वर्तमाने तथा युद्धे निर्मर्यादे विशां पते ॥
चतुरङ्गक्षये घोरे पूर्वं देवासुरोपमे ॥
अक्रोशन् बान्धवान् अन्ये तत्र तत्र परंतप ॥
क्रोशद्भिर् बान्धवैश् चान्ये भयार्ता न निवर्तिरे ॥
निर्मर्यादे तथा युद्धे वर्तमाने भयानके ॥
अर्जुनो भीमसेनश् च मोहयां चक्रतुः परान् ॥
सा वध्यमाना महती सेना तव जनाधिप ॥
अमुह्यत् तत्र तत्रैव योषिन् मदवशाद् इव ॥
vartamāne tathā yuddhe nirmaryāde viśāṃ pate ||
caturaṅgakṣaye ghore pūrvaṃ devāsuropame ||
akrośan bāndhavān anye tatra tatra paraṃtapa ||
krośadbhir bāndhavaiś cānye bhayārtā na nivartire ||
nirmaryāde tathā yuddhe vartamāne bhayānake ||
arjuno bhīmasenaś ca mohayāṃ cakratuḥ parān ||
sā vadhyamānā mahatī senā tava janādhipa ||
amuhyat tatra tatraiva yoṣin madavaśād iva ||
«Когда так шла безудержная битва, о владыка людей, — в страшном истреблении четырёх родов войск, как древле в битве богов и асуров, — иные звали родичей там и тут, о сокрушитель врагов; а другие, хоть родичи их и звали, мучимые страхом, не возвращались. Когда шла эта ужасающая, безудержная битва, Арджуна и Бхимасена привели врагов в смятение. То великое войско твоё, о владыка людей, избиваемое, теряло рассудок там и тут, словно охмелевшая женщина».
0eeeb6b445f7 · published Jun 20, 2026, 1:35:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Битва названа «безудержной» (nirmaryāda) — рухнули все границы: родичи бросают зовущих их родичей, страх рвёт самые крепкие узы. Распад здесь не только телесный, но и нравственный: где попрана мера, там гибнет и долг. Войско, потерявшее рассудок, «как охмелевшая жена», — образ помрачения, в которое ввергает беспредел.