Mahabharata
Marriage: The Forms of Wedding and the Gift of the Bride (Part 1)13.44.1-5
12128 / 15823
Mahabharata · 13.44.1-5
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
यन् मूलं सर्वधर्माणां प्रजनस्य गृहस्य च ॥
पितृदेवातिथीनां च तन् मे ब्रूहि पितामह ॥
भीष्म उवाच
अयं हि सर्वधर्माणां धर्मश् चिन्त्यतमो मतः ॥
कीदृशाय प्रदेया स्यात् कन्येति वसुधाधिप ॥
शीलवृत्ते समाज्ञाय विद्यां योनिं च कर्म च ॥
अद्भिर् एव प्रदातव्या कन्या गुणवते वरे ॥
ब्राह्मणानां सताम् एष धर्मो नित्यं युधिष्ठिर ॥
आवाह्यम् आवहेद् एवं यो दद्याद् अनुकूलतः ॥
शिष्टानां क्षत्रियाणां च धर्म एष सनातनः ॥
आत्माभिप्रेतम् उत्सृज्य कन्याभिप्रेत एव यः ॥
अभिप्रेता च या यस्य तस्मै देया युधिष्ठिर ॥
गान्धर्वम् इति तं धर्मं प्राहुर् धर्मविदो जनाः ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
yan mūlaṃ sarvadharmāṇāṃ prajanasya gṛhasya ca ||
pitṛdevātithīnāṃ ca tan me brūhi pitāmaha ||
bhīṣma uvāca
ayaṃ hi sarvadharmāṇāṃ dharmaś cintyatamo mataḥ ||
kīdṛśāya pradeyā syāt kanyeti vasudhādhipa ||
śīlavṛtte samājñāya vidyāṃ yoniṃ ca karma ca ||
adbhir eva pradātavyā kanyā guṇavate vare ||
brāhmaṇānāṃ satām eṣa dharmo nityaṃ yudhiṣṭhira ||
āvāhyam āvahed evaṃ yo dadyād anukūlataḥ ||
śiṣṭānāṃ kṣatriyāṇāṃ ca dharma eṣa sanātanaḥ ||
ātmābhipretam utsṛjya kanyābhipreta eva yaḥ ||
abhipretā ca yā yasya tasmai deyā yudhiṣṭhira ||
gāndharvam iti taṃ dharmaṃ prāhur dharmavido janāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यत् मूलं सर्वधर्माणांyat mūlaṃ sarvadharmāṇāṃчто корень всех дхарм
प्रजनस्य गृहस्य चprajanasya gṛhasya caдеторождения и дома
पितृदेवातिथीनां चpitṛdevātithīnāṃ caпредков, богов, гостей
तत् मे ब्रूहि पितामहtat me brūhi pitāmahaто мне скажи, о дед
अयं हि सर्वधर्माणांayaṃ hi sarvadharmāṇāṃэто ведь из всех дхарм
धर्मः चिन्त्यतमः मतःdharmaḥ cintyatamaḥ mataḥдхарма, обдумывания достойнейшая, мнится
कीदृशाय प्रदेया स्यात्kīdṛśāya pradeyā syātкакому даваема была бы
कन्या इति वसुधाधिपkanyā iti vasudhādhipaдева — (вот вопрос), о владыка земли
शीलवृत्ते समाज्ञायśīlavṛtte samājñāyaнрав и поведение узнав
विद्यां योनिं च कर्म चvidyāṃ yoniṃ ca karma caучёность, род и дело
अद्भिः एव प्रदातव्याadbhiḥ eva pradātavyāводою (возлиянием) даваема
कन्या गुणवते वरेkanyā guṇavate vareдева достойному жениху
आवाह्यम् आवहेत् एवंāvāhyam āvahet evaṃза подобающего да выдаст так
यः दद्यात् अनुकूलतःyaḥ dadyāt anukūlataḥкто отдаёт благосклонно
शिष्टानां क्षत्रियाणां चśiṣṭānāṃ kṣatriyāṇāṃ caблагородных кшатриев
धर्मः एषः सनातनःdharmaḥ eṣaḥ sanātanaḥдхарма эта вечная
आत्माभिप्रेतम् उत्सृज्यātmābhipretam utsṛjyaсвоё предпочтение оставив
कन्याभिप्रेतः एव यःkanyābhipretaḥ eva yaḥдеве желанный кто
अभिप्रेता च या यस्यabhipretā ca yā yasyaи желанна которая кому
तस्मै देया युधिष्ठिरtasmai deyā yudhiṣṭhiraтому даваема, о Юдхиштхира
Translation

Юдхиштхира сказал: «Что корень всех дхарм — деторождения и дома, предков, богов, гостей, — то мне скажи, о дед». Бхишма сказал: «Это ведь из всех дхарм дхарма, обдумывания достойнейшая, мнится: какому даваема была бы дева — вот вопрос, о владыка земли. Нрав и поведение узнав, учёность, род и дело, водою-возлиянием даваема дева достойному жениху. За подобающего да выдаст так, кто отдаёт благосклонно, — благородных кшатриев дхарма эта вечная. Своё предпочтение оставив, деве желанный кто, и желанна которая кому — тому даваема, о Юдхиштхира».

Version

32b3e4e67c3a · published Jun 20, 2026, 10:35:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with