सीतानयनमुद्दिश्य प्रसन्नस्त्वं यदूचिवान् । कथयिष्यामि तद्वाक्यं विनयेन समन्वितम्
इत्युक्त्वा पादयोर्नत्वा रघुनाथस्य लक्ष्मणः । जगाम त्वरितः सीतां रथे तिष्ठन्महाजवे
वाल्मीकिः श्रीयुतौ वीक्ष्य रामपुत्रौ महौजसौ । उवाच स्मितमाधाय मुखं कृत्वा मनोहरम्
युवां प्रगायतं पुत्रौ रामचरित्रमद्भुतम् । वीणां प्रवादयन्तौ च कलगानेन शोभितम्
इत्युक्तौ तौ सुतौ रामचरित्रं बहुपुण्यदम् । अगायतां महाभागौ सुवाक्यपदचित्रितम्
यस्मिन्धर्मविधिः साक्षात्पातिव्रत्यं तु यत्स्थितम् । भ्रातृस्नेहो महान्यत्र गुरुभक्तिस्तथैव च
स्वामिसेवकयोर्यत्र नीतिर्मूर्तिमती किल । अधर्मकरशास्तिर्वै यत्र साक्षाद्रघूद्वहात्
तद्गानेन जगद्व्याप्तं दिवि देवा अपि स्थिताः । किन्नरा अपि यद्गानं श्रुत्वा मूर्च्छामिताः क्षणात्
वीणाया रणितं श्रुत्वा तालमानेन शोभितम् । निखिला परिषत्तत्र शालभञ्जीव चित्रिता
हर्षादश्रूणि मुञ्चन्तो रामाद्या भूमिपास्तथा । तद्गानपञ्चमालापमोहिताश्चित्रितोपमाः
तत्र रामः सुतौ दृष्ट्वा महागानविमोहकौ । अदात्ताभ्यां सुवर्णस्य लक्षं लक्षं पृथक्पृथक्
तदा दानपरं दृष्ट्वा वाल्मीकिं मुनिसत्तमम् । अब्रूतां प्रहसन्तौ तौ किञ्चिद्वक्रभ्रुवौ ततः
मुने महानयोऽनेन क्रियते भूमिपेन वै । यदावाभ्यां सुवर्णानि दातुमिच्छति लोभयन् । प्रतिग्रहो ब्राह्मणानां शस्यते नेतरेषु वै । प्रतिग्रहपरो राजा नरकायैव कल्पते
sītānayanamuddiśya prasannastvaṃ yadūcivān | kathayiṣyāmi tadvākyaṃ vinayena samanvitam
ityuktvā pādayornatvā raghunāthasya lakṣmaṇaḥ | jagāma tvaritaḥ sītāṃ rathe tiṣṭhanmahājave
vālmīkiḥ śrīyutau vīkṣya rāmaputrau mahaujasau | uvāca smitamādhāya mukhaṃ kṛtvā manoharam
yuvāṃ pragāyataṃ putrau rāmacaritramadbhutam | vīṇāṃ pravādayantau ca kalagānena śobhitam
ityuktau tau sutau rāmacaritraṃ bahupuṇyadam | agāyatāṃ mahābhāgau suvākyapadacitritam
yasmindharmavidhiḥ sākṣātpātivratyaṃ tu yatsthitam | bhrātṛsneho mahānyatra gurubhaktistathaiva ca
svāmisevakayoryatra nītirmūrtimatī kila | adharmakaraśāstirvai yatra sākṣādraghūdvahāt
tadgānena jagadvyāptaṃ divi devā api sthitāḥ | kinnarā api yadgānaṃ śrutvā mūrcchāmitāḥ kṣaṇāt
vīṇāyā raṇitaṃ śrutvā tālamānena śobhitam | nikhilā pariṣattatra śālabhañjīva citritā
harṣādaśrūṇi muñcanto rāmādyā bhūmipāstathā | tadgānapañcamālāpamohitāścitritopamāḥ
tatra rāmaḥ sutau dṛṣṭvā mahāgānavimohakau | adāttābhyāṃ suvarṇasya lakṣaṃ lakṣaṃ pṛthakpṛthak
tadā dānaparaṃ dṛṣṭvā vālmīkiṃ munisattamam | abrūtāṃ prahasantau tau kiñcidvakrabhruvau tataḥ
mune mahānayo'nena kriyate bhūmipena vai | yadāvābhyāṃ suvarṇāni dātumicchati lobhayan | pratigraho brāhmaṇānāṃ śasyate netareṣu vai | pratigrahaparo rājā narakāyaiva kalpate
«„‚Уходя и уходя, о прекраснобёдрая, — муж и есть путь жены; и лишённый достоинств он океан достоинств, что уж говорить о желанном сердцу. Какое ни есть дело у знатных жён — всякое ради радости мужа. И прежде был я доволен, ныне же вдвойне тобою. Жертва, джапа, подвиг, даяние, обет, паломничество, милосердие — и боги: когда я доволен, всё это довольно, без сомнения‘“. Взяв это послание владыки мира к Сите, сказал Лакшмана своему владыке, склонившись с любовью на землю: „Что ты, милостивый, сказал ради приведения Ситы, — передам то слово с почтительностью“. Так сказав и поклонившись стопам владыки Рагху, Лакшмана поспешно пошёл к Сите, стоя на быстрой колеснице. Вальмики, увидев осенённых красотою сыновей Рамы, многомощных, сказал, надев улыбку, сделав лицо пленительным: „Вы двое пойте, сыновья, дивное житие Рамы, играя на вине, украшенное сладким пением“. Так сказано, — и те питомцы, весьма достойные, пели житие Рамы, дарующее много блага, расписанное прекрасными речениями, — в котором воочию устав дхармы и в котором стоит верность мужу, где великая братская любовь и такая же преданность наставнику, где у владыки и слуги воплощённая правда и кара творящему беззаконие — воочию от потомка Рагху. Тем пением мир был наполнен, и в небе стояли боги; и киннары, услышав это пение, в миг лишились чувств. Услышав звон вины, украшенный ладом и мерой, всё собрание там было как расписная деревянная кукла.»
27ef010c3015 · published Sep 3, 2026, 4:13:48 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Послание Рамы кончается формулой, которую в этой книге уже некому оспорить: доволен я — довольны боги. И тут же сыновья поют собранию его собственную жизнь, где первым названо «пативратья» — верность жены. Отец слушает песню о себе, не зная, что поют её его дети, и что верность, о которой поётся, — верность женщины, сидящей в лесу.