Mahabharata
The welfare questions and Vidura's passing15.33.10-14
15622 / 15823
Mahabharata · 15.33.10-14
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
इत्य् एवंवादिनं तं स न्यायवित् प्रत्यभाषत ॥
कुशलप्रश्नसंयुक्तं कुशलो वाक्यकर्मणि ॥
कच्चित् ते वर्धते राजंस् तपो मन्दश्रमस्य ते ॥
अपि मे जननी चेयं शुश्रूषुर् विगतक्लमा ॥
अप्य् अस्याः सफलो राजन् वनवासो भविष्यति ॥
इयं च माता ज्येष्ठा मे वीतवाताध्वकर्शिता ॥
घोरेण तपसा युक्ता देवी कच्चिन् न शोचति ॥
हतान् पुत्रान् महावीर्यान् क्षत्रधर्मपरायणान् ॥
नापध्यायति वा कच्चिद् अस्मान् पापकृतः सदा ॥
क्व चासौ विदुरो राजन् नैनं पश्यामहे वयम् ॥
संजयः कुशली चायं कच्चिन् नु तपसि स्थितः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
ity evaṃvādinaṃ taṃ sa nyāyavit pratyabhāṣata ||
kuśalapraśnasaṃyuktaṃ kuśalo vākyakarmaṇi ||
kaccit te vardhate rājaṃs tapo mandaśramasya te ||
api me jananī ceyaṃ śuśrūṣur vigataklamā ||
apy asyāḥ saphalo rājan vanavāso bhaviṣyati ||
iyaṃ ca mātā jyeṣṭhā me vītavātādhvakarśitā ||
ghoreṇa tapasā yuktā devī kaccin na śocati ||
hatān putrān mahāvīryān kṣatradharmaparāyaṇān ||
nāpadhyāyati vā kaccid asmān pāpakṛtaḥ sadā ||
kva cāsau viduro rājan nainaṃ paśyāmahe vayam ||
saṃjayaḥ kuśalī cāyaṃ kaccin nu tapasi sthitaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
इत्य् एवंवादिनं तं सःity evaṃvādinaṃ taṃ saḥему, так говорящему, он
न्यायवित् प्रत्यभाषतnyāyavit pratyabhāṣataзнаток правил, ответил
कुशलप्रश्नसंयुक्तम्kuśalapraśnasaṃyuktamс вопросами о благополучии
कुशलो वाक्यकर्मणिkuśalo vākyakarmaṇiискусный в речах
कच्चित् ते वर्धते राजन्kaccit te vardhate rājanумножается ли, о царь, твоя
तपो मन्दश्रमस्य तेtapo mandaśramasya teаскеза, у тебя, не утомляемого
अपि मे जननी चेयम्api me jananī ceyamи эта моя мать
शुश्रूषुर् विगतक्लमाśuśrūṣur vigataklamāслужащая, без усталости ли
अप्य् अस्याः सफलो राजन्apy asyāḥ saphalo rājanплодотворно ли её, о царь
वनवासो भविष्यतिvanavāso bhaviṣyatiбудет жительство в лесу
इयं च माता ज्येष्ठा मेiyaṃ ca mātā jyeṣṭhā meи эта старшая мать моя
वीतवाताध्वकर्शिताvītavātādhvakarśitāизмождённая ветром и тяготами пути
घोरेण तपसा युक्ताghoreṇa tapasā yuktāпреданная грозной аскезе
देवी कच्चिन् न शोचतिdevī kaccin na śocatiцарица, не скорбит ли
हतान् पुत्रान् महावीर्यान्hatān putrān mahāvīryānубитых сыновей, многомощных
क्षत्रधर्मपरायणान्kṣatradharmaparāyaṇānпреданных кшатрийской дхарме
नापध्यायति वा कच्चित्nāpadhyāyati vā kaccitне питает ли недоброго
अस्मान् पापकृतः सदाasmān pāpakṛtaḥ sadāк нам, грешникам, всегда
क्व चासौ विदुरो राजन्kva cāsau viduro rājanи где тот Видура, о царь
नैनं पश्यामहे वयम्nainaṃ paśyāmahe vayamне видим мы его
संजयः कुशली चायम्saṃjayaḥ kuśalī cāyamи здоров ли этот Санджая
कच्चिन् नु तपसि स्थितःkaccin nu tapasi sthitaḥпребывает ли в аскезе
Translation

Ему, так говорящему с вопросами о благополучии, тот знаток правил, искусный в речах, ответил: «Умножается ли, о царь, твоя аскеза, тобою, не знающим усталости? И эта моя мать — служит ли без усталости? Плодотворно ли будет, о царь, её жительство в лесу? И эта старшая мать моя, Гандхари, измождённая ветром и тяготами пути, преданная грозной аскезе, царица, — не скорбит ли? Не питает ли она недоброго к нам, грешникам, всегда — об убитых сыновьях, многомощных, преданных кшатрийской дхарме? И где тот Видура, о царь? Не видим мы его. И здоров ли этот Санджая, пребывает ли в аскезе?»

Version

be5d64fa0fc2 · published Jun 20, 2026, 11:10:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with