Nārada Purāṇa
Śikṣā: the science of sound and of chanting the sāmans50.37-43
513 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 50.37-43

Sanandana

Devanāgarī

मैत्री च बार्हती चैव पितॄणां सप्त मूर्छनाः ॥ षड्जे तूत्तरमंद्रा स्यादृषभे चाभिरूहता
अश्वक्रांता तु गांधारे तृतीया मूर्च्छना स्मृता ॥ मध्यमे खलु सौवीरा हृषिका पंचमे स्वरे
धैवते चापि विज्ञेया मूर्छना तूत्तरा मता ॥ निषादे रजनीं विद्यादृषीणां सप्त मूर्छनाः
उपजीवंति गंधर्वा देवानां सप्त मूर्छनाः ॥ पितॄणां मूर्च्छनाः सप्त तथा यक्षा न संशयः
ऋषीणां मूर्छनाः सप्त यास्त्विमा लौकिकाः स्मृताः ॥ षङ्जः प्रीणाति वै देवानृषीन्प्रीणाति चर्षभः
पितॄन् प्रीणाति गांधारो गंधर्वान्मध्यमः स्वरः ॥ देवान्पितॄनृषींश्चैव स्वरः प्रीणाति पंचमः
यक्षान्निषादः प्रीणाति भूतग्रामं च धैवतः ॥ गानस्य तु दशविधा गुणवृत्तिस्तु तद्यथा

Transliteration (IAST)

maitrī ca bārhatī caiva pitṝṇāṃ sapta mūrchanāḥ || ṣaḍje tūttaramaṃdrā syādṛṣabhe cābhirūhatā
aśvakrāṃtā tu gāṃdhāre tṛtīyā mūrcchanā smṛtā || madhyame khalu sauvīrā hṛṣikā paṃcame svare
dhaivate cāpi vijñeyā mūrchanā tūttarā matā || niṣāde rajanīṃ vidyādṛṣīṇāṃ sapta mūrchanāḥ
upajīvaṃti gaṃdharvā devānāṃ sapta mūrchanāḥ || pitṝṇāṃ mūrcchanāḥ sapta tathā yakṣā na saṃśayaḥ
ṛṣīṇāṃ mūrchanāḥ sapta yāstvimā laukikāḥ smṛtāḥ || ṣaṅjaḥ prīṇāti vai devānṛṣīnprīṇāti carṣabhaḥ
pitṝn prīṇāti gāṃdhāro gaṃdharvānmadhyamaḥ svaraḥ || devānpitṝnṛṣīṃścaiva svaraḥ prīṇāti paṃcamaḥ
yakṣānniṣādaḥ prīṇāti bhūtagrāmaṃ ca dhaivataḥ || gānasya tu daśavidhā guṇavṛttistu tadyathā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
मैत्रीmaitrīМаитри
caи
बार्हतीbārhatīБархати
चैवcaivaи
पितॄणांpitṝṇāṃпредков
सप्तsaptaсемь
मूर्छनाःmūrchanāḥмурчхан
षड्जेṣaḍjeв шадже
तूत्तरमंद्राtūttaramaṃdrāже Уттарамандра
स्यादृषभेsyādṛṣabheда будет; в ришабхе
चाभिरूहताcābhirūhatāи Абхирухата
अश्वक्रांताaśvakrāṃtāАшвакранта
तुtuже
गांधारेgāṃdhāreв гандхаре
तृतीयाtṛtīyāтретья
मूर्च्छनाmūrcchanāмурчхана
स्मृताsmṛtāпризнана
मध्यमेmadhyameв мадхьяме
खलुkhaluведь
सौवीराsauvīrāСаувира
हृषिकाhṛṣikāХришика
पंचमेpaṃcameв панчаме
स्वरेsvareтоне
धैवतेdhaivateв дхайвате
चापिcāpiи также
विज्ञेयाvijñeyāдолжна быть знаема
मूर्छनाmūrchanāмурчхана
तूत्तराtūttarāже Уттара
मताmatāпризнана
निषादेniṣādeв нишаде
रजनींrajanīṃРаджани
विद्यादृषीणांvidyādṛṣīṇāṃда знает; риши
सप्तsaptaсемь
मूर्छनाःmūrchanāḥмурчхан
उपजीवंतिupajīvaṃtiживут
गंधर्वाgaṃdharvāгандхарвы
देवानांdevānāṃбогов
सप्तsaptaсемью
मूर्छनाःmūrchanāḥмурчханами
पितॄणांpitṝṇāṃпредков
मूर्च्छनाःmūrcchanāḥмурчханами
सप्तsaptaсемью
तथाtathāтак же
यक्षाyakṣāякши
naнет
संशयःsaṃśayaḥсомнения
ऋषीणांṛṣīṇāṃриши
मूर्छनाःmūrchanāḥмурчханы
सप्तsaptaсемь
यास्त्विमाyāstvimāкоторые эти
लौकिकाःlaukikāḥмирскими
स्मृताःsmṛtāḥпризнаны
षङ्जःṣaṅjaḥшаджа
प्रीणातिprīṇātiрадует
वैvaiименно
देवानृषीन्प्रीणातिdevānṛṣīnprīṇātiбогов; риши радует
चर्षभःcarṣabhaḥи ришабха
पितॄन्pitṝnпредков
प्रीणातिprīṇātiрадует
गांधारोgāṃdhāroгандхара
गंधर्वान्मध्यमःgaṃdharvānmadhyamaḥгандхарвов — мадхьяма
स्वरःsvaraḥтон
देवान्पितॄनृषींश्चैवdevānpitṝnṛṣīṃścaivaбогов, предков и риши
स्वरःsvaraḥтон
प्रीणातिprīṇātiрадует
पंचमःpaṃcamaḥпанчама
यक्षान्निषादःyakṣānniṣādaḥякшей нишада
प्रीणातिprīṇātiрадует
भूतग्रामंbhūtagrāmaṃсонм существ
caи
धैवतःdhaivataḥдхайвата
गानस्यgānasyaу пения
तुtuже
दशविधाdaśavidhāдесятивидно
गुणवृत्तिस्तुguṇavṛttistuдостоинство же
तद्यथाtadyathāа именно
Translation

«...Маитри и Бархати — семь мурчхан предков. В шадже да будет Уттарамандра, в ришабхе — Абхирухата, в гандхаре признана третья мурчхана — Ашвакранта, в мадхьяме — Саувира, в тоне панчама — Хришика, и в дхайвате должна быть знаема мурчхана Уттара, а в нишаде — Раджани; таковы семь мурчхан риши. Гандхарвы живут семью мурчханами богов, а якши — семью мурчханами предков, нет сомнения. Семь мурчхан риши — те признаны мирскими. Шаджа радует богов, ришабха радует риши, гандхара радует предков, тон мадхьяма — гандхарвов; богов, предков и риши радует тон панчама; нишада радует якшей, а дхайвата — сонм существ. У пения же достоинство десятивидно, а именно...»

Version

3d5c0bb947d0 · published Sep 5, 2026, 4:52:34 AM UTC

Available inRU

Page between verses with