Sanat-kumāra
अलाभे सर्ववस्तूनां पंचधान्यं वरं स्मृतम् ॥ अष्टमुष्टिर्भवेत्किञ्चित्किञ्चिदष्टौ चः पुष्कलम्
पुष्कलानां चतुर्णां च ह्याढकः परिकीर्तितः ॥ चतुराढको भवेद्द्रोणः खारी द्रोणचतुष्टयम्
खारीचतुष्टय प्रस्थसंज्ञा च परिकीर्तिता ॥ अथवान्यप्रकारेण मानमत्र निगद्यते
पलद्वयं तु प्रसृतं द्विगुणं कुडवं मतम् ॥ चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थस्तैश्चतुर्भिस्तथाढकः
चतुराढको भवेद्द्रोणःऋ खारी द्रोणचतुष्टयम् ॥ क्रमेणैतेन ते ज्ञेयाः पात्रे षट्कर्मसंभवे
पञ्च सप्त नव तथा प्रमाणास्ते यथाक्रमम् ॥ सौगंधे नैव मानं स्यात्तद्यथारुचि संमतम्
नित्यपात्रे तु तैलानां नियमो वार्तिकोद्भवः ॥ सोमवारे गृहीत्वातद्ध्वान्यं तोयप्लुतं धरेत्
पश्चात्प्रमाणतो ज्ञेयं कुमारीहस्तपेषणम् ॥ तत्पिष्टं शुद्धपात्रे तु नदीतोयेन पिंडितम्
दीपपात्रं ततः कुर्याच्छुद्धः प्रयतमानसः ॥ दीपपात्रे ज्वाल्यमाने मारुतेः कवचं पठेत्
शुद्धभूमौ समास्थाप्य भौमे दीपं प्रदापयेत् ॥ मालामनूनां ये वर्णाः साध्यनामसमन्विताः
वर्तिकायां प्रकर्त्तव्यास्तंतवस्तत्प्रमाणकाः ॥ तत्त्रिंशांशेन वा ग्राह्या गुरुकार्येऽखिलाढ्यता
कूटतुल्याः स्मृता नित्ये सामान्येऽथ विशेषके ॥ रुद्राः कूटगणाः प्रोक्ता न पात्रे नियमो मतः
alābhe sarvavastūnāṃ paṃcadhānyaṃ varaṃ smṛtam || aṣṭamuṣṭirbhavetkiñcitkiñcidaṣṭau caḥ puṣkalam
puṣkalānāṃ caturṇāṃ ca hyāḍhakaḥ parikīrtitaḥ || caturāḍhako bhaveddroṇaḥ khārī droṇacatuṣṭayam
khārīcatuṣṭaya prasthasaṃjñā ca parikīrtitā || athavānyaprakāreṇa mānamatra nigadyate
paladvayaṃ tu prasṛtaṃ dviguṇaṃ kuḍavaṃ matam || caturbhiḥ kuḍavaiḥ prasthastaiścaturbhistathāḍhakaḥ
caturāḍhako bhaveddroṇaḥṛ khārī droṇacatuṣṭayam || krameṇaitena te jñeyāḥ pātre ṣaṭkarmasaṃbhave
pañca sapta nava tathā pramāṇāste yathākramam || saugaṃdhe naiva mānaṃ syāttadyathāruci saṃmatam
nityapātre tu tailānāṃ niyamo vārtikodbhavaḥ || somavāre gṛhītvātaddhvānyaṃ toyaplutaṃ dharet
paścātpramāṇato jñeyaṃ kumārīhastapeṣaṇam || tatpiṣṭaṃ śuddhapātre tu nadītoyena piṃḍitam
dīpapātraṃ tataḥ kuryācchuddhaḥ prayatamānasaḥ || dīpapātre jvālyamāne māruteḥ kavacaṃ paṭhet
śuddhabhūmau samāsthāpya bhaume dīpaṃ pradāpayet || mālāmanūnāṃ ye varṇāḥ sādhyanāmasamanvitāḥ
vartikāyāṃ prakarttavyāstaṃtavastatpramāṇakāḥ || tattriṃśāṃśena vā grāhyā gurukārye'khilāḍhyatā
kūṭatulyāḥ smṛtā nitye sāmānye'tha viśeṣake || rudrāḥ kūṭagaṇāḥ proktā na pātre niyamo mataḥ
«При недостатке всех веществ пятизлаковое считается наилучшим. Восемь горстей будет «кинчит», восемь «кинчит» — «пушкала»; из четырёх «пушкал» объявлена «адхака»; четыре «адхаки» будет «дрона»; четыре «дроны» — «кхари»; четыре «кхари» объявлены зовущимися «простха». Или же иным способом излагается здесь мерило: две «палы» — «прасрита», вдвое считается «кудава»; четырьмя «кудавами» — «прастха», ими четырьмя — «адхака»; четыре «адхаки» будет «дрона», четыре «дроны» — «кхари». Этим порядком они должны быть познаны при сосуде, возникающем при шести обрядах: пять, семь и девять — их меры по порядку. При благовонном же меры вовсе не да будет; то признано по вкусу. При постоянном сосуде правило о маслах происходит от предания. В понедельник, взяв то зерно, смоченное водою, да держит; затем по мере должно быть познано растирание руками девы. Ту муку, слепленную в чистом сосуде водою реки, — сосуд для светильника затем да сделает чистый, с сосредоточенным умом. Когда сосуд для светильника зажигается, да прочтёт он «кавачу» сына ветра. Поставив его на чистой земле, во вторник да поднесёт светильник. Какие слоги у мантр-венков, соединённые с именем достигаемого, — в том числе должны быть сделаны нити в фитиле, или же должны быть взяты тридцатою частью того; при великом деле — полнота во всём. При постоянном считаются равные числу сочетаний, при обычном и при особом одиннадцать названы числом сочетаний; при сосуде правило не считается».
739ba29e5860 · published Sep 5, 2026, 11:29:23 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Число нитей в фитиле равно числу слогов мантры. Фитиль оказывается той же мантрой, только свитой из нитей; и когда он горит, горит имя. Ни в одном другом обряде этих глав вещество не отождествлено со словом так буквально.
Муку растирают руками девушки, тесто месят речною водой, светильник лепят и зажигают во вторник. Все подробности домашние; в обряде участвует вся семья, а не один совершающий.
Перечень мер — «кинчит», «пушкала», «адхака», «дрона», «кхари» — приведён дважды и двумя разными счётами. Составитель знает, что мерят по-разному в разных местах, и приводит оба, не выбирая.