पूर्वं मनोश्चाक्षुषस्य प्राप्ते चैवान्तरे तदा । जाते पूर्वविसर्गे च विषमे च धरातले
ग्रामाणां च पुराणां च पत्तनानां तथैव च । देशानां क्षेत्रपन्नानां मर्यादा न हि दृश्यते
कृषिर्नैव न वाणिज्यं न गोरक्षा प्रवर्तते । नानृतं भाषते कश्चिन्न लोभो न च मत्सरः
नाभिमानं च वै पापं न करोति कदा किल । वैवस्वतस्य सम्प्राप्ते अन्तरे द्विजसत्तमः
वैन्यस्य सम्भवात्पूर्वं प्रजानामेव सम्भवः । इमाःप्रजा द्विजाःसर्वा निवासं समरोचयन्
क्वचिद्भूमौ गिरौ क्वापि नदीतीरेषु वै तदा । कुञ्जेषु सर्वतीर्थेषु सागरस्य तटेषु च
pūrvaṃ manoścākṣuṣasya prāpte caivāntare tadā | jāte pūrvavisarge ca viṣame ca dharātale
grāmāṇāṃ ca purāṇāṃ ca pattanānāṃ tathaiva ca | deśānāṃ kṣetrapannānāṃ maryādā na hi dṛśyate
kṛṣirnaiva na vāṇijyaṃ na gorakṣā pravartate | nānṛtaṃ bhāṣate kaścinna lobho na ca matsaraḥ
nābhimānaṃ ca vai pāpaṃ na karoti kadā kila | vaivasvatasya samprāpte antare dvijasattamaḥ
vainyasya sambhavātpūrvaṃ prajānāmeva sambhavaḥ | imāḥprajā dvijāḥsarvā nivāsaṃ samarocayan
kvacidbhūmau girau kvāpi nadītīreṣu vai tadā | kuñjeṣu sarvatīrtheṣu sāgarasya taṭeṣu ca
Прежде, когда наступила манвантара Ману Чакшуши, и когда произошло прежнее творение на неровной земной поверхности, — межей деревень, городов, торговых мест, стран, полей и путей не было видно. Ни пахота, ни торговля, ни скотоводство не велись; но и неправды никто не говорил, и не было ни жадности, ни зависти, и самомнения, этого греха, никто никогда не творил. А когда наступила манвантара Вайвасваты, о лучший из дваждырождённых, — с появлением сына Вены произошло и появление подданных. Все эти подданные, о дваждырождённые, избрали себе жительство: где-то на земле, где-то на горе, на берегах рек, в зарослях, у всех мест омовения, на берегах океана.
c6555f21896b · published Sep 3, 2026, 4:13:32 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Картина прежнего века дана без умиления: не было ни пашни, ни торговли — но и лжи, жадности и спеси не было тоже. Хозяйство и порок приходят вместе, и предание это признаёт прямо, не пытаясь развести. Межа между полями — начало и достатка, и тяжбы.