Mahabharata 3.296.1-4

Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
नापदाम् अस्ति मर्यादा न निमित्तं न कारणम् ॥
धर्मस् तु विभजत्य् अत्र उभयोः पुण्यपापयोः ॥
भीम उवाच
प्रातिकाम्य् अनयत् कृष्णां सभायां प्रेष्यवत् तदा ॥
न मया निहतस् तत्र तेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥
अर्जुन उवाच
वाचस् तीक्ष्णास्थिभेदिन्यः सूतपुत्रेण भाषिताः ॥
अतितीक्ष्णा मया क्षान्तास् तेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥
सहदेव उवाच
शकुनिस् त्वां यदाजैषीद् अक्षद्यूतेन भारत ॥
स मया न हतस् तत्र तेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
nāpadām asti maryādā na nimittaṃ na kāraṇam ||
dharmas tu vibhajaty atra ubhayoḥ puṇyapāpayoḥ ||
bhīma uvāca
prātikāmy anayat kṛṣṇāṃ sabhāyāṃ preṣyavat tadā ||
na mayā nihatas tatra tena prāptāḥ sma saṃśayam ||
arjuna uvāca
vācas tīkṣṇāsthibhedinyaḥ sūtaputreṇa bhāṣitāḥ ||
atitīkṣṇā mayā kṣāntās tena prāptāḥ sma saṃśayam ||
sahadeva uvāca
śakunis tvāṃ yadājaiṣīd akṣadyūtena bhārata ||
sa mayā na hatas tatra tena prāptāḥ sma saṃśayam ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

युधिष्ठिर उवाच नापदाम् अस्ति मर्यादा न निमित्तं न कारणम् ॥ धर्मस् तु विभजत्य् अत्र उभयोः पुण्यपापयोः ॥ भीम उवाच प्रातिकाम्य् अनयत् कृष्णां सभायां प्रेष्यवत् तदा ॥ न मया निहतस् तत्र तेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥ अर्जुन उवाच वाचस् तीक्ष्णास्थिभेदिन्यः सूतपुत्रेण भाषिताः ॥ अतितीक्ष्णा मया क्षान्तास् तेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥ सहदेव उवाच शकुनिस् त्वां यदाजैषीद् अक्षद्यूतेन भारत ॥ स मया न हतस् तत्र तेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥yudhiṣṭhira uvāca nāpadām asti maryādā na nimittaṃ na kāraṇam || dharmas tu vibhajaty atra ubhayoḥ puṇyapāpayoḥ || bhīma uvāca prātikāmy anayat kṛṣṇāṃ sabhāyāṃ preṣyavat tadā || na mayā nihatas tatra tena prāptāḥ sma saṃśayam || arjuna uvāca vācas tīkṣṇāsthibhedinyaḥ sūtaputreṇa bhāṣitāḥ || atitīkṣṇā mayā kṣāntās tena prāptāḥ sma saṃśayam || sahadeva uvāca śakunis tvāṃ yadājaiṣīd akṣadyūtena bhārata || sa mayā na hatas tatra tena prāptāḥ sma saṃśayam ||Юдхиштхира отвечает, что беды не имеют границы, знака и причины, а дхарма разделяет плод благого и злого; Бхима говорит, что они попали в сомнение, потому что он тогда не убил Пратикамина, который привел Кришну в собрание как рабыню; Арджуна говорит, что причина в том, что он стерпел острые, до костей пронзающие слова сына суты; Сахадева говорит, что он не убил Шакуни, когда тот победил Юдхиштхиру игрой в кости.

Translation

Юдхиштхира сказал: «У бед нет ни границы, ни знака, ни причины; дхарма здесь разделяет плод благого и злого». Бхима сказал: «Пратикамин тогда привел Кришну в собрание как рабыню, а я не убил его; поэтому мы попали в сомнение». Арджуна сказал: «Сын суты произнес острые, до костей пронзающие слова, а я стерпел их; поэтому мы попали в сомнение». Сахадева сказал: «Шакуни победил тебя игрой в кости, Бхарата, а я не убил его; поэтому мы попали в сомнение».

Commentary

Братья ищут причину беды в прошлой сдержанности. Юдхиштхира видит шире: результат не всегда прозрачен сразу, но дхарма не перестает различать поступки.

Version

f6fee5caa257 · published Jun 18, 2026, 7:59:35 AM UTC