Padma Purāṇa
The Glory of Nirjalā Ekādaśī6.52.13-23
3782 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 6.52.13-23

व्यास उवाच

Devanāgarī

ते मां ब्रुवन्ति वै नित्यं मा भुङ्क्ष्व त्वं वृकोदर । अहं तानब्रुवं तात बुभुक्षा दुःसहा मम
दानं दास्यामि विधिवत्पूजयिष्यामि केशवम् । भीमसेनवचः श्रुत्वा व्यासो वचनमब्रवीत्
यदि स्वर्गमभीष्टं ते नरकं दुष्टमेव च । एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि
पितामह महाबुद्धे कथयामि तवाग्रतः । एकभक्ते न शक्नोमि उपवासे कुतः प्रभो
वृको हि नाम यो वह्निः स सदा जठरे मम । अतिवेलं यदाश्नामि तदा समुपशाम्यति ॥ नैकं शक्नोम्यहं कर्तुमुपवासं महामुने
येनैव प्राप्यते स्वर्गस्तत्कर्तास्मि यथातथम् । तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम्
वृषस्थे मिथुनस्थे वा यदा चैकादशी भवेत् । ज्येष्ठमासे प्रयत्नेन सोपोष्योदकवर्जिता
गण्डूषाचमनं वारि वर्जयित्वोदकं बुधः । उपभुञ्जीत नैवेह ब्रतभङ्गोऽन्यथा भवेत्
उदयादुदयं यावद्वर्जयित्वोदकं नरः । श्रूयतां समवाप्नोति द्वादशद्वादशीफलम्
ततः प्रभाते विमले द्वादश्यां स्नानमाचरेत् । जलं सुवर्णं दत्त्वा च द्विजातिभ्यो यथाविधि
भुञ्जीत कृतकृत्यस्तु ब्राह्मणैः सहितो वशी । एवं कृते च यत्पुण्यं भीमसेन शृणुष्व तत्

Transliteration (IAST)

te māṃ bruvanti vai nityaṃ mā bhuṅkṣva tvaṃ vṛkodara | ahaṃ tānabruvaṃ tāta bubhukṣā duḥsahā mama
dānaṃ dāsyāmi vidhivatpūjayiṣyāmi keśavam | bhīmasenavacaḥ śrutvā vyāso vacanamabravīt
yadi svargamabhīṣṭaṃ te narakaṃ duṣṭameva ca | ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi
pitāmaha mahābuddhe kathayāmi tavāgrataḥ | ekabhakte na śaknomi upavāse kutaḥ prabho
vṛko hi nāma yo vahniḥ sa sadā jaṭhare mama | ativelaṃ yadāśnāmi tadā samupaśāmyati || naikaṃ śaknomyahaṃ kartumupavāsaṃ mahāmune
yenaiva prāpyate svargastatkartāsmi yathātatham | tadekaṃ vada niścitya yena śreyo'hamāpnuyām
vṛṣasthe mithunasthe vā yadā caikādaśī bhavet | jyeṣṭhamāse prayatnena sopoṣyodakavarjitā
gaṇḍūṣācamanaṃ vāri varjayitvodakaṃ budhaḥ | upabhuñjīta naiveha bratabhaṅgo'nyathā bhavet
udayādudayaṃ yāvadvarjayitvodakaṃ naraḥ | śrūyatāṃ samavāpnoti dvādaśadvādaśīphalam
tataḥ prabhāte vimale dvādaśyāṃ snānamācaret | jalaṃ suvarṇaṃ dattvā ca dvijātibhyo yathāvidhi
bhuñjīta kṛtakṛtyastu brāhmaṇaiḥ sahito vaśī | evaṃ kṛte ca yatpuṇyaṃ bhīmasena śṛṇuṣva tat

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तेteони
माम्māmмне
ब्रुवन्तिbruvantiговорят
वैvaiже
नित्यम्nityamпостоянно
माне
भुङ्क्ष्वbhuṅkṣvaешь
त्वम्tvamты
वृक-उदरvṛka-udaraо Волчьечревый
अहम्ahamя
तान्tānим
अब्रुवम्abruvamсказал
तातtātaо отец
बुभुक्षाbubhukṣāголод
दुःसहाduḥsahāнестерпим
ममmamaу меня
दानम्dānamдар
दास्यामिdāsyāmiдам
विधि-वत्vidhi-vatпо уставу
पूजयिष्यामिpūjayiṣyāmiпочту
केशवम्keśavamКешаву
भीमसेन-वचःbhīmasena-vacaḥслово Бхимасены
श्रुत्वाśrutvāуслышав
व्यासःvyāsaḥВьяса
वचनम्vacanamслово
अब्रवीत्abravītсказал
यदिyadiесли
स्वर्गम्svargamнебо
अभीष्टम्abhīṣṭamжеланно
तेteтебе
नरकम्narakamад
दुष्टम्duṣṭamдурен
एवevaименно
caи
एकादश्याम्ekādaśyāmв одиннадцатый день
naне
भोक्तव्यम्bhoktavyamнадлежит есть
पक्षयोःpakṣayoḥв половинах
उभयोःubhayoḥобеих
अपिapiтакже
पितामहpitāmahaо дед
महा-बुद्धेmahā-buddheо великий разумом
कथयामिkathayāmiскажу
तवtavaтебе
अग्रतःagrataḥпред
एक-भक्तेeka-bhakteоднократной трапезы
शक्नोमिśaknomiмогу
उपवासेupavāseо посте
कुतःkutaḥоткуда
प्रभोprabhoо владыка
वृकःvṛkaḥВрика
हिhiведь
नामnāmaпо имени
यःyaḥкоторый
वह्निःvahniḥогонь
सःsaḥон
सदाsadāвсегда
जठरेjaṭhareв чреве
अति-वेलम्ati-velamсверх меры
यदाyadāкогда
अश्नामिaśnāmiем
तदाtadāтогда
समुपशाम्यतिsamupaśāmyatiутихает
एकम्ekamодного
कर्तुम्kartumсовершить
उपवासम्upavāsamпоста
महा-मुनेmahā-muneо великий мудрец
येनyenaчем
प्राप्यतेprāpyateобретается
स्वर्गःsvargaḥнебо
तत्tatто
कर्ताkartāсовершу
अस्मिasmiя
यथा-तथम्yathā-tathamкак должно
तत्tatто
वदvadaскажи
निश्चित्यniścityaопределив
श्रेयःśreyaḥблаго
आप्नुयाम्āpnuyāmобрёл
वृष-स्थेvṛṣa-stheв Тельце
मिथुन-स्थेmithuna-stheв Близнецах
वाили
यदाyadāкогда
एकादशीekādaśīэкадаши
भवेत्bhavetбывает
ज्येष्ठ-मासेjyeṣṭha-māseв месяц джьештха
प्रयत्नेनprayatnenaс усердием
साона
उपोष्याupoṣyāдолжна соблюдаться постом
उदक-वर्जिताudaka-varjitāбез воды
गण्डूष-आचमनम्gaṇḍūṣa-ācamanamполоскание и ачаману
वारिvāriводу
वर्जयित्वाvarjayitvāисключив
उदकम्udakamводу
बुधःbudhaḥразумный
उपभुञ्जीतupabhuñjītaпусть вкушает
इहihaздесь
व्रत-भङ्गःvrata-bhaṅgaḥнарушение обета
अन्यथाanyathāиначе
भवेत्bhavetбудет
उदयात्udayātот восхода
उदयम्udayamдо восхода
यावत्yāvatпокуда
नरःnaraḥчеловек
श्रूयताम्śrūyatāmда будет услышано
समवाप्नोतिsamavāpnotiобретает
द्वादश-द्वादशी-फलम्dvādaśa-dvādaśī-phalamплод двенадцати двадаши
ततःtataḥзатем
प्रभातेprabhāteна рассвете
विमलेvimaleясном
स्नानम्snānamомовение
आचरेत्ācaretпусть совершит
जलम्jalamводу
सुवर्णम्suvarṇamзолото
दत्त्वाdattvāдав
द्विजातिभ्यःdvijātibhyaḥдваждырождённым
यथा-विधिyathā-vidhiпо уставу
भुञ्जीतbhuñjītaпусть вкушает
कृत-कृत्यःkṛta-kṛtyaḥисполнивший должное
ब्राह्मणैःbrāhmaṇaiḥс брахманами
सहितःsahitaḥвместе
वशीvaśīвладеющий собою
एवम्evamтак
कृतेkṛteпри совершённом
यत्yatкакая
पुण्यम्puṇyamзаслуга
भीमसेनbhīmasenaо Бхимасена
शृणुष्वśṛṇuṣvaслушай
Translation

«Они постоянно говорят мне: „Не ешь и ты, о Волчьечревый“. А я сказал им, о отец: „Голод у меня нестерпим. Дар я дам по уставу и почту Кешаву“». Услышав слово Бхимасены, Вьяса сказал: «Если небо тебе желанно, а ад дурен, — в одиннадцатый день не должно есть ни в одну из половин месяца». — «О дед, великий разумом, скажу тебе прямо: я не могу и одной трапезы в день, — что уж говорить о посте, о владыка? Есть огонь по имени Врика, всегда в чреве моём; лишь когда я ем сверх меры, он утихает. Не могу я совершить и одного поста, о великий мудрец. Но то, чем обретается небо, я совершу как должно; скажи мне одно, определив, чем я обрёл бы благо». — «Когда экадаши приходится на месяц джьештха, при солнце в Тельце или в Близнецах, она должна с усердием соблюдаться постом без воды. Исключив воду для полоскания и ачаманы, да не вкушает разумный воды — иначе будет нарушение обета. Кто от восхода до восхода воздержится от воды, тот, да будет услышано, обретает плод двенадцати двадаши. Затем на ясном рассвете пусть совершит омовение и, дав дваждырождённым по уставу воду и золото, исполнивший должное, владеющий собою, пусть вкушает вместе с брахманами. Какая при совершённом так бывает заслуга, о Бхимасена, — слушай».

Version

860393b61772 · published Sep 3, 2026, 4:13:54 AM UTC

Available inRU

Page between verses with