of life, radiant one. The glorious one partakes of heaven, the one without glory perishes. Glory revives a man as a mother does; disgrace kills the living. An ancient verse says: glory is a man's life; in the other world it is the highest refuge. Having given up the gifts born with the body, I will gain eternal glory. In battle, having done a difficult deed, whether victorious over my enemies or fallen, I will gain glory alone. Having granted fearlessness to the frightened, having freed the old, the children, and the twice-born from great fear, I will attain the highest glory. Therefore, having given Maghavan this unsurpassed alms in the guise of a brahmin, I shall go to the highest goal."

Version

098b164ebcf1 · published Jul 16, 2026, 5:33:40 PM UTC

Available inRUEN
PreviousVerse 3.284.10-20

Page between verses with