Mahabharata
Parāśara Teaches Livelihood, Association, and Giving (Parāśara Teaches About Occupation, Association, and Giving)12.282.1-5
11322 / 15823
Mahabharata · 12.282.1-5
Devanāgarī

पराशर उवाच
वृत्तिः सकाशाद् वर्णेभ्यस् त्रिभ्यो हीनस्य शोभना ॥
प्रीत्योपनीता निर्दिष्टा धर्मिष्ठान् कुरुते सदा ॥
वृत्तिश् चेन् नास्ति शूद्रस्य पितृपैतामही ध्रुवा ॥
न वृत्तिं परतो मार्गेच् छुश्रूषां तु प्रयोजयेत् ॥
सद्भिस् तु सह संसर्गः शोभते धर्मदर्शिभिः ॥
नित्यं सर्वास्व् अवस्थासु नासद्भिर् इति मे मतिः ॥
यथोदयगिरौ द्रव्यं संनिकर्षेण दीप्यते ॥
तथा सत्संनिकर्षेण हीनवर्णो ऽपि दीप्यते ॥
यादृशेन हि वर्णेन भाव्यते शुक्लम् अम्बरम् ॥
तादृशं कुरुते रूपम् एतद् एवम् अवैहि मे ॥

Transliteration (IAST)

parāśara uvāca
vṛttiḥ sakāśād varṇebhyas tribhyo hīnasya śobhanā ||
prītyopanītā nirdiṣṭā dharmiṣṭhān kurute sadā ||
vṛttiś cen nāsti śūdrasya pitṛpaitāmahī dhruvā ||
na vṛttiṃ parato mārgec chuśrūṣāṃ tu prayojayet ||
sadbhis tu saha saṃsargaḥ śobhate dharmadarśibhiḥ ||
nityaṃ sarvāsv avasthāsu nāsadbhir iti me matiḥ ||
yathodayagirau dravyaṃ saṃnikarṣeṇa dīpyate ||
tathā satsaṃnikarṣeṇa hīnavarṇo 'pi dīpyate ||
yādṛśena hi varṇena bhāvyate śuklam ambaram ||
tādṛśaṃ kurute rūpam etad evam avaihi me ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पराशर उवाचparāśara uvācaПарашара сказал; мудрец Парашара произнёс
वृत्तिः सकाशात् वर्णेभ्यःvṛttiḥ sakāśāt varṇebhyaḥжизненное занятие от близких варн; средство жизни
त्रिभ्यः हीनस्य शोभनाtribhyaḥ hīnasya śobhanāу низшего из трёх прекрасно; подобает
प्रीत्या उपनीता निर्दिष्टाprītyā upanītā nirdiṣṭāс любовью предложенная, предписанная; данная
धर्मिष्ठान् कुरुते सदाdharmiṣṭhān kurute sadāвсегда делает наиболее праведными; дхармичными
वृत्तिः चेत् न अस्ति शूद्रस्यvṛttiḥ cet na asti śūdrasyaесли нет занятия у шудры; средства жизни
पितृ पैतामही ध्रुवाpitṛ paitāmahī dhruvāотцовского и дедовского, постоянного; наследственного
न वृत्तिम् परतः मार्गेत्na vṛttim parataḥ mārgetпусть не ищет занятия в другом месте; у чужих
शुश्रूषाम् तु प्रयोजयेत्śuśrūṣām tu prayojayetно пусть применяет служение; послушание
सद्भिः तु सह संसर्गःsadbhiḥ tu saha saṃsargaḥобщение же с добрыми; садху
शोभते धर्म दर्शिभिःśobhate dharma darśibhiḥкрасиво с видящими дхарму; подобает
नित्यम् सर्वासु अवस्थासुnityam sarvāsu avasthāsuвсегда во всех состояниях; обстоятельствах
न असद्भिः इति मे मतिःna asadbhiḥ iti me matiḥне с дурными, таково моё мнение; убеждение
यथा उदय गिरौ द्रव्यम्yathā udaya girau dravyamкак вещество на горе восхода; на восточной горе
संनिकर्षेण दीप्यतेsaṃnikarṣeṇa dīpyateблизостью сияет; освещается
तथा सत् संनिकर्षेणtathā sat saṃnikarṣeṇaтак близостью добрых; садху
हीन वर्णः अपि दीप्यतेhīna varṇaḥ api dīpyateдаже низшая варна сияет; озаряется
यादृशेन हि वर्णेनyādṛśena hi varṇenaкаким ведь цветом; окраской
भाव्यते शुक्लम् अम्बरम्bhāvyate śuklam ambaramокрашивается белая ткань; полотно
तादृशम् कुरुते रूपम्tādṛśam kurute rūpamтакой делает вид; форму
एतत् एवम् अवैहि मेetat evam avaihi meэто так от меня пойми; узнай
Translation

Парашара сказал: «Для того, кто ниже трёх варн, достойно жизненное занятие, предложенное с любовью и предписанное от их близости: оно всегда делает людей более праведными. Если у шудры нет устойчивого отцовского и дедовского занятия, пусть он не ищет средства жизни в чужом пути, но применяет служение. Общение с добрыми, видящими дхарму, прекрасно всегда и во всех состояниях; с дурными — нет: таково моё мнение. Как вещество сияет от близости к горе восхода, так даже человек низшей варны сияет от близости к добрым. Каким цветом окрашивается белая ткань, такой вид она и принимает: пойми это от меня именно так».

Version

7987502ae76c · published Jun 21, 2026, 3:37:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with