Mahabharata 3.291.1-11

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
सा तु कन्या बहुविधं ब्रुवन्ती मधुरं वचः ॥
अनुनेतुं सहस्रांशुं न शशाक मनस्विनी ॥
न शशाक यदा बाला प्रत्याख्यातुं तमोनुदम् ॥
भीता शापात् ततो राजन् दध्यौ दीर्घम् अथान्तरम् ॥
अनागसः पितुः शापो ब्राह्मणस्य तथैव च ॥
मन्निमित्तः कथं न स्यात् क्रुद्धाद् अस्माद् विभावसोः ॥
बालेनापि सता मोहाद् भृशं सापह्नवान्य् अपि ॥
नात्यासादयितव्यानि तेजांसि च तपांसि च ॥
साहम् अद्य भृशं भीता गृहीता च करे भृशम् ॥
कथं त्व् अकार्यं कुर्यां वै प्रदानं ह्य् आत्मनः स्वयम् ॥
सैवं शापपरित्रस्ता बहु चिन्तयती तदा ॥
मोहेनाभिपरीताङ्गी स्मयमाना पुनः पुनः ॥
तं देवम् अब्रवीद् भीता बन्धूनां राजसत्तम ॥
व्रीडाविह्वलया वाचा शापत्रस्ता विशां पते ॥
कुन्त्य् उवाच
पिता मे ध्रियते देव माता चान्ये च बान्धवाः ॥
न तेषु ध्रियमाणेषु विधिलोपो भवेद् अयम् ॥
त्वया मे संगमो देव यदि स्याद् विधिवर्जितः ॥
मन्निमित्तं कुलस्यास्य लोके कीर्तिर् नशेत् ततः ॥
अथ वा धर्मम् एतं त्वं मन्यसे तपतां वर ॥
ऋते प्रदानाद् बन्धुभ्यस् तव कामं करोम्य् अहम् ॥
आत्मप्रदानं दुर्धर्ष तव कृत्वा सती त्व् अहम् ॥
त्वयि धर्मो यशश् चैव कीर्तिर् आयुश् च देहिनाम् ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
sā tu kanyā bahuvidhaṃ bruvantī madhuraṃ vacaḥ ||
anunetuṃ sahasrāṃśuṃ na śaśāka manasvinī ||
na śaśāka yadā bālā pratyākhyātuṃ tamonudam ||
bhītā śāpāt tato rājan dadhyau dīrgham athāntaram ||
anāgasaḥ pituḥ śāpo brāhmaṇasya tathaiva ca ||
mannimittaḥ kathaṃ na syāt kruddhād asmād vibhāvasoḥ ||
bālenāpi satā mohād bhṛśaṃ sāpahnavāny api ||
nātyāsādayitavyāni tejāṃsi ca tapāṃsi ca ||
sāham adya bhṛśaṃ bhītā gṛhītā ca kare bhṛśam ||
kathaṃ tv akāryaṃ kuryāṃ vai pradānaṃ hy ātmanaḥ svayam ||
saivaṃ śāpaparitrastā bahu cintayatī tadā ||
mohenābhiparītāṅgī smayamānā punaḥ punaḥ ||
taṃ devam abravīd bhītā bandhūnāṃ rājasattama ||
vrīḍāvihvalayā vācā śāpatrastā viśāṃ pate ||
kunty uvāca
pitā me dhriyate deva mātā cānye ca bāndhavāḥ ||
na teṣu dhriyamāṇeṣu vidhilopo bhaved ayam ||
tvayā me saṃgamo deva yadi syād vidhivarjitaḥ ||
mannimittaṃ kulasyāsya loke kīrtir naśet tataḥ ||
atha vā dharmam etaṃ tvaṃ manyase tapatāṃ vara ||
ṛte pradānād bandhubhyas tava kāmaṃ karomy aham ||
ātmapradānaṃ durdharṣa tava kṛtvā satī tv aham ||
tvayi dharmo yaśaś caiva kīrtir āyuś ca dehinām ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच सा तु कन्या बहुविधं ब्रुवन्ती मधुरं वचः ॥ अनुनेतुं सहस्रांशुं न शशाक मनस्विनी ॥ न शशाक यदा बाला प्रत्याख्यातुं तमोनुदम् ॥ भीता शापात् ततो राजन् दध्यौ दीर्घम् अथान्तरम् ॥ अनागसः पितुः शापो ब्राह्मणस्य तथैव च ॥ मन्निमित्तः कथं न स्यात् क्रुद्धाद् अस्माद् विभावसोः ॥ बालेनापि सता मोहाद् भृशं सापह्नवान्य् अपि ॥ नात्यासादयितव्यानि तेजांसि च तपांसि च ॥ साहम् अद्य भृशं भीता गृहीता च करे भृशम् ॥ कथं त्व् अकार्यं कुर्यां वै प्रदानं ह्य् आत्मनः स्वयम् ॥ सैवं शापपरित्रस्ता बहु चिन्तयती तदा ॥ मोहेनाभिपरीताङ्गी स्मयमाना पुनः पुनः ॥ तं देवम् अब्रवीद् भीता बन्धूनां राजसत्तम ॥ व्रीडाविह्वलया वाचा शापत्रस्ता विशां पते ॥ कुन्त्य् उवाच पिता मे ध्रियते देव माता चान्ये च बान्धवाः ॥ न तेषु ध्रियमाणेषु विधिलोपो भवेद् अयम् ॥ त्वया मे संगमो देव यदि स्याद् विधिवर्जितः ॥ मन्निमित्तं कुलस्यास्य लोके कीर्तिर् नशेत् ततः ॥ अथ वा धर्मम् एतं त्वं मन्यसे तपतां वर ॥ ऋते प्रदानाद् बन्धुभ्यस् तव कामं करोम्य् अहम् ॥ आत्मप्रदानं दुर्धर्ष तव कृत्वा सती त्व् अहम् ॥ त्वयि धर्मो यशश् चैव कीर्तिर् आयुश् च देहिनाम् ॥vaiśaṃpāyana uvāca sā tu kanyā bahuvidhaṃ bruvantī madhuraṃ vacaḥ || anunetuṃ sahasrāṃśuṃ na śaśāka manasvinī || na śaśāka yadā bālā pratyākhyātuṃ tamonudam || bhītā śāpāt tato rājan dadhyau dīrgham athāntaram || anāgasaḥ pituḥ śāpo brāhmaṇasya tathaiva ca || mannimittaḥ kathaṃ na syāt kruddhād asmād vibhāvasoḥ || bālenāpi satā mohād bhṛśaṃ sāpahnavāny api || nātyāsādayitavyāni tejāṃsi ca tapāṃsi ca || sāham adya bhṛśaṃ bhītā gṛhītā ca kare bhṛśam || kathaṃ tv akāryaṃ kuryāṃ vai pradānaṃ hy ātmanaḥ svayam || saivaṃ śāpaparitrastā bahu cintayatī tadā || mohenābhiparītāṅgī smayamānā punaḥ punaḥ || taṃ devam abravīd bhītā bandhūnāṃ rājasattama || vrīḍāvihvalayā vācā śāpatrastā viśāṃ pate || kunty uvāca pitā me dhriyate deva mātā cānye ca bāndhavāḥ || na teṣu dhriyamāṇeṣu vidhilopo bhaved ayam || tvayā me saṃgamo deva yadi syād vidhivarjitaḥ || mannimittaṃ kulasyāsya loke kīrtir naśet tataḥ || atha vā dharmam etaṃ tvaṃ manyase tapatāṃ vara || ṛte pradānād bandhubhyas tava kāmaṃ karomy aham || ātmapradānaṃ durdharṣa tava kṛtvā satī tv aham || tvayi dharmo yaśaś caiva kīrtir āyuś ca dehinām ||Юная Кунти многими сладкими словами пытается уговорить тысячелучевого Сурью, но не может; боясь проклятия, она долго размышляет: как из-за нее не падет проклятие на невиновного отца и брахмана, но как ей самой совершить недолжное и отдать себя; охваченная страхом проклятия, смущенная стыдом и заблуждением, она говорит Сурье: отец, мать и родные еще живы, и без их передачи это будет нарушением порядка; если ее соединение с богом будет вне правила, слава рода погибнет; но если Сурья считает это дхармой без передачи родными, она исполнит его желание; отдав себя, она сохранит чистоту, потому что в Сурье пребывают дхарма, слава, кīрти и жизнь существ.

Translation

Юная Кунти многими сладкими словами пыталась уговорить тысячелучевого Сурью, но не смогла. Когда она не смогла отвергнуть гонителя тьмы и испугалась проклятия, то долго размышляла: «Как бы из-за меня проклятие этого разгневанного Вибхавасу не пало на невиновного отца и брахмана. Даже будучи ребенком, нельзя по заблуждению слишком близко подходить к сиянию и тапасу. Но как же мне совершить недолжное и самой отдать себя?» Охваченная страхом проклятия, смущенная стыдом, она сказала Сурье: «Мой отец жив, бог, и мать, и другие родные. Пока они живы, это не должно быть нарушено. Если мое соединение с тобой будет вне правила, из-за меня погибнет слава этого рода. Но если ты, лучший из пылающих, считаешь это дхармой без передачи родными, я исполню твое желание. Отдав себя тебе, я останусь чистой: в тебе дхарма, слава, кīрти и жизнь воплощенных».

Commentary

Кунти находится между страхом проклятия, долгом перед родом и собственной чистотой. Текст не сглаживает напряжение: божественная сила может быть страшной, если призвана незрелой рукой.

Version

cd248b8cd06e · published Jun 18, 2026, 7:59:35 AM UTC