VedawordA Vedic library
Search
Sign in
Mahabharata
The Mouse and the Cat: Alliance With an Enemy12.136.146-175
10567 / 15823
Mahabharata · 12.136.146-175
॥
Devanāgarī

सख्यं सोदरयोर् भ्रात्रोर् दंपत्योर् वा परस्परम् ॥
कस्य चिन् नाभिजानामि प्रीतिं निष्कारणाम् इह ॥
यद्य् अपि भ्रातरः क्रुद्धा भार्या वा कारणान्तरे ॥
स्वभावतस् ते प्रीयन्ते नेतरः प्रीयते जनः ॥
प्रियो भवति दानेन प्रियवादेन चापरः ॥
मन्त्रहोमजपैर् अन्यः कार्यार्थं प्रीयते जनः ॥
उत्पन्ने कारणे प्रीतिर् नास्ति नौ कारणान्तरे ॥
प्रध्वस्ते कारणस्थाने सा प्रीतिर् विनिवर्तते ॥
किं नु तत् कारणं मन्ये येनाहं भवतः प्रियः ॥
अन्यत्राभ्यवहारार्थात् तत्रापि च बुधा वयम् ॥
कालो हेतुं विकुरुते स्वार्थस् तम् अनुवर्तते ॥
स्वार्थं प्राज्ञो ऽभिजानाति प्राज्ञं लोको ऽनुवर्तते ॥
न त्व् ईदृशं त्वया वाच्यं विदुषि स्वार्थपण्डिते ॥
अकाले ऽविषमस्थस्य स्वार्थहेतुर् अयं तव ॥
तस्मान् नाहं चले स्वार्थात् सुस्थितः संधिविग्रहे ॥
अभ्राणाम् इव रूपाणि विकुर्वन्ति क्षणे क्षणे ॥
अद्यैव हि रिपुर् भूत्वा पुनर् अद्यैव सौहृदम् ॥
पुनश् च रिपुर् अद्यैव युक्तीनां पश्य चापलम् ॥
आसीत् तावत् तु मैत्री नौ यावद् धेतुर् अभूत् पुरा ॥
सा गता सह तेनैव कालयुक्तेन हेतुना ॥
त्वं हि मे ऽत्यन्ततः शत्रुः सामर्थ्यान् मित्रतां गतः ॥
तत् कृत्यम् अभिनिर्वृत्तं प्रकृतिः शत्रुतां गता ॥
सो ऽहम् एवं प्रणीतानि ज्ञात्वा शास्त्राणि तत्त्वतः ॥
प्रविशेयं कथं पाशं त्वत्कृतं तद् वदस्व मे ॥
त्वद्वीर्येण विमुक्तो ऽहं मद्वीर्येण तथा भवान् ॥
अन्योन्यानुग्रहे वृत्ते नास्ति भूयः समागमः ॥
त्वं हि सौम्य कृतार्थो ऽद्य निर्वृत्तार्थास् तथा वयम् ॥
न ते ऽस्त्य् अन्यन् मया कृत्यं किं चिद् अन्यत्र भक्षणात् ॥
अहम् अन्नं भवान् भोक्ता दुर्बलो ऽहं भवान् बली ॥
नावयोर् विद्यते संधिर् नियुक्ते विषमे बले ॥
संमन्ये ऽहं तव प्रज्ञां यन् मोक्षात् प्रत्यनन्तरम् ॥
भक्ष्यं मृगयसे नूनं सुखोपायम् असंशयम् ॥
भक्ष्यार्थम् एव बद्धस् त्वं स मुक्तः प्रसृतः क्षुधा ॥
शास्त्रज्ञम् अभिसंधाय नूनं भक्षयिताद्य माम् ॥
जानामि क्षुधितं हि त्वाम् आहारसमयश् च ते ॥
स त्वं माम् अभिसंधाय भक्ष्यं मृगयसे पुनः ॥
यच् चापि पुत्रदारं स्वं तत् संनिसृजसे मयि ॥
शुश्रूषां नाम मे कर्तुं सखे मम न तत्क्षमम् ॥
त्वया मां सहितं दृष्ट्वा प्रिया भार्या सुताश् च ये ॥
कस्मान् मां ते न खादेयुर् हृष्टाः प्रणयिनस् त्वयि ॥
नाहं त्वया समेष्यामि वृत्तो हेतुः समागमे ॥
शिवं ध्यायस्व मे ऽत्रस्थः सुकृतं स्मर्यते यदि ॥
शत्रोर् अन्नाद्यभूतः सन् क्लिष्टस्य क्षुधितस्य च ॥
भक्ष्यं मृगयमाणस्य कः प्राज्ञो विषयं व्रजेत् ॥
स्वस्ति ते ऽस्तु गमिष्यामि दूराद् अपि तवोद्विजे ॥
नाहं त्वया समेष्यामि निर्वृतो भव लोमश ॥
बलवत् संनिकर्षो हि न कदा चित् प्रशस्यते ॥
प्रशान्ताद् अपि मे प्राज्ञ भेतव्यं बलिनः सदा ॥
यदि त्व् अर्थेन मे कार्यं ब्रूहि किं करवाणि ते ॥
कामं सर्वं प्रदास्यामि न त्व् आत्मानं कदा चन ॥
आत्मार्थे संततिस् त्याज्या राज्यं रत्नं धनं तथा ॥
अपि सर्वस्वम् उत्सृज्य रक्षेद् आत्मानम् आत्मना ॥
ऐश्वर्यधनरत्नानां प्रत्यमित्रे ऽपि तिष्ठताम् ॥
दृष्टा हि पुनर् आवृत्तिर् जीवताम् इति नः श्रुतम् ॥
न त्व् आत्मनः संप्रदानं धनरत्नवद् इष्यते ॥
आत्मा तु सर्वतो रक्ष्यो दारैर् अपि धनैर् अपि ॥
आत्मरक्षिततन्त्राणां सुपरीक्षितकारिणाम् ॥
आपदो नोपपद्यन्ते पुरुषाणां स्वदोषजाः ॥
शत्रून् सम्यग् विजानन्ति दुर्बला ये बलीयसः ॥
तेषां न चाल्यते बुद्धिर् आत्मार्थं कृतनिश्चया ॥

Transliteration (IAST)

sakhyaṃ sodarayor bhrātror daṃpatyor vā parasparam ||
kasya cin nābhijānāmi prītiṃ niṣkāraṇām iha ||
yady api bhrātaraḥ kruddhā bhāryā vā kāraṇāntare ||
svabhāvatas te prīyante netaraḥ prīyate janaḥ ||
priyo bhavati dānena priyavādena cāparaḥ ||
mantrahomajapair anyaḥ kāryārthaṃ prīyate janaḥ ||
utpanne kāraṇe prītir nāsti nau kāraṇāntare ||
pradhvaste kāraṇasthāne sā prītir vinivartate ||
kiṃ nu tat kāraṇaṃ manye yenāhaṃ bhavataḥ priyaḥ ||
anyatrābhyavahārārthāt tatrāpi ca budhā vayam ||
kālo hetuṃ vikurute svārthas tam anuvartate ||
svārthaṃ prājño 'bhijānāti prājñaṃ loko 'nuvartate ||
na tv īdṛśaṃ tvayā vācyaṃ viduṣi svārthapaṇḍite ||
akāle 'viṣamasthasya svārthahetur ayaṃ tava ||
tasmān nāhaṃ cale svārthāt susthitaḥ saṃdhivigrahe ||
abhrāṇām iva rūpāṇi vikurvanti kṣaṇe kṣaṇe ||
adyaiva hi ripur bhūtvā punar adyaiva sauhṛdam ||
punaś ca ripur adyaiva yuktīnāṃ paśya cāpalam ||
āsīt tāvat tu maitrī nau yāvad dhetur abhūt purā ||
sā gatā saha tenaiva kālayuktena hetunā ||
tvaṃ hi me 'tyantataḥ śatruḥ sāmarthyān mitratāṃ gataḥ ||
tat kṛtyam abhinirvṛttaṃ prakṛtiḥ śatrutāṃ gatā ||
so 'ham evaṃ praṇītāni jñātvā śāstrāṇi tattvataḥ ||
praviśeyaṃ kathaṃ pāśaṃ tvatkṛtaṃ tad vadasva me ||
tvadvīryeṇa vimukto 'haṃ madvīryeṇa tathā bhavān ||
anyonyānugrahe vṛtte nāsti bhūyaḥ samāgamaḥ ||
tvaṃ hi saumya kṛtārtho 'dya nirvṛttārthās tathā vayam ||
na te 'sty anyan mayā kṛtyaṃ kiṃ cid anyatra bhakṣaṇāt ||
aham annaṃ bhavān bhoktā durbalo 'haṃ bhavān balī ||
nāvayor vidyate saṃdhir niyukte viṣame bale ||
saṃmanye 'haṃ tava prajñāṃ yan mokṣāt pratyanantaram ||
bhakṣyaṃ mṛgayase nūnaṃ sukhopāyam asaṃśayam ||
bhakṣyārtham eva baddhas tvaṃ sa muktaḥ prasṛtaḥ kṣudhā ||
śāstrajñam abhisaṃdhāya nūnaṃ bhakṣayitādya mām ||
jānāmi kṣudhitaṃ hi tvām āhārasamayaś ca te ||
sa tvaṃ mām abhisaṃdhāya bhakṣyaṃ mṛgayase punaḥ ||
yac cāpi putradāraṃ svaṃ tat saṃnisṛjase mayi ||
śuśrūṣāṃ nāma me kartuṃ sakhe mama na tatkṣamam ||
tvayā māṃ sahitaṃ dṛṣṭvā priyā bhāryā sutāś ca ye ||
kasmān māṃ te na khādeyur hṛṣṭāḥ praṇayinas tvayi ||
nāhaṃ tvayā sameṣyāmi vṛtto hetuḥ samāgame ||
śivaṃ dhyāyasva me 'trasthaḥ sukṛtaṃ smaryate yadi ||
śatror annādyabhūtaḥ san kliṣṭasya kṣudhitasya ca ||
bhakṣyaṃ mṛgayamāṇasya kaḥ prājño viṣayaṃ vrajet ||
svasti te 'stu gamiṣyāmi dūrād api tavodvije ||
nāhaṃ tvayā sameṣyāmi nirvṛto bhava lomaśa ||
balavat saṃnikarṣo hi na kadā cit praśasyate ||
praśāntād api me prājña bhetavyaṃ balinaḥ sadā ||
yadi tv arthena me kāryaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te ||
kāmaṃ sarvaṃ pradāsyāmi na tv ātmānaṃ kadā cana ||
ātmārthe saṃtatis tyājyā rājyaṃ ratnaṃ dhanaṃ tathā ||
api sarvasvam utsṛjya rakṣed ātmānam ātmanā ||
aiśvaryadhanaratnānāṃ pratyamitre 'pi tiṣṭhatām ||
dṛṣṭā hi punar āvṛttir jīvatām iti naḥ śrutam ||
na tv ātmanaḥ saṃpradānaṃ dhanaratnavad iṣyate ||
ātmā tu sarvato rakṣyo dārair api dhanair api ||
ātmarakṣitatantrāṇāṃ suparīkṣitakāriṇām ||
āpado nopapadyante puruṣāṇāṃ svadoṣajāḥ ||
śatrūn samyag vijānanti durbalā ye balīyasaḥ ||
teṣāṃ na cālyate buddhir ātmārthaṃ kṛtaniścayā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सख्यम् सोदरयोः भ्रात्रोःsakhyam sodarayoḥ bhrātroḥдружбу двух родных братьев; братство
दंपत्योः वा परस्परम्daṃpatyoḥ vā parasparamили супругов взаимную; между собой
कस्य चित् न अभिजानामिkasya cit na abhijānāmiни у кого не знаю; не вижу
प्रीतिम् निष्कारणाम् इहprītim niṣkāraṇām ihaлюбви без причины здесь; беспричинной
यदि अपि भ्रातरः क्रुद्धाःyadi api bhrātaraḥ kruddhāḥдаже если братья разгневаны; ссорятся
भार्या वा कारण अन्तरेbhāryā vā kāraṇa antareили жена по иной причине; поводу
स्वभावतः ते प्रीयन्तेsvabhāvataḥ te prīyanteпо природе они любимы; возвращаются
न इतरः प्रीयते जनःna itaraḥ prīyate janaḥдругой человек не любим; не так
प्रियः भवति दानेनpriyaḥ bhavati dānenaстановится дорогим даром; подарком
प्रिय वादेन च अपरःpriya vādena ca aparaḥа другой приятной речью; словами
मन्त्र होम जपैः अन्यःmantra homa japaiḥ anyaḥдругой мантрой, хомой, джапой; обрядами
कार्य अर्थम् प्रीयते जनःkārya artham prīyate janaḥради дела человек любим; нужен
उत्पन्ने कारणे प्रीतिःutpanne kāraṇe prītiḥкогда причина возникла, приязнь; любовь
न अस्ति नौ कारण अन्तरेna asti nau kāraṇa antareнет у нас при другой причине; без неё
प्रध्वस्ते कारण स्थानेpradhvaste kāraṇa sthāneкогда место причины разрушено; основание
सा प्रीतिः विनिवर्ततेsā prītiḥ vinivartateэта приязнь возвращается; уходит
किम् नु तत् कारणम् मन्येkim nu tat kāraṇam manyeкакая же та причина, думаю; считаю
येन अहम् भवतः प्रियःyena aham bhavataḥ priyaḥпо которой я тебе дорог; любим
अन्यत्र अभ्यवहार अर्थात्anyatra abhyavahāra arthātкроме цели поедания; пищи
तत्र अपि च बुधा वयम्tatra api ca budhā vayamи в этом мы разумны; понимаем
कालः हेतुम् विकुरुतेkālaḥ hetum vikuruteвремя меняет причину; основание
स्वार्थः तम् अनुवर्ततेsvārthaḥ tam anuvartateсобственная выгода следует за ней; за временем
स्वार्थम् प्राज्ञः अभिजानातिsvārtham prājñaḥ abhijānātiмудрый распознаёт собственную выгоду; интерес
प्राज्ञम् लोकः अनुवर्ततेprājñam lokaḥ anuvartateмир следует за мудрым; разумным
न तु ईदृशम् त्वया वाच्यम्na tu īdṛśam tvayā vācyamно такое тебе не следует говорить; подобное
विदुषि स्वार्थ पण्डितेviduṣi svārtha paṇḍiteзнающему, мудрому в своей выгоде; разумному
अकाले अविषम स्थस्यakāle aviṣama sthasyaне вовремя, не находящемуся в беде; опасности
स्वार्थ हेतुः अयम् तवsvārtha hetuḥ ayam tavaэто причина твоей выгоды; интерес
तस्मात् न अहम् चले स्वार्थात्tasmāt na aham cale svārthātпоэтому я не сойду со своей выгоды; интереса
सुस्थितः संधि विग्रहेsusthitaḥ saṃdhi vigraheтвёрдо стоящий в союзе и разрыве; политике
अभ्राणाम् इव रूपाणिabhrāṇām iva rūpāṇiкак формы облаков; образы
विकुर्वन्ति क्षणे क्षणेvikurvanti kṣaṇe kṣaṇeменяются каждое мгновение; постоянно
अद्य एव हि रिपुः भूत्वाadya eva hi ripuḥ bhūtvāсегодня же став врагом; именно
पुनर् अद्य एव सौहृदम्punar adya eva sauhṛdamснова сегодня же дружба; дружество
पुनः च रिपुः अद्य एवpunaḥ ca ripuḥ adya evaи снова враг сегодня же; опять
युक्तीनाम् पश्य चापलम्yuktīnām paśya cāpalamсмотри непостоянство средств; расчётов
आसीत् तावत् तु मैत्री नौāsīt tāvat tu maitrī nauбыла только до тех пор дружба у нас; союз
यावत् हेतुः अभूत् पुराyāvat hetuḥ abhūt purāпока прежде была причина; основание
सा गता सह तेन एवsā gatā saha tena evaона ушла вместе с ним; причиной
काल युक्तेन हेतुनाkāla yuktena hetunāс причиной, связанной временем; сроком
त्वम् हि मे अत्यन्ततः शत्रुःtvam hi me atyantataḥ śatruḥведь ты мой полный враг; заклятый
सामर्थ्यात् मित्रताम् गतःsāmarthyāt mitratām gataḥиз-за обстоятельства стал другом; силы
तत् कृत्यम् अभिनिर्वृत्तम्tat kṛtyam abhinirvṛttamто дело полностью выполнено; завершено
प्रकृतिः शत्रुताम् गताprakṛtiḥ śatrutām gatāприрода вернулась к вражде; стала враждой
सः अहम् एवम् प्रणीतानिsaḥ aham evam praṇītāniя, такие изложенные; установленные
ज्ञात्वा शास्त्राणि तत्त्वतःjñātvā śāstrāṇi tattvataḥзная шастры по истине; сущности
प्रविशेयम् कथम् पाशम्praviśeyam katham pāśamкак войду в петлю; силок
त्वत् कृतम् तत् वदस्व मेtvat kṛtam tat vadasva meтобой сделанную, скажи мне; объясни
त्वत् वीर्येण विमुक्तः अहम्tvat vīryeṇa vimuktaḥ ahamтвоей силой я освобождён; спасён
मत् वीर्येण तथा भवान्mat vīryeṇa tathā bhavānи моей силой также ты; спасён
अन्योन्य अनुग्रहे वृत्तेanyonya anugrahe vṛtteкогда взаимная помощь совершилась; закончилась
न अस्ति भूयः समागमःna asti bhūyaḥ samāgamaḥнет больше встречи; сближения
त्वम् हि सौम्यtvam hi saumyaты ведь, добрый; Ломаша
कृत अर्थः अद्यkṛta arthaḥ adyaсегодня достиг цели; выгоды
निर्वृत्त अर्थाः तथा वयम्nirvṛtta arthāḥ tathā vayamи мы также завершили цель; дело
न ते अस्ति अन्यत्na te asti anyatнет у тебя другого; иного
मया कृत्यम्mayā kṛtyamдела со мной; надобности
किं चित् अन्यत्र भक्षणात्kiṃ cit anyatra bhakṣaṇātникакого, кроме поедания; пищи
अहम् अन्नम् भवान् भोक्ताaham annam bhavān bhoktāя пища, ты едок; пожиратель
दुर्बलः अहम् भवान् बलीdurbalaḥ aham bhavān balīя слабый, ты сильный; могущественный
न आवयोः विद्यते संधिःna āvayoḥ vidyate saṃdhiḥнет между нами союза; мира
नियुक्ते विषमे बलेniyukte viṣame baleпри поставленной неравной силе; соотношении
संमन्ये अहम् तव प्रज्ञाम्saṃmanye aham tava prajñāmя признаю твою хитрость; мудрость
यत् मोक्षात् प्रति अनन्तरम्yat mokṣāt prati anantaramчто сразу после освобождения; сразу
भक्ष्यम् मृगयसे नूनम्bhakṣyam mṛgayase nūnamпищу ищешь, конечно; добычу
सुख उपायम् असंशयम्sukha upāyam asaṃśayamлёгким способом, несомненно; удобным
भक्ष्य अर्थम् एव बद्धः त्वम्bhakṣya artham eva baddhaḥ tvamради пищи ты был связан; пойман
सः मुक्तः प्रसृतः क्षुधाsaḥ muktaḥ prasṛtaḥ kṣudhāты освобождённый, растянутый голодом; движимый
शास्त्र ज्ञम् अभिसंधायśāstra jñam abhisaṃdhāyaзамышляя против знатока шастры; мудрого
नूनम् भक्षयिता अद्य माम्nūnam bhakṣayitā adya māmнаверное, сегодня съешь меня; поглотишь
जानामि क्षुधितम् हि त्वाम्jānāmi kṣudhitam hi tvāmя знаю, что ты голоден; изголодался
आहार समयः च तेāhāra samayaḥ ca teи время твоей еды; питания
सः त्वम् माम् अभिसंधायsaḥ tvam mām abhisaṃdhāyaтак ты, замышляя против меня; нацелившись
भक्ष्यम् मृगयसे पुनःbhakṣyam mṛgayase punaḥснова ищешь пищу; добычу
यत् च अपिyat ca apiи что также; даже
पुत्र दारम् स्वम्putra dāram svamсвоих детей и жену; семью
तत् संनिसृजसे मयिtat saṃnisṛjase mayiты оставляешь мне; предлагаешь
शुश्रूषाम् नाम मे कर्तुम्śuśrūṣām nāma me kartumбудто чтобы служить мне; услужение
सखे मम न तत् क्षमम्sakhe mama na tat kṣamamдруг, для меня это неприемлемо; не годится
त्वया माम् सहितम् दृष्ट्वाtvayā mām sahitam dṛṣṭvāувидев меня вместе с тобой; рядом
प्रिया भार्या सुताः च येpriyā bhāryā sutāḥ ca yeлюбимая жена и сыновья; твои
कस्मात् माम् ते न खादेयुःkasmāt mām te na khādeyuḥпочему они меня не съели бы; не пожрали
हृष्टाः प्रणयिनः त्वयिhṛṣṭāḥ praṇayinaḥ tvayiрадостные, любящие тебя; преданные
न अहम् त्वया समेष्यामिna aham tvayā sameṣyāmiя с тобой не сойдусь; не встречусь
वृत्तः हेतुः समागमेvṛttaḥ hetuḥ samāgameпричина встречи прошла; завершилась
शिवम् ध्यायस्व मे अत्र स्थःśivam dhyāyasva me atra sthaḥдумай мне благо, оставаясь там; мир
सुकृतम् स्मर्यते यदिsukṛtam smaryate yadiесли помнится доброе дело; услуга
शत्रोः अन्नाद्य भूतः सन्śatroḥ annādya bhūtaḥ sanбудучи пищей врага; съедобным
क्लिष्टस्य क्षुधितस्य चkliṣṭasya kṣudhitasya caизмученного и голодного; страдающего
भक्ष्यम् मृगयमाणस्यbhakṣyam mṛgayamāṇasyaищущего добычу; пищу
कः प्राज्ञः विषयम् व्रजेत्kaḥ prājñaḥ viṣayam vrajetкакой мудрый пойдёт в область; досягаемость
स्वस्ति ते अस्तु गमिष्यामिsvasti te astu gamiṣyāmiблаго тебе, я уйду; пойду
दूरात् अपि तव उद्विजेdūrāt api tava udvijeдаже издали тебя боюсь; опасаюсь
न अहम् त्वया समेष्यामिna aham tvayā sameṣyāmiя с тобой не сойдусь; не встречусь
निर्वृतः भव लोमशnirvṛtaḥ bhava lomaśaбудь спокоен, Ломаша; доволен
बलवत् संनिकर्षः हिbalavat saṃnikarṣaḥ hiведь близость с сильным; могущественным
न कदा चित् प्रशस्यतेna kadā cit praśasyateникогда не хвалится; не одобряется
प्रशान्तात् अपि मे प्राज्ञpraśāntāt api me prājñaдаже от умиротворённого, мудрый; спокойного
भेतव्यम् बलिनः सदाbhetavyam balinaḥ sadāсильного всегда надо бояться; остерегаться
यदि तु अर्थेन मे कार्यम्yadi tu arthena me kāryamесли же тебе нужно от меня дело; польза
ब्रूहि किम् करवाणि तेbrūhi kim karavāṇi teскажи, что сделать тебе; исполнить
कामम् सर्वम् प्रदास्यामिkāmam sarvam pradāsyāmiохотно всё дам; предоставлю
न तु आत्मानम् कदा चनna tu ātmānam kadā canaно не себя никогда; самого
आत्म अर्थे संततिः त्याज्याātma arthe saṃtatiḥ tyājyāради себя потомство оставляют; можно оставить
राज्यम् रत्नम् धनम् तथाrājyam ratnam dhanam tathāцарство, драгоценность и богатство также; имущество
अपि सर्वस्वम् उत्सृज्यapi sarvasvam utsṛjyaдаже всё имущество бросив; отдав
रक्षेत् आत्मानम् आत्मनाrakṣet ātmānam ātmanāпусть защищает себя собой; самого
ऐश्वर्य धन रत्नानाम्aiśvarya dhana ratnānāmвласти, богатства и драгоценностей; сокровищ
प्रत्यमित्रे अपि तिष्ठताम्pratyamitre api tiṣṭhatāmдаже находящихся у врага; противника
दृष्टा हि पुनः आवृत्तिःdṛṣṭā hi punaḥ āvṛttiḥвидно ведь возвращение снова; обратное получение
जीवताम् इति नः श्रुतम्jīvatām iti naḥ śrutamдля живых — так мы слышали; известно
न तु आत्मनः संप्रदानम्na tu ātmanaḥ saṃpradānamно отдача себя; самого
धन रत्नवत् इष्यतेdhana ratnavat iṣyateкак богатства и драгоценностей не желательна; не считается
आत्मा तु सर्वतः रक्ष्यःātmā tu sarvataḥ rakṣyaḥсебя же надо защищать со всех сторон; всегда
दारैः अपि धनैः अपिdāraiḥ api dhanaiḥ apiдаже жёнами и богатствами; средствами
आत्म रक्षित तन्त्राणाम्ātma rakṣita tantrāṇāmу тех, чья система защищает себя; самооборона
सु परीक्षित कारिणाम्su parīkṣita kāriṇāmдействующих после хорошей проверки; обдуманно
आपदः न उपपद्यन्तेāpadaḥ na upapadyanteбеды не возникают; не случаются
पुरुषाणाम् स्व दोष जाःpuruṣāṇām sva doṣa jāḥу людей, рождённые собственным недостатком; ошибкой
शत्रून् सम्यक् विजानन्तिśatrūn samyak vijānantiврагов правильно распознают; понимают
दुर्बलाः ये बलीयसःdurbalāḥ ye balīyasaḥслабые, которые сильнейших; могущественных
तेषाम् न चाल्यते बुद्धिःteṣām na cālyate buddhiḥих разум не колеблется; не сбивается
आत्म अर्थम् कृत निश्चयाātma artham kṛta niścayāутверждённый ради собственной защиты; выгоды
Translation

Палита продолжил: «Я не знаю беспричинной любви даже между братьями или супругами: причина делает человека дорогим, и причина же делает ненавистным. Пока была причина, между нами была дружба; когда причина исчезла, исчезла и дружба. Ты по природе мой крайний враг, временно ставший другом из-за обстоятельств. Дело завершено, и природа вернулась к вражде. Как же я, зная шастры, войду в петлю, созданную тобой? Ты спасся моей силой, я спасся твоей; взаимная помощь совершилась, и больше нет нужды встречаться. Ты достиг своей цели, и я достиг своей. У тебя нет дела со мной, кроме поедания. Я пища, ты едок; я слаб, ты силён; при таком неравенстве силы союза между нами нет. Я знаю, что ты голоден и время твоей еды пришло; ты снова ищешь добычу. Ты предлагаешь мне дом, семью и служение, но если твои близкие увидят меня рядом с тобой, почему им не съесть меня из любви к тебе? Я не сойдусь с тобой: причина встречи прошла. Если помнишь моё добро, желай мне блага издали. Какой мудрый войдёт в досягаемость голодного врага, для которого он является пищей? Благо тебе, я ухожу; даже издали я тебя опасаюсь. Близость с сильным никогда не одобряется; даже спокойного сильного надо бояться. Если тебе нужно от меня какое-то дело, скажи, я дам всё, кроме самого себя. Ради самосохранения можно оставить потомство, царство, драгоценности и богатство; пока жив, всё это можно вернуть. Но себя нельзя отдавать как имущество. Тот, кто строит всё на самозащите и действует после проверки, не попадает в беды, рождённые собственной ошибкой. Слабые, правильно распознавшие сильных врагов, сохраняют твёрдый разум».

Version

c1ff23696690 · published Jun 21, 2026, 10:43:41 AM UTC

Available inRU
PreviousVerse 12.136.118-145

Page between verses with