Nārada Purāṇa
What makes a man a brāhmaṇa43.46-54
436 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 43.46-54

Bhṛgu

Devanāgarī

एवं भूतेषु सर्वेषु गूढश्चरति सर्वदा ॥ दृश्यते त्वग्र्या बुध्यासूक्ष्मया तत्त्वदर्शिभिः
तं पूर्वापररात्रेषु युंजानः सततं बुधः ॥ लब्धाहारो विशुद्धात्मा पश्यत्यात्मानमात्मनि
चित्तस्य हि प्रसादेन हित्वा कर्म शुभाशुभम् ॥ प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमानंत्यमश्नुते
मानसोऽग्निः शरीरेषु जीव इत्यभिधीयते ॥ सृष्टिः प्रजापतेरेषा भूताध्यात्मविनिश्चये
असृजद्ब्राह्मणानेव पूर्वं ब्रह्मा प्रजापतिः ॥ आत्मतेजोऽभिनि र्वृत्तान्भास्कराग्निसमप्रभान्
ततः सत्यं च धर्मं च तथा ब्रह्म च शाश्वतम् ॥ आचारं चैव शौचं च स्वर्गाय विदधे प्रभुः
देवदानवगंधर्वा दैत्यासुरमहोरगाः ॥ यक्षराक्षसनागाश्च पिशाचा मनुजास्तथा
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राणामसितस्तथा ॥ चातुर्वर्ण्यस्य वर्णेन यदि वर्णो विभिद्यते
स्वेदमूत्रपुरीषाणि श्लेष्मा पित्त सशोणितम् ॥ त्वन्तः क्षरति सर्वेषां कस्माद्वर्णो विभज्यते

Transliteration (IAST)

evaṃ bhūteṣu sarveṣu gūḍhaścarati sarvadā || dṛśyate tvagryā budhyāsūkṣmayā tattvadarśibhiḥ
taṃ pūrvāpararātreṣu yuṃjānaḥ satataṃ budhaḥ || labdhāhāro viśuddhātmā paśyatyātmānamātmani
cittasya hi prasādena hitvā karma śubhāśubham || prasannātmātmani sthitvā sukhamānaṃtyamaśnute
mānaso'gniḥ śarīreṣu jīva ityabhidhīyate || sṛṣṭiḥ prajāpatereṣā bhūtādhyātmaviniścaye
asṛjadbrāhmaṇāneva pūrvaṃ brahmā prajāpatiḥ || ātmatejo'bhini rvṛttānbhāskarāgnisamaprabhān
tataḥ satyaṃ ca dharmaṃ ca tathā brahma ca śāśvatam || ācāraṃ caiva śaucaṃ ca svargāya vidadhe prabhuḥ
devadānavagaṃdharvā daityāsuramahoragāḥ || yakṣarākṣasanāgāśca piśācā manujāstathā
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāṇāmasitastathā || cāturvarṇyasya varṇena yadi varṇo vibhidyate
svedamūtrapurīṣāṇi śleṣmā pitta saśoṇitam || tvantaḥ kṣarati sarveṣāṃ kasmādvarṇo vibhajyate

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवंevaṃтак
भूतेषुbhūteṣuв существах
सर्वेषुsarveṣuво всех
गूढश्चरतिgūḍhaścaratiскрытый ходит
सर्वदाsarvadāвсегда
दृश्यतेdṛśyateвидим
त्वग्र्याtvagryāже острым
बुध्यासूक्ष्मयाbudhyāsūkṣmayāразумом тонким
तत्त्वदर्शिभिःtattvadarśibhiḥвидящими истину
तंtaṃего
पूर्वापररात्रेषुpūrvāpararātreṣuв начале и конце ночи
युंजानःyuṃjānaḥсопрягающий
सततंsatataṃпостоянно
बुधःbudhaḥмудрый
लब्धाहारोlabdhāhāroдовольный полученной пищей
विशुद्धात्माviśuddhātmāчистый душою
पश्यत्यात्मानमात्मनिpaśyatyātmānamātmaniвидит душу в душе
चित्तस्यcittasyaсознания
हिhiведь
प्रसादेनprasādenaпросветлением
हित्वाhitvāоставив
कर्मkarmaдело
शुभाशुभम्śubhāśubhamблагое и неблагое
प्रसन्नात्मात्मनिprasannātmātmaniпросветлённый душою, в себе
स्थित्वाsthitvāутвердившись
सुखमानंत्यमश्नुतेsukhamānaṃtyamaśnuteсчастье бесконечное вкушает
मानसोऽग्निःmānaso'gniḥогонь ума
शरीरेषुśarīreṣuв телах
जीवjīvaдживою
इत्यभिधीयतेityabhidhīyateтак называется
सृष्टिःsṛṣṭiḥтворение
प्रजापतेरेषाprajāpatereṣāПраджапати это
भूताध्यात्मविनिश्चयेbhūtādhyātmaviniścayeв определении стихий и духовного
असृजद्ब्राह्मणानेवasṛjadbrāhmaṇānevaсотворил брахманов именно
पूर्वंpūrvaṃсначала
ब्रह्माbrahmāБрахма
प्रजापतिःprajāpatiḥПраджапати
आत्मतेजोऽभिनिātmatejo'bhiniиз собственного жара
र्वृत्तान्भास्कराग्निसमप्रभान्rvṛttānbhāskarāgnisamaprabhānвышедших, сиянием равных солнцу и огню
ततःtataḥзатем
सत्यंsatyaṃистину
caи
धर्मंdharmaṃдхарму
caи
तथाtathāтак же
ब्रह्मbrahmaБрахман
caи
शाश्वतम्śāśvatamвечный
आचारंācāraṃповедение
चैवcaivaи
शौचंśaucaṃчистоту
caи
स्वर्गायsvargāyaради небес
विदधेvidadheустановил
प्रभुःprabhuḥгосподь
देवदानवगंधर्वाdevadānavagaṃdharvāбоги, данавы, гандхарвы
दैत्यासुरमहोरगाःdaityāsuramahoragāḥдайтьи, асуры, великие змеи
यक्षराक्षसनागाश्चyakṣarākṣasanāgāścaякши, ракшасы и наги
पिशाचाpiśācāпишачи
मनुजास्तथाmanujāstathāлюди так же
ब्राह्मणाःbrāhmaṇāḥбрахманы
क्षत्रियाkṣatriyāкшатрии
वैश्याःvaiśyāḥвайшьи
शूद्राणामसितस्तथाśūdrāṇāmasitastathāу шудр же тёмный так
चातुर्वर्ण्यस्यcāturvarṇyasyaчетырёх сословий
वर्णेनvarṇenaпо цвету
यदिyadiесли
वर्णोvarṇoсословие
विभिद्यतेvibhidyateразличается
स्वेदमूत्रपुरीषाणिsvedamūtrapurīṣāṇiпот, моча, кал
श्लेष्माśleṣmāслизь
पित्तpittaжелчь
सशोणितम्saśoṇitamс кровью
त्वन्तःtvantaḥже изнутри
क्षरतिkṣaratiистекает
सर्वेषांsarveṣāṃу всех
कस्माद्वर्णोkasmādvarṇoотчего же сословие
विभज्यतेvibhajyateразделяется
Translation

Бхригу: «Так во всех существах он всегда ходит скрытым; видим же он острым и тонким разумом теми, кто видит истину. Постоянно сопрягающий его с собою в начале и в конце ночи — мудрый, довольный полученной пищей, чистый душою — видит душу в душе. Ибо просветлением сознания, оставив дело благое и неблагое, просветлённый душою, утвердившись в себе, вкушает бесконечное счастье. Огонь ума в телах называется дживою; это творение Праджапати — в определении стихий и духовного. Сначала Брахма Праджапати сотворил именно брахманов, вышедших из собственного его жара, сиянием равных солнцу и огню. Затем истину и дхарму, и вечный Брахман, и поведение, и чистоту установил господь ради небес; а также богов, данавов, гандхарвов, дайтьев, асуров, великих змеев, якшей, ракшасов и нагов, пишачей и людей». Бхарадваджа: «Брахманы, кшатрии, вайшьи, а у шудр — тёмный: если сословие у четырёх сословий различается по цвету, — то ведь пот, моча, кал, слизь и желчь с кровью изнутри истекают у всех. Отчего же разделяется сословие?»

Version

72c6eb3b99e7 · published Sep 5, 2026, 1:53:38 AM UTC

Available inRU

Page between verses with