Mahabharata 3.296.20-31

Devanāgarī

अथाब्रवीत् स विजयं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥
भ्रातरौ ते चिरगतौ बीभत्सो शत्रुकर्शन ॥
तौ चैवानय भद्रं ते पानीयं च त्वम् आनय ॥
एवम् उक्तो गुडाकेशः प्रगृह्य सशरं धनुः ॥
आमुक्तखड्गो मेधावी तत् सरः प्रत्यपद्यत ॥
यतः पुरुषशार्दूलौ पानीयहरणे गतौ ॥
तौ ददर्श हतौ तत्र भ्रातरौ श्वेतवाहनः ॥
प्रसुप्ताव् इव तौ दृष्ट्वा नरसिंहः सुदुःखितः ॥
धनुर् उद्यम्य कौन्तेयो व्यलोकयत तद् वनम् ॥
नापश्यत् तत्र किं चित् स भूतं तस्मिन् महावने ॥
सव्यसाची ततः श्रान्तः पानीयं सो ऽभ्यधावत ॥
अभिधावंस् ततो वाचम् अन्तरिक्षात् स शुश्रुवे ॥
किम् आसीद् असि पानीयं नैतच् छक्यं बलात् त्वया ॥
कौन्तेय यदि वै प्रश्नान् मयोक्तान् प्रतिपत्स्यसे ॥
ततः पास्यसि पानीयं हरिष्यसि च भारत ॥
वारितस् त्व् अब्रवीत् पार्थो दृश्यमानो निवारय ॥
यावद् बाणैर् विनिर्भिन्नः पुनर् नैवं वदिष्यसि ॥
एवम् उक्त्वा ततः पार्थः शरैर् अस्त्रानुमन्त्रितैः ॥
ववर्ष तां दिशं कृत्स्नां शब्दवेधं च दर्शयन् ॥
कर्णिनालीकनाराचान् उत्सृजन् भरतर्षभ ॥
अनेकैर् इषुसंघातैर् अन्तरिक्षं ववर्ष ह ॥
यक्ष उवाच
किं विघातेन ते पार्थ प्रश्नान् उक्त्वा ततः पिब ॥
अनुक्त्वा तु ततः प्रश्नान् पीत्वैव न भविष्यसि ॥
वैशंपायन उवाच
स त्व् अमोघान् इषून् मुक्त्वा तृष्णयाभिप्रपीडितः ॥
अविज्ञायैव तान् प्रश्नान् पीत्वैव निपपात ह ॥

Transliteration (IAST)

athābravīt sa vijayaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||
bhrātarau te ciragatau bībhatso śatrukarśana ||
tau caivānaya bhadraṃ te pānīyaṃ ca tvam ānaya ||
evam ukto guḍākeśaḥ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ ||
āmuktakhaḍgo medhāvī tat saraḥ pratyapadyata ||
yataḥ puruṣaśārdūlau pānīyaharaṇe gatau ||
tau dadarśa hatau tatra bhrātarau śvetavāhanaḥ ||
prasuptāv iva tau dṛṣṭvā narasiṃhaḥ suduḥkhitaḥ ||
dhanur udyamya kaunteyo vyalokayata tad vanam ||
nāpaśyat tatra kiṃ cit sa bhūtaṃ tasmin mahāvane ||
savyasācī tataḥ śrāntaḥ pānīyaṃ so 'bhyadhāvata ||
abhidhāvaṃs tato vācam antarikṣāt sa śuśruve ||
kim āsīd asi pānīyaṃ naitac chakyaṃ balāt tvayā ||
kaunteya yadi vai praśnān mayoktān pratipatsyase ||
tataḥ pāsyasi pānīyaṃ hariṣyasi ca bhārata ||
vāritas tv abravīt pārtho dṛśyamāno nivāraya ||
yāvad bāṇair vinirbhinnaḥ punar naivaṃ vadiṣyasi ||
evam uktvā tataḥ pārthaḥ śarair astrānumantritaiḥ ||
vavarṣa tāṃ diśaṃ kṛtsnāṃ śabdavedhaṃ ca darśayan ||
karṇinālīkanārācān utsṛjan bharatarṣabha ||
anekair iṣusaṃghātair antarikṣaṃ vavarṣa ha ||
yakṣa uvāca
kiṃ vighātena te pārtha praśnān uktvā tataḥ piba ||
anuktvā tu tataḥ praśnān pītvaiva na bhaviṣyasi ||
vaiśaṃpāyana uvāca
sa tv amoghān iṣūn muktvā tṛṣṇayābhiprapīḍitaḥ ||
avijñāyaiva tān praśnān pītvaiva nipapāta ha ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

अथाब्रवीत् स विजयं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ भ्रातरौ ते चिरगतौ बीभत्सो शत्रुकर्शन ॥ तौ चैवानय भद्रं ते पानीयं च त्वम् आनय ॥ एवम् उक्तो गुडाकेशः प्रगृह्य सशरं धनुः ॥ आमुक्तखड्गो मेधावी तत् सरः प्रत्यपद्यत ॥ यतः पुरुषशार्दूलौ पानीयहरणे गतौ ॥ तौ ददर्श हतौ तत्र भ्रातरौ श्वेतवाहनः ॥ प्रसुप्ताव् इव तौ दृष्ट्वा नरसिंहः सुदुःखितः ॥ धनुर् उद्यम्य कौन्तेयो व्यलोकयत तद् वनम् ॥ नापश्यत् तत्र किं चित् स भूतं तस्मिन् महावने ॥ सव्यसाची ततः श्रान्तः पानीयं सो ऽभ्यधावत ॥ अभिधावंस् ततो वाचम् अन्तरिक्षात् स शुश्रुवे ॥ किम् आसीद् असि पानीयं नैतच् छक्यं बलात् त्वया ॥ कौन्तेय यदि वै प्रश्नान् मयोक्तान् प्रतिपत्स्यसे ॥ ततः पास्यसि पानीयं हरिष्यसि च भारत ॥ वारितस् त्व् अब्रवीत् पार्थो दृश्यमानो निवारय ॥ यावद् बाणैर् विनिर्भिन्नः पुनर् नैवं वदिष्यसि ॥ एवम् उक्त्वा ततः पार्थः शरैर् अस्त्रानुमन्त्रितैः ॥ ववर्ष तां दिशं कृत्स्नां शब्दवेधं च दर्शयन् ॥ कर्णिनालीकनाराचान् उत्सृजन् भरतर्षभ ॥ अनेकैर् इषुसंघातैर् अन्तरिक्षं ववर्ष ह ॥ यक्ष उवाच किं विघातेन ते पार्थ प्रश्नान् उक्त्वा ततः पिब ॥ अनुक्त्वा तु ततः प्रश्नान् पीत्वैव न भविष्यसि ॥ वैशंपायन उवाच स त्व् अमोघान् इषून् मुक्त्वा तृष्णयाभिप्रपीडितः ॥ अविज्ञायैव तान् प्रश्नान् पीत्वैव निपपात ह ॥athābravīt sa vijayaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ || bhrātarau te ciragatau bībhatso śatrukarśana || tau caivānaya bhadraṃ te pānīyaṃ ca tvam ānaya || evam ukto guḍākeśaḥ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ || āmuktakhaḍgo medhāvī tat saraḥ pratyapadyata || yataḥ puruṣaśārdūlau pānīyaharaṇe gatau || tau dadarśa hatau tatra bhrātarau śvetavāhanaḥ || prasuptāv iva tau dṛṣṭvā narasiṃhaḥ suduḥkhitaḥ || dhanur udyamya kaunteyo vyalokayata tad vanam || nāpaśyat tatra kiṃ cit sa bhūtaṃ tasmin mahāvane || savyasācī tataḥ śrāntaḥ pānīyaṃ so 'bhyadhāvata || abhidhāvaṃs tato vācam antarikṣāt sa śuśruve || kim āsīd asi pānīyaṃ naitac chakyaṃ balāt tvayā || kaunteya yadi vai praśnān mayoktān pratipatsyase || tataḥ pāsyasi pānīyaṃ hariṣyasi ca bhārata || vāritas tv abravīt pārtho dṛśyamāno nivāraya || yāvad bāṇair vinirbhinnaḥ punar naivaṃ vadiṣyasi || evam uktvā tataḥ pārthaḥ śarair astrānumantritaiḥ || vavarṣa tāṃ diśaṃ kṛtsnāṃ śabdavedhaṃ ca darśayan || karṇinālīkanārācān utsṛjan bharatarṣabha || anekair iṣusaṃghātair antarikṣaṃ vavarṣa ha || yakṣa uvāca kiṃ vighātena te pārtha praśnān uktvā tataḥ piba || anuktvā tu tataḥ praśnān pītvaiva na bhaviṣyasi || vaiśaṃpāyana uvāca sa tv amoghān iṣūn muktvā tṛṣṇayābhiprapīḍitaḥ || avijñāyaiva tān praśnān pītvaiva nipapāta ha ||Юдхиштхира посылает Арджуну привести двух братьев и воду; Гудакеша берет лук со стрелой и меч, приходит к озеру, видит обоих братьев лежащими как спящие, скорбит, поднимает лук и осматривает лес, но никого не видит; утомленный Савьясачин бежит к воде и слышит голос: не бери воду силой, если ответишь на вопросы, сможешь пить и взять воду; Арджуна говорит, что пусть запретитель покажется, тогда он пробьет его стрелами; он осыпает всю сторону освященными астрами и стрелами, показывая поражение по звуку; якша говорит, что нет смысла мешать, сначала надо ответить, иначе, выпив, он перестанет быть; Арджуна, измученный жаждой, выпускает безошибочные стрелы, не понимает вопросов, пьет и падает.

Translation

Юдхиштхира послал Арджуну: «Два твоих брата долго не возвращаются, Бибхатсу. Приведи их и принеси воду». Гудакеша взял лук со стрелой и меч и пошел к озеру. Там он увидел двух братьев лежащими как спящие, сильно опечалился, поднял лук и осмотрел лес, но никого не увидел. Утомленный Савьясачин побежал к воде и услышал голос: «Зачем ты спешишь к воде? Ее нельзя взять силой. Если ответишь на мои вопросы, тогда сможешь пить и взять воду». Арджуна сказал: «Покажись и запрещай. Когда будешь пробит стрелами, уже не заговоришь так». Сказав это, Партха осыпал всю сторону освященными астрами и множеством стрел, показывая поражение по звуку. Якша сказал: «Что тебе в препятствии, Партха? Ответь на вопросы и потом пей. Если выпьешь, не ответив, тебя не станет». Арджуна, измученный жаждой, выпустил безошибочные стрелы, но, не поняв вопросов, выпил и упал».

Commentary

Даже Арджуна с астрами бессилен перед испытанием, которое не решается оружием. Здесь требуется не победить невидимого, а услышать его.

Version

58cdbf87b64c · published Jun 18, 2026, 7:59:35 AM UTC