Mahabharata
Aṣṭāvakra's Journey and the Test13.20.18-22
11939 / 15823
Mahabharata · 13.20.18-22
Devanāgarī

आतिथ्यं परमं कार्यं शुश्रूषा भवतस् तथा ॥
संवर्तताम् इत्य् उवाच मुनिर् मधुरया गिरा ॥
अथोर्वरा मिश्रकेशी रम्भा चैवोर्वशी तथा ॥
अलम्बुसा घृताची च चित्रा चित्राङ्गदा रुचिः ॥
मनोहरा सुकेशी च सुमुखी हासिनी प्रभा ॥
विद्युता प्रशमा दान्ता विद्योता रतिर् एव च ॥
एताश् चान्याश् च वै बह्व्यः प्रनृत्ताप्सरसः शुभाः ॥
अवादयंश् च गन्धर्वा वाद्यानि विविधानि च ॥
अथ प्रवृत्ते गान्धर्वे दिव्ये ऋषिर् उपावसत् ॥
दिव्यं संवत्सरं तत्र रमन् वै सुमहातपाः ॥

Transliteration (IAST)

ātithyaṃ paramaṃ kāryaṃ śuśrūṣā bhavatas tathā ||
saṃvartatām ity uvāca munir madhurayā girā ||
athorvarā miśrakeśī rambhā caivorvaśī tathā ||
alambusā ghṛtācī ca citrā citrāṅgadā ruciḥ ||
manoharā sukeśī ca sumukhī hāsinī prabhā ||
vidyutā praśamā dāntā vidyotā ratir eva ca ||
etāś cānyāś ca vai bahvyaḥ pranṛttāpsarasaḥ śubhāḥ ||
avādayaṃś ca gandharvā vādyāni vividhāni ca ||
atha pravṛtte gāndharve divye ṛṣir upāvasat ||
divyaṃ saṃvatsaraṃ tatra raman vai sumahātapāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
आतिथ्यं परमं कार्यंātithyaṃ paramaṃ kāryaṃ«гостеприимство высшее да будет сотворено
शुश्रूषा भवतः तथाśuśrūṣā bhavataḥ tathāи служение тебе»
संवर्तताम् इति उवाचsaṃvartatām iti uvāca«да начнётся» — сказал
मुनिः मधुरया गिराmuniḥ madhurayā girāмудрец сладкою речью
अथ उर्वरा मिश्रकेशीatha urvarā miśrakeśīтогда Урвара, Мишракеши
रम्भा च एव उर्वशी तथाrambhā ca eva urvaśī tathāРамбха и Урваши также
अलम्बुसा घृताची चalambusā ghṛtācī caАламбуса, Гхритачи
चित्रा चित्राङ्गदा रुचिःcitrā citrāṅgadā ruciḥЧитра, Читрангада, Ручи
मनोहरा सुकेशी चmanoharā sukeśī caМанохара, Сукеши
सुमुखी हासिनी प्रभाsumukhī hāsinī prabhāСумукхи, Хасини, Прабха
विद्युता प्रशमा दान्ताvidyutā praśamā dāntāВидьюта, Прашама, Данта
विद्योता रतिः एव चvidyotā ratiḥ eva caВидьйота и Рати
एताः च अन्याः चetāḥ ca anyāḥ caэти и иные
वै बह्व्यःvai bahvyaḥмногие
प्रनृत्ताः अप्सरसः शुभाःpranṛttāḥ apsarasaḥ śubhāḥплясали апсары прекрасные
अवादयन् च गन्धर्वाःavādayan ca gandharvāḥи играли гандхарвы
वाद्यानि विविधानि चvādyāni vividhāni caна инструментах разных
अथ प्रवृत्ते गान्धर्वेatha pravṛtte gāndharveкогда началось гандхарвское действо
दिव्ये ऋषिः उपावसत्divye ṛṣiḥ upāvasatдивное, риши пребыл
दिव्यं संवत्सरं तत्रdivyaṃ saṃvatsaraṃ tatraбожественный год там
रमन् वै सुमहातपाःraman vai sumahātapāḥнаслаждаясь, весьма великого подвига
Translation

«„Гостеприимство высшее да будет сотворено, и служение тебе“. „Да начнётся“, — сказал мудрец сладкою речью. Тогда Урвара, Мишракеши, Рамбха и Урваши также, Аламбуса, Гхритачи, Читра, Читрангада, Ручи, Манохара, Сукеши, Сумукхи, Хасини, Прабха, Видьюта, Прашама, Данта, Видьйота и Рати — эти и иные многие плясали апсары прекрасные, и играли гандхарвы на инструментах разных. Когда началось гандхарвское дивное действо, риши пребыл там божественный год, наслаждаясь, — весьма великого подвига».

Version

f1a881a6a8c9 · published Jun 20, 2026, 8:35:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with