धनेन बहुना क्रीत्वा संप्रलोभ्य च बान्धवान् ॥
असुराणां नृपैतं वै धर्मम् आहुर् मनीषिणः ॥
हत्वा छित्त्वा च शीर्षाणि रुदतां रुदतीं गृहात् ॥
प्रसह्य हरणं तात राक्षसं धर्मलक्षणम् ॥
पञ्चानां तु त्रयो धर्म्या द्वाव् अधर्म्यौ युधिष्ठिर ॥
पैशाच आसुरश् चैव न कर्तव्यौ कथं चन ॥
ब्राह्मः क्षात्रो ऽथ गान्धर्व एते धर्म्या नरर्षभ ॥
पृथग् वा यदि वा मिश्राः कर्तव्या नात्र संशयः ॥
तिस्रो भार्या ब्राह्मणस्य द्वे भार्ये क्षत्रियस्य तु ॥
वैश्यः स्वजातिं विन्देत तास्व् अपत्यं समं भवेत् ॥
dhanena bahunā krītvā saṃpralobhya ca bāndhavān ||
asurāṇāṃ nṛpaitaṃ vai dharmam āhur manīṣiṇaḥ ||
hatvā chittvā ca śīrṣāṇi rudatāṃ rudatīṃ gṛhāt ||
prasahya haraṇaṃ tāta rākṣasaṃ dharmalakṣaṇam ||
pañcānāṃ tu trayo dharmyā dvāv adharmyau yudhiṣṭhira ||
paiśāca āsuraś caiva na kartavyau kathaṃ cana ||
brāhmaḥ kṣātro 'tha gāndharva ete dharmyā nararṣabha ||
pṛthag vā yadi vā miśrāḥ kartavyā nātra saṃśayaḥ ||
tisro bhāryā brāhmaṇasya dve bhārye kṣatriyasya tu ||
vaiśyaḥ svajātiṃ vindeta tāsv apatyaṃ samaṃ bhavet ||
«Богатством обильным купив и подкупив родичей — асуров, о царь, этот обычай зовут мудрые. Убив и отрубив головы плачущих, плачущую из дома силою похищение, о дорогой, — ракшасов признак обычая. Из пяти же три законны, два беззаконны, о Юдхиштхира: пайшача и асура не должны твориться никак. Брахма, кшатра, гандхарва — эти законны, о бык среди мужей, порознь ли, или смешанно должны твориться, нет тут сомнения. Три жены у брахмана, две жены у кшатрия, вайшья свою касту берёт; в них потомство равным бывает».
37665e492003 · published Jun 20, 2026, 10:35:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Знаменательно, что покупка невесты за богатство названа «обычаем асуров» (демонов), а насильственное похищение — «признаком ракшасов»: оба отвергнуты как беззаконные. Так дхарма решительно отделяет священный союз от сделки и от насилия. Законны лишь те формы, где невесту дают как дар (брахма), или с приличиями кшатрия, или по взаимной любви (гандхарва). Тем самым в самом перечне браков утверждается их нравственная мера: брак свят, лишь когда он — не купля и не захват, а дарение и согласие.