Mahabharata
Bhīṣma Defines the Marks of Dharma12.251.1-2
11152 / 15823
Mahabharata · 12.251.1-2
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
इमे वै मानवाः सर्वे धर्मं प्रति विशङ्किताः ॥
को ऽयं धर्मः कुतो धर्मस् तन् मे ब्रूहि पितामह ॥
धर्मो न्व् अयम् इहार्थः किम् अमुत्रार्थो ऽपि वा भवेत् ॥
उभयार्थो ऽपि वा धर्मस् तन् मे ब्रूहि पितामह ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
ime vai mānavāḥ sarve dharmaṃ prati viśaṅkitāḥ ||
ko 'yaṃ dharmaḥ kuto dharmas tan me brūhi pitāmaha ||
dharmo nv ayam ihārthaḥ kim amutrārtho 'pi vā bhavet ||
ubhayārtho 'pi vā dharmas tan me brūhi pitāmaha ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира спросил
इमे वै मानवाः सर्वेime vai mānavāḥ sarveэти все люди воистину; все человеческие существа
धर्मम् प्रति विशङ्किताःdharmam prati viśaṅkitāḥсомневаются относительно дхармы; не уверены
कः अयम् धर्मःkaḥ ayam dharmaḥчто это за дхарма; какова она
कुतः धर्मःkutaḥ dharmaḥоткуда дхарма; каков её источник
तत् मे ब्रूहि पितामहtat me brūhi pitāmahaэто мне скажи, дед; праотец
धर्मः नु अयम्dharmaḥ nu ayamдхарма ли эта; праведность ли
इह अर्थः किम्iha arthaḥ kimради здешнего блага ли; пользы
अमुत्र अर्थः अपि वा भवेत्amutra arthaḥ api vā bhavetили бывает ради блага там; после смерти
उभय अर्थः अपि वा धर्मःubhaya arthaḥ api vā dharmaḥили дхарма ради обоих благ; двух миров
तत् मे ब्रूहि पितामहtat me brūhi pitāmahaэто мне скажи, дед; праотец
Translation

Юдхиштхира сказал: «Все эти люди сомневаются относительно дхармы. Что такое эта дхарма и откуда она? Скажи мне это, праотец. Существует ли дхарма ради здешней пользы, или ради блага в ином мире, или ради обоих? Скажи мне это, праотец».

Version

b6a433bfa9ba · published Jun 21, 2026, 4:23:52 AM UTC

Available inRU

Page between verses with