Sanat-kumāra
एकविंशतिसंख्याकास्तन्तवोऽथाध्वनि स्मृताः ॥ रक्तसूत्रं हनुमतो दीपदाने प्रकीर्तितम्
कृष्णमुञ्चाटने द्वेषेऽरुणं मारणकर्मणि ॥ कूटतुल्यपलं तैलं गुरुकार्ये शिवैर्गुणम्
नित्ये पंचपलं प्रोक्तमथवा मानसी रुचिः
हनुमत्प्रतिमायास्तु सन्निधौ दीपदापनम् ॥ शिवालयेऽथवा कुर्यान्नित्यनैमित्तिके स्थले
विशेषोऽस्त्यत्र यः कश्चिन्मारुते रुच्यते मया
प्रतिमाग्रे प्रमोदेन ग्रहभूतग्रहेषु च ॥ चतुष्पथे तथा प्रोक्तं षट्सु दीपप्रदापनम्
सन्निधौ स्फाटिके लिंगे शालग्रामस्य सन्निधौ ॥ नानाभोगश्रियै प्रोक्तं दीपदानं हनूमतः
गणेशसन्निधौ विघ्नमहासंकटनाशने ॥ विषव्याधिभये घोरे हनुमत्सन्निधौ स्मृतम्
दुर्गायाः सन्निधौ प्रोक्तं संग्रामे दीपदापनम् ॥ चतुष्पथे व्याधिनष्टौ दुष्टदृष्टौ तथैव च
राजद्वारे बंधमुक्तौ कारागारेऽथवा मतम् ॥ अश्वत्थवटमूले तु सर्वकार्यप्रसिद्धये
वश्ये भये विवादे च वेश्मसंग्रामसंकटे ॥ द्यूते दृष्टिस्तंभने च विद्वेषे मारणे तथा
मृतकोत्थापने चैव प्रतिमाचालने तथा ॥ विषे व्याधौ ज्वरे भूतग्रहे क्रृत्याविमोचने
ekaviṃśatisaṃkhyākāstantavo'thādhvani smṛtāḥ || raktasūtraṃ hanumato dīpadāne prakīrtitam
kṛṣṇamuñcāṭane dveṣe'ruṇaṃ māraṇakarmaṇi || kūṭatulyapalaṃ tailaṃ gurukārye śivairguṇam
nitye paṃcapalaṃ proktamathavā mānasī ruciḥ
hanumatpratimāyāstu sannidhau dīpadāpanam || śivālaye'thavā kuryānnityanaimittike sthale
viśeṣo'styatra yaḥ kaścinmārute rucyate mayā
pratimāgre pramodena grahabhūtagraheṣu ca || catuṣpathe tathā proktaṃ ṣaṭsu dīpapradāpanam
sannidhau sphāṭike liṃge śālagrāmasya sannidhau || nānābhogaśriyai proktaṃ dīpadānaṃ hanūmataḥ
gaṇeśasannidhau vighnamahāsaṃkaṭanāśane || viṣavyādhibhaye ghore hanumatsannidhau smṛtam
durgāyāḥ sannidhau proktaṃ saṃgrāme dīpadāpanam || catuṣpathe vyādhinaṣṭau duṣṭadṛṣṭau tathaiva ca
rājadvāre baṃdhamuktau kārāgāre'thavā matam || aśvatthavaṭamūle tu sarvakāryaprasiddhaye
vaśye bhaye vivāde ca veśmasaṃgrāmasaṃkaṭe || dyūte dṛṣṭistaṃbhane ca vidveṣe māraṇe tathā
mṛtakotthāpane caiva pratimācālane tathā || viṣe vyādhau jvare bhūtagrahe krṛtyāvimocane
«Нити числом двадцать одна считаются затем в пути. Красная нить объявлена при подношении светильника Ханумана, чёрная — при изгнании, алая — при вражде и при деле умерщвления. Масла «пал» числом сочетаний; при великом деле — помноженное одиннадцатью; при постоянном названо пять «пал», или же — по мысленному вкусу. Вблизи изваяния Ханумана или в обители Шивы да совершит он поднесение светильника при постоянном и повременном месте. Есть здесь и особенность, какая-то у сына ветра, излагаемая мною: перед изваянием — с радостью; при планетах и одержимости духами и на перекрёстке — так названо поднесение светильника в шести местах. Вблизи хрустального лингама и вблизи шалаграма названо подношение светильника Ханумана ради разных вкушений и богатства; вблизи Ганеши — при истреблении помех и великой беды; при страшном страхе яда и недуга считается — вблизи Ханумана; вблизи Дурги названо — в битве; на перекрёстке — при гибели от недуга и при дурном глазе; у царских врат — при освобождении от уз, или в темнице; у корня ашваттхи и ваты — ради успеха во всяком деле. При подчинении, при страхе, при тяжбе, при беде в доме и в битве, при игре, при оцепенении взгляда, при вражде, при умерщвлении, при поднятии мертвеца, при движении изваяния, при яде, при недуге, при горячке, при одержимости духом, при избавлении от наговора...»
8f3819206ac8 · published Sep 5, 2026, 11:29:23 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Места для светильника перечислены по нужде: у Ганеши — против помех, у Дурги — перед битвой, у царских врат — за узника, на перекрёстке — от дурного глаза, у корня ашваттхи — на всякое дело. Город с его храмами и деревьями оказывается расписан по человеческим бедам.
Среди этих мест названа «обитель Шивы». Хануман, названный в предыдущей главе имеющим облик Рудры, и почитается в шиваитском храме. Разделение почитаний тут снова не работает.
Цвет нити выбирается по делу: красная для обычного, чёрная для изгнания, алая для вражды. Даже нить фитиля не остаётся безразличной; всё в этом обряде что-нибудь да означает.