शुम्भस्तमागतं दृष्ट्वा रुरोध सह सैनिकैः । द्वन्द्वयुद्धैरथाजग्मुर्गणा दैत्यैः परस्परम्
शुम्भः शिलादजं राहुर्महाकालं रणे ययौ । कोलाहलं निशुम्भोऽथ केतुः कालमधावत
शैलोदरो गुहं जम्भो माल्यवन्तं महाबलः । महापार्श्वो ययौ चण्डं चण्डीशो रोमकण्टकम्
विकटास्योऽथ वै भृङ्गिमुरुनेत्रो विनायकम् । एवं दैत्येश्वरैः सार्धं गणानामधिपा ययुः
अथ शुम्भायुधैर्बाणैः प्रहतश्च शिलादजः । चूर्णीचकाराद्रिशृङ्गं कपितुण्डो महत्तरैः
शुम्भस्तेनार्दितः शक्त्या शिलादं च जघान तम् । महाकालो जघानाथ तं राहुं रणमूर्धनि
शक्त्याथ तस्य हतवान्स्यन्दनं स महाद्रिणा । कोलाहलो हतः शक्त्या निशुम्भेन प्रतापवान्
शक्तिं गृहीत्वा हतवान्रथं सारथिना सह । विरथेनाथ दैत्येन भृशं क्रुद्धेन संयुगे
कोलाहलोऽसुरेन्द्रेण सहस्रफणिना हतः । तं हत्वा चातिवेगेन रथं चान्यमुपागतः
फणिचक्रहतः सङ्ख्ये क्षणान्मूर्च्छां विहाय च । स्वरथाच्छीघ्रमुत्तीर्य गृहीत्वा खड्गचर्मणी
सर्वं चक्रे निशुम्भस्य सरथाद्यसिना पृथक् । पुनः स्वरथमारुह्य दैत्यं बाणैरताडयत्
निशुम्भोऽप्यतिरोषाच्च तत्पराक्रमविस्मितः । शक्त्या महाबलस्तस्य रथं साश्वं न्यषूदयत्
कोलाहलो रणेऽधावन्निशुम्भं विरथो बली । गतः स सरथं चक्रे विरथं भुजबन्धनात्
केतुपुच्छं गृहीत्वा च भ्रामयामास चाम्बरे । कालश्चिक्षेप सोऽप्यद्रिं स चिच्छेद गिरिं द्रुतम्
तं नगं चूर्णितं दृष्ट्वा ताडयामास मुष्टिना । कालश्चूर्णितसर्वाङ्गः केतुना प्राद्रवद्भयात्
śumbhastamāgataṃ dṛṣṭvā rurodha saha sainikaiḥ | dvandvayuddhairathājagmurgaṇā daityaiḥ parasparam
śumbhaḥ śilādajaṃ rāhurmahākālaṃ raṇe yayau | kolāhalaṃ niśumbho'tha ketuḥ kālamadhāvata
śailodaro guhaṃ jambho mālyavantaṃ mahābalaḥ | mahāpārśvo yayau caṇḍaṃ caṇḍīśo romakaṇṭakam
vikaṭāsyo'tha vai bhṛṅgimurunetro vināyakam | evaṃ daityeśvaraiḥ sārdhaṃ gaṇānāmadhipā yayuḥ
atha śumbhāyudhairbāṇaiḥ prahataśca śilādajaḥ | cūrṇīcakārādriśṛṅgaṃ kapituṇḍo mahattaraiḥ
śumbhastenārditaḥ śaktyā śilādaṃ ca jaghāna tam | mahākālo jaghānātha taṃ rāhuṃ raṇamūrdhani
śaktyātha tasya hatavānsyandanaṃ sa mahādriṇā | kolāhalo hataḥ śaktyā niśumbhena pratāpavān
śaktiṃ gṛhītvā hatavānrathaṃ sārathinā saha | virathenātha daityena bhṛśaṃ kruddhena saṃyuge
kolāhalo'surendreṇa sahasraphaṇinā hataḥ | taṃ hatvā cātivegena rathaṃ cānyamupāgataḥ
phaṇicakrahataḥ saṅkhye kṣaṇānmūrcchāṃ vihāya ca | svarathācchīghramuttīrya gṛhītvā khaḍgacarmaṇī
sarvaṃ cakre niśumbhasya sarathādyasinā pṛthak | punaḥ svarathamāruhya daityaṃ bāṇairatāḍayat
niśumbho'pyatiroṣācca tatparākramavismitaḥ | śaktyā mahābalastasya rathaṃ sāśvaṃ nyaṣūdayat
kolāhalo raṇe'dhāvanniśumbhaṃ viratho balī | gataḥ sa sarathaṃ cakre virathaṃ bhujabandhanāt
ketupucchaṃ gṛhītvā ca bhrāmayāmāsa cāmbare | kālaścikṣepa so'pyadriṃ sa ciccheda giriṃ drutam
taṃ nagaṃ cūrṇitaṃ dṛṣṭvā tāḍayāmāsa muṣṭinā | kālaścūrṇitasarvāṅgaḥ ketunā prādravadbhayāt
Увидев его пришедшим, Шумбха преградил ему путь вместе с воинами; и затем ганы и дайтьи сошлись друг с другом в поединках. Шумбха — на сына Шилады, Раху пошёл в бою на Махакалу, Нишумбха — на Колахалу, Кету устремился на Калу; Шайлодара — на Гуху, весьма сильный Джамбха — на Мальяванта, Махапаршва — на Чанду, Чандиша — на Ромакантаку, Викатасья — на Бхринги, Урунетра — на Винаяку. Так предводители ганов сошлись с владыками дайтьев. Поражённый стрелами и оружием Шумбхи, Капитунда раздробил весьма большие вершины горы; теснимый им, Шумбха ударил Шиладу копьём. Махакала же сразил Раху во главе битвы и великою горою сокрушил его колесницу. Могучий Колахала был сражён копьём Нишумбхи; тот, взяв копьё, разбил колесницу вместе с возницей. И весьма разгневанный дайтья, лишённый колесницы, в схватке был сражён владыкой асуров, тысячеглавым змеем, и весьма стремительно обрёл другую. Сражённый в сече кольцом змея, он мгновенно оставил обморок и, сойдя со своей колесницы, взял меч и щит и мечом рассёк порознь всё у Нишумбхи — колесницу и прочее. Снова взойдя на свою колесницу, он разил дайтью стрелами. Нишумбха же от великой ярости, изумлённый его доблестью, сокрушил копьём его колесницу вместе с конями. Безколесничный Колахала бросился в бою на Нишумбху и хваткою рук лишил колесницы того, кто пришёл с нею. Схватив хвост Кету, он раскрутил его в небе; Кала метнул гору, а тот быстро рассёк гору. Увидев гору раздроблённой, он ударил его кулаком; и Кала, с раздроблённым телом, бежал от Кету от страха.
32e7ebd0fe3b · published Sep 3, 2026, 4:13:52 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Роспись поединков идёт вперемешку с победами то одной, то другой стороны, и рассказчик не подводит счёта в свою пользу. Ганы теряют колесницы, бегут, возвращаются. Битва показана как работа, а не как торжество: всякий раз кто-то встаёт из обморока и берётся за меч заново.