Mahabharata
Bhīṣma on the Roots of Sin, Dharma, Dispassion, and Liberation12.265.1-2
11227 / 15823
Mahabharata · 12.265.1-2
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
कथं भवति पापात्मा कथं धर्मं करोति वा ॥
केन निर्वेदम् आदत्ते मोक्षं वा केन गच्छति ॥
भीष्म उवाच
विदिताः सर्वधर्मास् ते स्थित्यर्थम् अनुपृच्छसि ॥
शृणु मोक्षं सनिर्वेदं पापं धर्मं च मूलतः ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
kathaṃ bhavati pāpātmā kathaṃ dharmaṃ karoti vā ||
kena nirvedam ādatte mokṣaṃ vā kena gacchati ||
bhīṣma uvāca
viditāḥ sarvadharmās te sthityartham anupṛcchasi ||
śṛṇu mokṣaṃ sanirvedaṃ pāpaṃ dharmaṃ ca mūlataḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира спросил
कथम् भवति पापात्माkatham bhavati pāpātmāкак становится греховной душой; как человек становится порочным
कथम् धर्मम् करोति वाkatham dharmam karoti vāили как совершает дхарму; как поступает праведно
केन निर्वेदम् आदत्तेkena nirvedam ādatteчем принимает отрешение; из-за чего приходит к отвращению
मोक्षम् वाmokṣam vāили к освобождению; мокше
केन गच्छतिkena gacchatiчем идёт; каким средством достигает
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма ответил
विदिताः सर्वधर्माः तेviditāḥ sarvadharmāḥ teвсе дхармы известны тебе; ты знаешь все обязанности
स्थिति अर्थम् अनुपृच्छसिsthiti artham anupṛcchasiради устойчивого понимания спрашиваешь; для утверждения знания
शृणु मोक्षम्śṛṇu mokṣamуслышь об освобождении; выслушай мокшу
सनिर्वेदम्sanirvedamвместе с отрешением; с отвращением к миру
पापम् धर्मम् चpāpam dharmam caгрех и дхарму; порок и праведность
मूलतःmūlataḥот корня; с самого основания
Translation

Юдхиштхира спросил: «Как человек становится греховным? Как он совершает дхарму? Благодаря чему он приходит к отрешению и каким средством достигает мокши?» Бхишма ответил: «Все дхармы тебе известны; ты спрашиваешь ради твёрдого утверждения знания. Услышь же от самого корня о грехе, дхарме, отрешении и освобождении».

Version

8ef92091adfa · published Jun 21, 2026, 3:59:17 AM UTC

Available inRU

Page between verses with