इमे परे महाराज विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ॥
यतयो मोक्षधर्मज्ञा योगाः सुचरितव्रताः ॥
ये चेतिहासं प्रयताः श्रावयन्ति द्विजोत्तमान् ॥
ये च भाष्यविदः के चिद् ये च व्याकरणे रताः ॥
अधीयते पुराणं ये धर्मशास्त्राण्य् अथापि च ॥
अधीत्य च यथान्यायं विधिवत् तस्य कारिणः ॥
उपपन्नो गुरुकुले सत्यवादी सहस्रदः ॥
अग्र्यः सर्वेषु वेदेषु सर्वप्रवचनेषु च ॥
यावद् एते प्रपश्यन्ति पङ्क्त्यास् तावत् पुनन्त्य् उत ॥
ततो हि पावनात् पङ्क्त्याः पङ्क्तिपावन उच्यते ॥
क्रोशाद् अर्धतृतीयात् तु पावयेद् एक एव हि ॥
ब्रह्मदेयानुसंतान इति ब्रह्मविदो विदुः ॥
अनृत्विग् अनुपाध्यायः स चेद् अग्रासनं व्रजेत् ॥
ऋत्विग्भिर् अननुज्ञातः पङ्क्त्या हरति दुष्कृतम् ॥
ime pare mahārāja vijñeyāḥ paṅktipāvanāḥ ||
yatayo mokṣadharmajñā yogāḥ sucaritavratāḥ ||
ye cetihāsaṃ prayatāḥ śrāvayanti dvijottamān ||
ye ca bhāṣyavidaḥ ke cid ye ca vyākaraṇe ratāḥ ||
adhīyate purāṇaṃ ye dharmaśāstrāṇy athāpi ca ||
adhītya ca yathānyāyaṃ vidhivat tasya kāriṇaḥ ||
upapanno gurukule satyavādī sahasradaḥ ||
agryaḥ sarveṣu vedeṣu sarvapravacaneṣu ca ||
yāvad ete prapaśyanti paṅktyās tāvat punanty uta ||
tato hi pāvanāt paṅktyāḥ paṅktipāvana ucyate ||
krośād ardhatṛtīyāt tu pāvayed eka eva hi ||
brahmadeyānusaṃtāna iti brahmavido viduḥ ||
anṛtvig anupādhyāyaḥ sa ced agrāsanaṃ vrajet ||
ṛtvigbhir ananujñātaḥ paṅktyā harati duṣkṛtam ||
«Эти иные, о великий царь, да знаются ряда-очистители: подвижники, мокша-дхарму знающие, йоги, благоповеденные в обетах; которые сказание, усердные, возглашают лучшим брахманам; которые комментарий знающие некие, и которые в грамматике преданные; изучают Пурану которые, и дхарма-шастры также, и, изучив, как должно, по уставу того творящие; воспитанный в гуру-доме, правдивый, тысяч-даритель, первый во всех Ведах и во всех речениях. Пока эти взирают, ряд столько очищают; оттого ведь, от очищения ряда, „ряда-очистителем“ зовётся. С двух с половиною крош очищает один лишь ведь, брахма-дея-родом рождённый, так Брахман-знатоки знают. Не-ритвидж, не-учитель, он если к главному сиденью идёт, ритвиджами не дозволенный, из ряда уносит зло».
1e74f881f5a0 · published Jun 21, 2026, 2:25:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Знаменательно требование к учёному, какое здесь выделено: мало изучить Пурану и дхарма-шастры — должно, «изучив, как должно, и творить по уставу». Знание без жизни по нему не освящает. Объяснено и самое имя: «очиститель ряда» (paṅkti-pāvana) — оттого, что одним присутствием своим он очищает собрание, и единый достойный освящает трапезу «за две с половиною кроши окрест». Но тут же — остережение от самозванства: кто не зван и не уполномочен, а сам лезет на почётное место, «уносит из ряда грех», обращая благословение в скверну. Так святость собрания зависит и от достоинства званых, и от смирения каждого: не дерзай чести, какой не дано.