Mahabharata
The welfare questions and Vidura's passing15.33.27-32
15625 / 15823
Mahabharata · 15.33.27-32
Devanāgarī

विदुरस्य शरीरं तत् तथैव स्तब्धलोचनम् ॥
वृक्षाश्रितं तदा राजा ददर्श गतचेतनम् ॥
बलवन्तं तथात्मानं मेने बहुगुणं तदा ॥
धर्मराजो महातेजास् तच् च सस्मार पाण्डवः ॥
पौराणम् आत्मनः सर्वं विद्यावान् स विशां पते ॥
योगधर्मं महातेजा व्यासेन कथितं यथा ॥
धर्मराजस् तु तत्रैनं संचस्कारयिषुस् तदा ॥
दग्धुकामो ऽभवद् विद्वान् अथ वै वाग् अभाषत ॥
भो भो राजन् न दग्धव्यम् एतद् विदुरसंज्ञकम् ॥
कलेवरम् इहैतत् ते धर्म एष सनातनः ॥
लोकाः संतानका नाम भविष्यन्त्य् अस्य पार्थिव ॥
यतिधर्मम् अवाप्तो ऽसौ नैव शोच्यः परंतप ॥

Transliteration (IAST)

vidurasya śarīraṃ tat tathaiva stabdhalocanam ||
vṛkṣāśritaṃ tadā rājā dadarśa gatacetanam ||
balavantaṃ tathātmānaṃ mene bahuguṇaṃ tadā ||
dharmarājo mahātejās tac ca sasmāra pāṇḍavaḥ ||
paurāṇam ātmanaḥ sarvaṃ vidyāvān sa viśāṃ pate ||
yogadharmaṃ mahātejā vyāsena kathitaṃ yathā ||
dharmarājas tu tatrainaṃ saṃcaskārayiṣus tadā ||
dagdhukāmo 'bhavad vidvān atha vai vāg abhāṣata ||
bho bho rājan na dagdhavyam etad vidurasaṃjñakam ||
kalevaram ihaitat te dharma eṣa sanātanaḥ ||
lokāḥ saṃtānakā nāma bhaviṣyanty asya pārthiva ||
yatidharmam avāpto 'sau naiva śocyaḥ paraṃtapa ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विदुरस्य शरीरं तत्vidurasya śarīraṃ tatто тело Видуры
तथैव स्तब्धलोचनम्tathaiva stabdhalocanamс застывшими глазами
वृक्षाश्रितं तदा राजाvṛkṣāśritaṃ tadā rājāприслонённое к дереву, тогда царь
ददर्श गतचेतनम्dadarśa gatacetanamувидел бездыханным
बलवन्तं तथात्मानम्balavantaṃ tathātmānamсебя сильным
मेने बहुगुणं तदाmene bahuguṇaṃ tadāпочёл многодостойным тогда
धर्मराजो महातेजाःdharmarājo mahātejāḥмногомощный Дхармараджа
तच् च सस्मार पाण्डवःtac ca sasmāra pāṇḍavaḥи то вспомнил Пандава
पौराणम् आत्मनः सर्वम्paurāṇam ātmanaḥ sarvamвсё древнее своё естество
विद्यावान् स विशां पतेvidyāvān sa viśāṃ pateучёный он, о владыка народа
योगधर्मं महातेजाःyogadharmaṃ mahātejāḥучение йоги, многомощный
व्यासेन कथितं यथाvyāsena kathitaṃ yathāкак поведано Вьясой
धर्मराजस् तु तत्रैनम्dharmarājas tu tatrainamДхармараджа же там его
संचस्कारयिषुस् तदाsaṃcaskārayiṣus tadāжелая совершить обряд
दग्धुकामो ऽभवद् विद्वान्dagdhukāmo 'bhavad vidvānпожелал сжечь, мудрый
अथ वै वाग् अभाषतatha vai vāg abhāṣataтут раздался голос
भो भो राजन् न दग्धव्यम्bho bho rājan na dagdhavyam«о, о царь, не должно сжигать
एतद् विदुरसंज्ञकम्etad vidurasaṃjñakamэто, именуемое Видурой
कलेवरम् इहैतत् तेkalevaram ihaitat teэто тело здесь твоё
धर्म एष सनातनःdharma eṣa sanātanaḥтаков вечный закон
लोकाः संतानका नामlokāḥ saṃtānakā nāmaмиры, называемые Сантанака
भविष्यन्त्य् अस्य पार्थिवbhaviṣyanty asya pārthivaбудут ему, о государь
यतिधर्मम् अवाप्तो ऽसौyatidharmam avāpto 'sauон обрёл дхарму отшельника
नैव शोच्यः परंतपnaiva śocyaḥ paraṃtapaне должно его оплакивать
Translation

То тело Видуры, с застывшими глазами, прислонённое к дереву, царь тогда увидел бездыханным. И почёл себя сильным и многодостойным тогда многомощный Дхармараджа, и вспомнил то Пандава — всё древнее своё естество, учёный, о владыка народа, и учение йоги, как поведано было Вьясой. Дхармараджа же, желая там совершить обряд над ним, мудрый, пожелал сжечь его; но тут раздался голос: «О, о царь, не должно сжигать это тело, именуемое Видурою; это тело здесь — твоё; таков вечный закон. Миры, называемые Сантанака, будут ему, о государь; он обрёл дхарму отшельника, и не должно его оплакивать, о каратель врагов».

Version

5becfe2378cb · published Jun 20, 2026, 11:10:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with