Sanat-kumāra
शैवे वा वैष्णवे पीठे पूजयेदंजनासुतम् ॥ कूटषट्कं च षट्कोणे अंतराले परलिखेत्
षट्कोणेषु षडंगानि बीजयुक्तानि संलिखेत् ॥ सौम्यं मध्यगतं लेख्यं तत्र संपूज्य मारुतिम्
षट्कोणेषु षडंगानि नामानि च पुरोक्तवत् ॥ वसुपत्रे क्रमात्पूज्या अष्टावेते च वानराः
सुग्रीवायांगदायाथ सुषेणाय नलाय च ॥ नीलायाथो जांबवते प्रहस्ताय तथैव च
सुवेषाय ततः पश्चाद्यजेत्षडंगदेवताः ॥ आदावंजनापुत्राय ततश्च रुद्रमूर्तये
ततो वायुसुतायाथ जानकीजीवनाय च ॥ रामदूताय ब्रह्मास्त्रनिवारणाय तत्परम्
पंचोपचारैः संपूज्य देशकालौ च कीर्तेत् ॥ कुशोदकं समादाय दीपमंत्रं समुञ्चरेत्
उत्तगभिमुखो जप्त्वा साधयेत्साधकोत्तमः ॥ तं मंत्रं कूटधा जप्त्वा जलं भूमौ विनिक्षिपेत्
ततः करपुटं कृत्वा यथाशक्ति जपेन्मनुम् ॥ अनेन दीपवर्येण उदङ्मुखगतेन वै
तथा विधेहि हनुमन्यथा स्युर्मे मनोरथाः ॥ त्रयोदशैवं द्रव्याणि गोमयं मृत्तिका मसी
अलक्तं दरदं रक्तचंदनं चंदनं मधु ॥ कस्तूरिका दधि क्षीरं नवनीतं धृतं तथा
गोमयं द्विविधं तत्र प्रोक्तं गोमहिषीभवम् ॥ पश्चाद्विनष्टद्रव्याप्तौ माहिषं गोमयं स्मृतम्
śaive vā vaiṣṇave pīṭhe pūjayedaṃjanāsutam || kūṭaṣaṭkaṃ ca ṣaṭkoṇe aṃtarāle paralikhet
ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṃgāni bījayuktāni saṃlikhet || saumyaṃ madhyagataṃ lekhyaṃ tatra saṃpūjya mārutim
ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṃgāni nāmāni ca puroktavat || vasupatre kramātpūjyā aṣṭāvete ca vānarāḥ
sugrīvāyāṃgadāyātha suṣeṇāya nalāya ca || nīlāyātho jāṃbavate prahastāya tathaiva ca
suveṣāya tataḥ paścādyajetṣaḍaṃgadevatāḥ || ādāvaṃjanāputrāya tataśca rudramūrtaye
tato vāyusutāyātha jānakījīvanāya ca || rāmadūtāya brahmāstranivāraṇāya tatparam
paṃcopacāraiḥ saṃpūjya deśakālau ca kīrtet || kuśodakaṃ samādāya dīpamaṃtraṃ samuñcaret
uttagabhimukho japtvā sādhayetsādhakottamaḥ || taṃ maṃtraṃ kūṭadhā japtvā jalaṃ bhūmau vinikṣipet
tataḥ karapuṭaṃ kṛtvā yathāśakti japenmanum || anena dīpavaryeṇa udaṅmukhagatena vai
tathā vidhehi hanumanyathā syurme manorathāḥ || trayodaśaivaṃ dravyāṇi gomayaṃ mṛttikā masī
alaktaṃ daradaṃ raktacaṃdanaṃ caṃdanaṃ madhu || kastūrikā dadhi kṣīraṃ navanītaṃ dhṛtaṃ tathā
gomayaṃ dvividhaṃ tatra proktaṃ gomahiṣībhavam || paścādvinaṣṭadravyāptau māhiṣaṃ gomayaṃ smṛtam
«На шиваитском или на вишнуитском престоле да почтит он сына Анджаны. Шестерицу сочетаний да напишет в шестиугольнике, в промежутке; в шести углах да напишет шесть членов, соединённых со слогами-семенами; посередине должен быть начертан мирный. Почтив там сына ветра, в шести углах — шесть членов и имена, как прежде сказано; на восьми лепестках по порядку должны быть почтены эти восемь обезьян: «Сугриве», «Ангаде», «Сушене», «Нале», «Ниле», «Джамбавану», «Прахасте» и «Сувеше». Затем да почтит он божества шести членов: сперва «сыну Анджаны», затем «имеющему облик Рудры», затем «сыну ветра», «жизни Джанаки», «посланнику Рамы» и «отвратителю оружия Брахмы». Почтив пятью подношениями, да назовёт место и время; взяв воду с кушей, да произнесёт мантру светильника. Обратившись лицом на север и повторив, да достигает лучший из делателей. Повторив ту мантру по числу сочетаний, да выплеснет воду на землю; затем, сделав сложенные ладони, по силам да повторит мантру: «Этим наилучшим светильником, обращённым на север, так устрой, о Хануман, чтобы были у меня желания сердца». Веществ именно тринадцать: коровий навоз, глина, чернила, лак, киноварь, красный сандал, сандал, мёд, мускус, простокваша, молоко, свежее масло и топлёное масло. Коровий навоз назван там двояким: от коровы и от буйволицы; затем при обретении утраченного добра считается буйволиный навоз».
20c77df043d3 · published Sep 5, 2026, 11:29:23 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Просьба, произносимая над светильником, сказана без всяких приказных слогов: «этим светильником так устрой, о Хануман, чтобы были у меня желания сердца». Одна фраза обычной речи; и она — сердцевина всей главы.
Шесть его имён, возлагаемых на углы, — это шесть событий: сын Анджаны, облик Рудры, сын ветра, жизнь Джанаки, посланник Рамы, отвративший брахмастру. Рождение, природа, происхождение, служба и спасение — вся его повесть в шести словах.
Среди восьми обезьян на лепестках стоит Прахаста. Имя это принадлежит полководцу Раваны, а не соратнику Рамы; в перечнях такого рода подобные смещения обычны, и составитель их не правит.