Sanaka
दानानि यज्ञा विविधास्तीर्थयात्रादयः कृताः ॥ येन जन्मसहस्त्रेषु तस्य भक्तिर्भवेद्धरौ
अक्षयः परमो धर्मो भक्तिलेशेन जायते ॥ श्रद्धया परया चैव सर्वं पापं प्रणश्यति
सर्वपापेषु नष्टेषु बुद्धिर्भवति निर्मला ॥ सैव बुद्धिः समाख्याता ज्ञानशब्देन सूरिभिः
ज्ञानं च मोक्षदं प्राहुस्तज्ज्ञानं योगिनां भवेत् ॥ योगस्तु द्विविधः प्रोक्तः कर्मज्ञानप्रभेदतः
क्रियायोगं विना नॄणां ज्ञानयोगो न सिध्यति ॥ क्रियायोगरतस्तस्माच्छ्रद्धया हरिमर्चयेत्
द्विजभूम्यग्निसूर्याम्बुधातुहृञ्चित्रसंज्ञिताः ॥ प्रतिमाः केशवस्यैता पूज्य एतासु भक्तितः
कर्मणा मनसा वाचा परिपीडापराङ्मुखः ॥ तस्मात्सर्वगतं विष्णुं पूजयेद्भक्तिसंयुतः
अहिंसा सत्यमक्रोधो ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ ॥ अनीर्ष्या च दया चैव योगयोरूभयोः समाः
चराचरात्मकं विश्वं विष्णुरेव सनातनः ॥ इति निश्चित्य मनसा योगद्वितयमभ्यसेत्
dānāni yajñā vividhāstīrthayātrādayaḥ kṛtāḥ || yena janmasahastreṣu tasya bhaktirbhaveddharau
akṣayaḥ paramo dharmo bhaktileśena jāyate || śraddhayā parayā caiva sarvaṃ pāpaṃ praṇaśyati
sarvapāpeṣu naṣṭeṣu buddhirbhavati nirmalā || saiva buddhiḥ samākhyātā jñānaśabdena sūribhiḥ
jñānaṃ ca mokṣadaṃ prāhustajjñānaṃ yogināṃ bhavet || yogastu dvividhaḥ proktaḥ karmajñānaprabhedataḥ
kriyāyogaṃ vinā nṝṇāṃ jñānayogo na sidhyati || kriyāyogaratastasmācchraddhayā harimarcayet
dvijabhūmyagnisūryāmbudhātuhṛñcitrasaṃjñitāḥ || pratimāḥ keśavasyaitā pūjya etāsu bhaktitaḥ
karmaṇā manasā vācā paripīḍāparāṅmukhaḥ || tasmātsarvagataṃ viṣṇuṃ pūjayedbhaktisaṃyutaḥ
ahiṃsā satyamakrodho brahmacaryāparigrahau || anīrṣyā ca dayā caiva yogayorūbhayoḥ samāḥ
carācarātmakaṃ viśvaṃ viṣṇureva sanātanaḥ || iti niścitya manasā yogadvitayamabhyaset
«У кого в тысячах рождений содеяны даяния, многовидные жертвы, паломничества и прочее, — у того бывает преданность к Хари. От частицы преданности рождается нетленная высшая дхарма, и высшею верою гибнет всякий грех. Когда все грехи погибли, разум становится незамутнённым; он именно назван мудрецами словом „знание“. И знание называют дающим освобождение; то знание бывает у йогинов. Йога же названа двоякою по различию дела и знания. Без йоги действия у людей не удаётся йога знания; потому, приверженный йоге действия, с верою да почитает он Хари. Брахман, земля, огонь, солнце, вода, металл, сердце и изображение — это чтимые образы Кешавы; в них с преданностью почитай. Делом, умом и речью отвратившийся от причинения мучения, — потому всюду сущего Вишну да почитает он, наделённый преданностью. Невреждение, правда, безгневие, целомудрие и нестяжание, независтливость и милосердие равны у обеих йог. Решив умом, что вселенная, состоящая из движущегося и недвижного, есть именно вечный Вишну, — да упражняет он двойню йоги».
8cd01cf7fae2 · published Sep 5, 2026, 12:33:26 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Восемь мест названы образами: брахман, земля, огонь, солнце, вода, металл, сердце и изображение. Из них шесть нельзя ни купить, ни поставить в дом.
Без йоги действия, сказано, не удаётся йога знания. Порядок жёсткий: сперва руки, потом ум.
Общими для обеих названы невреждение, правда, безгневие и милосердие. Различаются пути, а требования к человеку одни.