Nārada Purāṇa
The four descents of Durgā87.115-128
964 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 87.115-128

Sanat-kumāra

Devanāgarī

बीजत्रयादिकान्मंत्री मन्मथं मकरध्वजम् ॥ मदनं पुष्पधन्वानं पंचमं कुसुमायुधम्
षष्ठं कन्दर्पनामानं मनोभवरतिप्रियौ ॥ मातंग्यंतास्ततो न्यस्येत्स्थानेष्वेतेषु मंत्रवित्
कुसुमा मेखला चैव मदना मदना तुरा ॥ मदनवेगा सम्भवा च भुवनपालेंदुरेखिका
अनंगपदपूर्वाश्च मातंग्यंताः समीरिताः ॥ विन्यस्तव्यास्ततो मूलेऽधिष्ठाने मणिपूरके
हृत्कंठास्ये भ्रुवोर्मध्ये मस्तके चापि मत्रिणा ॥ आद्ये लक्ष्मीसरस्वत्यौ रतिः प्रीतिश्च कृत्तिका
शांतिः पुष्टिः पुनस्तुष्टिमार्तगंपदशेखरा ॥ मूलमन्त्रं पृथङ्न्यस्येन्निजमूर्द्धनि मन्त्रवित्
आधारदेशेऽधिष्ठाने नाभौ पश्चादनाहते ॥ कंठदेशे भ्रवोर्मध्ये बिंदौ भूयः कला पदोः
निरोधिकायामर्द्धेंदुनादे नादांतयोः पुनः ॥ उन्नतांसेषु वक्त्रे च ध्रुवमण्डलके शिवे
मातंग्यंताः प्रविन्यस्ये द्वामां ज्येष्ठमतः परम् ॥ रौद्रीं प्रशांतां श्रद्धाख्यां पुनर्माहेश्वरीमथ
क्रियाशक्तिं सुलक्ष्मीं च सृष्टिं संज्ञां च मोहिनीम् ॥ प्रमथाश्वासिनीं विद्युल्लतां चिच्छक्तिमप्यथ
ततश्च सुन्दरीं निंदां नन्दबुद्धिमिमाः क्रमात् ॥ शिरोभालहृदाधारेष्वेता बीजत्रयाधिकाः
मातंग्याद्याः प्रविन्यस्येद्यथावद्देशिकोत्तमः ॥ मातंगीं महदाद्यां तां महालक्ष्मीपदादिकाम्
सिद्धलक्ष्मीपदाद्यां च मूलमाधारमण्डलम् ॥ न्यसेत्तेनैव कुर्वीत व्यापकं देशिकोत्तमः
एवं न्यस्तशरीरोऽसौ चिंतयेन्मंत्रदेवताम् ॥ श्यामां शुकोक्तिं श्रृण्वंतीं न्यस्तैकांघ्रिशिरोरुहाम्

Transliteration (IAST)

bījatrayādikānmaṃtrī manmathaṃ makaradhvajam || madanaṃ puṣpadhanvānaṃ paṃcamaṃ kusumāyudham
ṣaṣṭhaṃ kandarpanāmānaṃ manobhavaratipriyau || mātaṃgyaṃtāstato nyasyetsthāneṣveteṣu maṃtravit
kusumā mekhalā caiva madanā madanā turā || madanavegā sambhavā ca bhuvanapāleṃdurekhikā
anaṃgapadapūrvāśca mātaṃgyaṃtāḥ samīritāḥ || vinyastavyāstato mūle'dhiṣṭhāne maṇipūrake
hṛtkaṃṭhāsye bhruvormadhye mastake cāpi matriṇā || ādye lakṣmīsarasvatyau ratiḥ prītiśca kṛttikā
śāṃtiḥ puṣṭiḥ punastuṣṭimārtagaṃpadaśekharā || mūlamantraṃ pṛthaṅnyasyennijamūrddhani mantravit
ādhāradeśe'dhiṣṭhāne nābhau paścādanāhate || kaṃṭhadeśe bhravormadhye biṃdau bhūyaḥ kalā padoḥ
nirodhikāyāmarddheṃdunāde nādāṃtayoḥ punaḥ || unnatāṃseṣu vaktre ca dhruvamaṇḍalake śive
mātaṃgyaṃtāḥ pravinyasye dvāmāṃ jyeṣṭhamataḥ param || raudrīṃ praśāṃtāṃ śraddhākhyāṃ punarmāheśvarīmatha
kriyāśaktiṃ sulakṣmīṃ ca sṛṣṭiṃ saṃjñāṃ ca mohinīm || pramathāśvāsinīṃ vidyullatāṃ cicchaktimapyatha
tataśca sundarīṃ niṃdāṃ nandabuddhimimāḥ kramāt || śirobhālahṛdādhāreṣvetā bījatrayādhikāḥ
mātaṃgyādyāḥ pravinyasyedyathāvaddeśikottamaḥ || mātaṃgīṃ mahadādyāṃ tāṃ mahālakṣmīpadādikām
siddhalakṣmīpadādyāṃ ca mūlamādhāramaṇḍalam || nyasettenaiva kurvīta vyāpakaṃ deśikottamaḥ
evaṃ nyastaśarīro'sau ciṃtayenmaṃtradevatām || śyāmāṃ śukoktiṃ śrṛṇvaṃtīṃ nyastaikāṃghriśiroruhām

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
बीजत्रयादिकान्मंत्रीbījatrayādikānmaṃtrīс тремя семенами впереди знаток мантр
मन्मथंmanmathaṃМанматху
मकरध्वजम्makaradhvajamМакарадхваджу
मदनंmadanaṃМадану
पुष्पधन्वानंpuṣpadhanvānaṃПушпадханвана
पंचमंpaṃcamaṃпятого
कुसुमायुधम्kusumāyudhamКусумаюдху
षष्ठंṣaṣṭhaṃшестого
कन्दर्पनामानंkandarpanāmānaṃпо имени Кандарпу
मनोभवरतिप्रियौmanobhavaratipriyauМанобхаву и Ратиприю
मातंग्यंतास्ततोmātaṃgyaṃtāstatoс «матанги» в конце затем
न्यस्येत्स्थानेष्वेतेषुnyasyetsthāneṣveteṣuда возложит на этих местах
मंत्रवित्maṃtravitзнаток мантр
कुसुमाkusumāКусума
मेखलाmekhalāМекхала
चैवcaivaи
मदनाmadanāМадана
मदनाmadanāМадана
तुराturāТура
मदनवेगाmadanavegāМаданавега
सम्भवाsambhavāСамбхава
caи
भुवनपालेंदुरेखिकाbhuvanapāleṃdurekhikāБхуванапала, Индурекхика
अनंगपदपूर्वाश्चanaṃgapadapūrvāścaи со словом «ананга» впереди
मातंग्यंताःmātaṃgyaṃtāḥс «матанги» в конце
समीरिताःsamīritāḥназваны
विन्यस्तव्यास्ततोvinyastavyāstatoдолжны быть возложены затем
मूलेऽधिष्ठानेmūle'dhiṣṭhāneв основании, в адхиштхане
मणिपूरकेmaṇipūrakeв манипураке
हृत्कंठास्येhṛtkaṃṭhāsyeна сердце, горле и устах
भ्रुवोर्मध्येbhruvormadhyeмеж бровей
मस्तकेmastakeна темени
चापिcāpiи
मत्रिणाmatriṇāзнатоком мантр
आद्येādyeв первых
लक्ष्मीसरस्वत्यौlakṣmīsarasvatyauЛакшми и Сарасвати
रतिःratiḥРати
प्रीतिश्चprītiścaи Прити
कृत्तिकाkṛttikāКриттика
शांतिःśāṃtiḥШанти
पुष्टिःpuṣṭiḥПушти
पुनस्तुष्टिमार्तगंपदशेखराpunastuṣṭimārtagaṃpadaśekharāснова Тушти, со словом «матанги» на челе
मूलमन्त्रंmūlamantraṃкоренную мантру
पृथङ्न्यस्येन्निजमूर्द्धनिpṛthaṅnyasyennijamūrddhaniотдельно да возложит на своё темя
मन्त्रवित्mantravitзнаток мантр
आधारदेशेऽधिष्ठानेādhāradeśe'dhiṣṭhāneв области опоры, в адхиштхане
नाभौnābhauна пупке
पश्चादनाहतेpaścādanāhateпосле в анахате
कंठदेशेkaṃṭhadeśeв области горла
भ्रवोर्मध्येbhravormadhyeмеж бровей
बिंदौbiṃdauв бинду
भूयःbhūyaḥснова
कलाkalāкала
पदोःpadoḥна стопах
निरोधिकायामर्द्धेंदुनादेnirodhikāyāmarddheṃdunādeв ниродхике, в полулунии и наде
नादांतयोःnādāṃtayoḥв конце нады
पुनःpunaḥснова
उन्नतांसेषुunnatāṃseṣuна поднятых плечах
वक्त्रेvaktreна устах
caи
ध्रुवमण्डलकेdhruvamaṇḍalakeв круге неподвижном
शिवेśiveв «шиве»
मातंग्यंताःmātaṃgyaṃtāḥс «матанги» в конце
प्रविन्यस्येpravinyasyeда возложит
द्वामांdvāmāṃВаму
ज्येष्ठमतःjyeṣṭhamataḥДжьештху затем
परम्paramдалее
रौद्रींraudrīṃРаудри
प्रशांतांpraśāṃtāṃПрашанту
श्रद्धाख्यांśraddhākhyāṃзовомую Шраддхою
पुनर्माहेश्वरीमथpunarmāheśvarīmathaснова Махешвари затем
क्रियाशक्तिंkriyāśaktiṃКрияшакти
सुलक्ष्मींsulakṣmīṃСулакшми
caи
सृष्टिंsṛṣṭiṃСришти
संज्ञांsaṃjñāṃСанджню
caи
मोहिनीम्mohinīmМохини
प्रमथाश्वासिनींpramathāśvāsinīṃПраматху, Ашвасини
विद्युल्लतांvidyullatāṃВидьюллату
चिच्छक्तिमप्यथcicchaktimapyathaи Чиччхакти затем
ततश्चtataścaи затем
सुन्दरींsundarīṃСундари
निंदांniṃdāṃНинду
नन्दबुद्धिमिमाःnandabuddhimimāḥНандабуддхи — эти
क्रमात्kramātпо порядку
शिरोभालहृदाधारेष्वेताśirobhālahṛdādhāreṣvetāна голове, челе, сердце и опоре — эти
बीजत्रयाधिकाःbījatrayādhikāḥс тремя семенами впереди
मातंग्याद्याःmātaṃgyādyāḥот «матанги»
प्रविन्यस्येद्यथावद्देशिकोत्तमःpravinyasyedyathāvaddeśikottamaḥда возложит как должно лучший из наставников
मातंगींmātaṃgīṃМатанги
महदाद्यांmahadādyāṃзовомую Махат и прочими
तांtāṃту
महालक्ष्मीपदादिकाम्mahālakṣmīpadādikāmсо словом «махалакшми» впереди
सिद्धलक्ष्मीपदाद्यांsiddhalakṣmīpadādyāṃсо словом «сиддхалакшми» впереди
caи
मूलमाधारमण्डलम्mūlamādhāramaṇḍalamкоренную — в круг опоры
न्यसेत्तेनैवnyasettenaivaда возложит; ею же
कुर्वीतkurvītaда совершит
व्यापकंvyāpakaṃохватывание
देशिकोत्तमःdeśikottamaḥлучший из наставников
एवंevaṃтак
न्यस्तशरीरोऽसौnyastaśarīro'sauс возложенным телом он
चिंतयेन्मंत्रदेवताम्ciṃtayenmaṃtradevatāmда помыслит божество мантры
श्यामांśyāmāṃтёмную
शुकोक्तिंśukoktiṃречь попугая
श्रृण्वंतींśrṛṇvaṃtīṃвнимающую
न्यस्तैकांघ्रिशिरोरुहाम्nyastaikāṃghriśiroruhāmс одною поднятою стопою и распущенными волосами
Translation

«...с тремя семенами впереди знаток мантр — Манматху, Макарадхваджу, Мадану, Пушпадханвана, пятого — Кусумаюдху, шестого — по имени Кандарпу, Манобхаву и Ратиприю, с «матанги» в конце, — да возложит затем на этих местах. Кусума, Мекхала, Мадана, Мадана, Тура, Маданавега, Самбхава, Бхуванапала и Индурекхика — со словом «ананга» впереди и с «матанги» в конце названы; должны быть возложены затем в основании, в адхиштхане, в манипураке, на сердце, горле и устах, меж бровей и на темени знатоком мантр. В первых — Лакшми и Сарасвати, Рати и Прити, Криттика, Шанти, Пушти, снова Тушти, со словом «матанги» на челе. Коренную мантру отдельно да возложит на своё темя знаток мантр: в области опоры, в адхиштхане, на пупке, после в анахате, в области горла, меж бровей, в бинду, снова кала — на стопах, в ниродхике, в полулунии и наде, в конце нады, снова на поднятых плечах, на устах и в неподвижном круге, в «шиве». С «матанги» в конце да возложит Ваму, затем Джьештху, далее Раудри, Прашанту, зовомую Шраддхою, снова Махешвари, затем Крияшакти, Сулакшми, Сришти, Санджню, Мохини, Праматху, Ашвасини, Видьюллату и Чиччхакти, и затем Сундари, Нинду, Нандабуддхи — эти по порядку, на голове, челе, сердце и опоре, с тремя семенами впереди, от «матанги», да возложит как должно лучший из наставников. Матанги, зовомую Махат и прочими, ту, со словом «махалакшми» впереди и со словом «сиддхалакшми» впереди, и коренную — в круг опоры да возложит; ею же да совершит охватывание лучший из наставников. Так, с возложенным телом, да помыслит он божество мантры: тёмную, внимающую речи попугая, с одною поднятою стопою и распущенными волосами...»

Version

5a19cda36d65 · published Sep 5, 2026, 5:20:09 PM UTC

Available inRU

Page between verses with