Padma Purāṇa
The Daily Conduct of a Brahmana1.49.120-132
790 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 1.49.120-132
Devanāgarī

उपप्रीणंतु ते प्रीता येभ्यो भूमौ प्रदीयते । शयनं चार्द्रपादेन शुष्कपादेन भोजनम्
नांधकारे च शयनं भोजनं नैव कारयेत् । पश्चिमे दक्षिणे चैव न कुर्याद्दंतधावनम्
उत्तरे पश्चिमे चैव न स्वपेद्धि कदाचन । स्वप्नादायुः क्षयं याति ब्रह्महा पुरुषो भवेत्
न कुर्वीत ततः स्वप्नं शस्तं च पूर्वदक्षिणम् । आयुष्यं प्राङ्मुखो भुंक्ते यशस्यं दक्षिणामुखः
श्रियं प्रत्यङ्मुखो भुंक्ते यशो भुंक्ते उदङ्मुखः । प्राच्यां नरो लभेदायुर्याम्यां प्रेतत्वमश्नुते
वारुणे च भवेद्रोगी आयुर्वित्तं तथोत्तरे । देवानामेकभुक्तं तु द्विभुक्तंस्यान्नरस्य च
त्रिभुक्तं प्रेतदैत्यस्य चतुर्थं कौणपस्य तु । निरामिषं हविर्देवा मत्स्यमांसादिमानुषाः
स्वर्गस्थितानामिहजीवलोके चत्वारि तेषां हृदये च संति
दानंप्रशस्तं मधुरा च वाणी देवार्चनं ब्राह्मणतर्पणं च । कार्पण्यवृत्तिः स्वजनेषु निंदा कुचेलता नीचजनेषु भक्तिः
अतीवरोषः कटुका च वाणी नरस्य चिह्नं नरकागतस्य । नवनीतोपमा वाणी करुणाकोमलं मनः
धर्मबीजप्रसूतानामेतत्प्रत्यक्षलक्षणम् । दयार्द्रहृदयं वचःक्रकचकर्कशम्
पापबीजप्रसूतानामेतत्प्रत्यक्षलक्षणम् । श्रावयेच्छृणुयाद्वापि सदाचारादिकं नरः
आचारादेः फलं लब्ध्वा पापात्पूतोऽच्युतो दिवि

Transliteration (IAST)

upaprīṇaṃtu te prītā yebhyo bhūmau pradīyate | śayanaṃ cārdrapādena śuṣkapādena bhojanam
nāṃdhakāre ca śayanaṃ bhojanaṃ naiva kārayet | paścime dakṣiṇe caiva na kuryāddaṃtadhāvanam
uttare paścime caiva na svapeddhi kadācana | svapnādāyuḥ kṣayaṃ yāti brahmahā puruṣo bhavet
na kurvīta tataḥ svapnaṃ śastaṃ ca pūrvadakṣiṇam | āyuṣyaṃ prāṅmukho bhuṃkte yaśasyaṃ dakṣiṇāmukhaḥ
śriyaṃ pratyaṅmukho bhuṃkte yaśo bhuṃkte udaṅmukhaḥ | prācyāṃ naro labhedāyuryāmyāṃ pretatvamaśnute
vāruṇe ca bhavedrogī āyurvittaṃ tathottare | devānāmekabhuktaṃ tu dvibhuktaṃsyānnarasya ca
tribhuktaṃ pretadaityasya caturthaṃ kauṇapasya tu | nirāmiṣaṃ havirdevā matsyamāṃsādimānuṣāḥ
svargasthitānāmihajīvaloke catvāri teṣāṃ hṛdaye ca saṃti
dānaṃpraśastaṃ madhurā ca vāṇī devārcanaṃ brāhmaṇatarpaṇaṃ ca | kārpaṇyavṛttiḥ svajaneṣu niṃdā kucelatā nīcajaneṣu bhaktiḥ
atīvaroṣaḥ kaṭukā ca vāṇī narasya cihnaṃ narakāgatasya | navanītopamā vāṇī karuṇākomalaṃ manaḥ
dharmabījaprasūtānāmetatpratyakṣalakṣaṇam | dayārdrahṛdayaṃ vacaḥkrakacakarkaśam
pāpabījaprasūtānāmetatpratyakṣalakṣaṇam | śrāvayecchṛṇuyādvāpi sadācārādikaṃ naraḥ
ācārādeḥ phalaṃ labdhvā pāpātpūto'cyuto divi

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
उपप्रीणंतुupaprīṇaṃtuда усладятся
तेteони
प्रीताःprītāḥдовольные
येभ्यःyebhyaḥкому
भूमौbhūmauна землю
प्रदीयतेpradīyateдаётся
शयनंśayanaṃсон
caи
आर्द्र-पादेनārdra-pādenaс мокрыми ногами
शुष्क-पादेनśuṣka-pādenaс сухими ногами
भोजनम्bhojanamеда
न अंधकारेna aṃdhakāreне во тьме
शयनंśayanaṃсон
भोजनंbhojanaṃеда
नैवnaivaвовсе не
कारयेत्kārayetпусть совершает
पश्चिमेpaścimeна запад
दक्षिणेdakṣiṇeна юг
चैवcaivaи
न कुर्यात्na kuryātда не совершает
दंत-धावनम्daṃta-dhāvanamчистки зубов
उत्तरेuttareна север
पश्चिमेpaścimeна запад
न स्वपेत्na svapetда не спит
हिhiже
कदाचनkadācanaникогда
स्वप्नात्svapnātот сна
आयुःāyuḥжизнь
क्षयंkṣayaṃгибель
यातिyātiприходит
ब्रह्म-हाbrahma-hāубийцею брахмана
पुरुषःpuruṣaḥчеловек
भवेत्bhavetстанет
न कुर्वीतna kurvītaда не творит
ततःtataḥпотому
स्वप्नंsvapnaṃсна
शस्तंśastaṃпохвально
caи
पूर्व-दक्षिणम्pūrva-dakṣiṇamна восток и юг
आयुष्यंāyuṣyaṃдолголетие
प्राङ्-मुखःprāṅ-mukhaḥобратясь к востоку
भुंक्तेbhuṃkteест
यशस्यंyaśasyaṃславу
दक्षिणा-मुखःdakṣiṇā-mukhaḥобратясь к югу
श्रियंśriyaṃблаго
प्रत्यङ्-मुखःpratyaṅ-mukhaḥобратясь к западу
भुंक्तेbhuṃkteест
यशःyaśaḥславу
उदङ्-मुखःudaṅ-mukhaḥобратясь к северу
प्राच्यांprācyāṃна востоке
नरःnaraḥчеловек
लभेत्labhetобретёт
आयुःāyuḥдолголетие
याम्यांyāmyāṃна юге
प्रेतत्वम्pretatvamсостояние преты
अश्नुतेaśnuteобретает
वारुणेvāruṇeна западе
भवेत्bhavetстанет
रोगीrogīбольным
आयुःāyuḥдолголетие
वित्तंvittaṃбогатство
तथाtathāи
उत्तरेuttareна севере
देवानाम्devānāmбогов
एक-भुक्तंeka-bhuktaṃоднократная еда
द्वि-भुक्तंdvi-bhuktaṃдвукратная
स्यात्syātбывает
नरस्यnarasyaчеловека
त्रि-भुक्तंtri-bhuktaṃтрёхкратная
प्रेत-दैत्यस्यpreta-daityasyaпреты и дайтьи
चतुर्थंcaturthaṃчетвёртая
कौणपस्यkauṇapasyaупыря
निरामिषंnirāmiṣaṃбезмясное
हविःhaviḥхавис
देवाःdevāḥбоги
मत्स्य-मांस-आदि-मानुषाःmatsya-māṃsa-ādi-mānuṣāḥрыбу, мясо и прочее — люди
स्वर्ग-स्थितानाम्svarga-sthitānāmу пребывающих на небе
इहihaздесь
जीव-लोकेjīva-lokeв мире живых
चत्वारिcatvāriчетыре
तेषांteṣāṃу них
हृदयेhṛdayeв сердце
संतिsaṃtiесть
दानंdānaṃдаяние
प्रशस्तंpraśastaṃпохвальное
मधुराmadhurāсладкая
वाणीvāṇīречь
देव-अर्चनंdeva-arcanaṃпочитание богов
ब्राह्मण-तर्पणंbrāhmaṇa-tarpaṇaṃнасыщение брахманов
कार्पण्य-वृत्तिःkārpaṇya-vṛttiḥскупость
स्व-जनेषुsva-janeṣuсреди своих
निंदाniṃdāхула
कुचेलताkucelatāнеопрятность
नीच-जनेषुnīca-janeṣuк низким людям
भक्तिःbhaktiḥприверженность
अतीव-रोषःatīva-roṣaḥчрезмерная ярость
कटुकाkaṭukāедкая
वाणीvāṇīречь
नरस्यnarasyaчеловека
चिह्नंcihnaṃпризнак
नरक-आगतस्यnaraka-āgatasyaпришедшего из ада
नवनीत-उपमाnavanīta-upamāподобная свежему маслу
वाणीvāṇīречь
करुणा-कोमलंkaruṇā-komalaṃмягкое от сострадания
मनःmanaḥсердце
धर्म-बीज-प्रसूतानाम्dharma-bīja-prasūtānāmрождённых от семени дхармы
एतत्etatэто
प्रत्यक्ष-लक्षणम्pratyakṣa-lakṣaṇamявный признак
दया-आर्द्र-हृदयंdayā-ārdra-hṛdayaṃсердце, влажное от сострадания
वचःvacaḥречь
क्रकच-कर्कशम्krakaca-karkaśamжёсткая, как пила
पाप-बीज-प्रसूतानाम्pāpa-bīja-prasūtānāmрождённых от семени греха
श्रावयेत्śrāvayetвозгласит
शृणुयात्śṛṇuyātуслышит
वा अपिvā apiили
सद्-आचार-आदिकंsad-ācāra-ādikaṃдобрый обиход и прочее
नरःnaraḥчеловек
आचार-आदेःācāra-ādeḥобихода и прочего
फलंphalaṃплод
लब्ध्वाlabdhvāобретя
पापात्pāpātот греха
पूतःpūtaḥочищенный
अच्युतःacyutaḥнепадающий
दिविdiviна небе
Translation

…да усладятся они, довольные, — те, кому даётся на землю.

Сон — с мокрыми ногами, еда — с сухими. Ни сна, ни еды да не совершает во тьме. На запад и на юг да не совершает чистки зубов; на север и на запад да не спит никогда: от такого сна приходит гибель жизни, и человек становится убийцею брахмана. Потому да не творит такого сна; похвально — на восток и на юг.

Обратясь к востоку, он ест долголетие; к югу — славу; к западу — благо; к северу — славу. На востоке человек обретёт долголетие, на юге обретает состояние преты, на западе станет больным, а на севере — долголетие и богатство.

Однократная еда — богов, двукратная бывает человека, трёхкратная — преты и дайтьи, четвёртая — упыря. Безмясный хавис — боги; рыбу, мясо и прочее — люди.

У пребывающих на небе здесь, в мире живых, четыре есть в сердце: похвальное даяние и сладкая речь, почитание богов и насыщение брахманов. А скупость, хула среди своих, неопрятность и приверженность к низким людям, чрезмерная ярость и едкая речь — признак человека, пришедшего из ада.

Речь, подобная свежему маслу, и сердце, мягкое от сострадания, — это явный признак рождённых от семени дхармы. Сердце, влажное от сострадания, и речь, жёсткая, как пила, — явный признак рождённых от семени греха.

Кто возгласит или услышит добрый обиход и прочее, тот, обретя плод обихода, очищен от греха и непадающ на небе.

Version

599a3230e86b · published Sep 3, 2026, 4:13:29 AM UTC

Available inRU

Page between verses with