Padma Purāṇa
The Glory of Nirjalā Ekādaśī6.52.53-64
3785 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 6.52.53-64
Devanāgarī

अन्नं वस्त्रं तथा गावो जलं शय्यासनं शुभम् । कमण्डलुस्तथा छत्त्रं दातव्यं निर्जलादिने
उपानहौ यो ददाति पात्रभूते द्विजोत्तमे । ससौवर्णेन यानेन स्वर्गलोके महीयते
यश्चेमां शृणुयाद्भक्त्या यश्चापि परिकीर्तयेत् । तावुभावाप्नुतः स्वर्गं नात्र कार्या विचारणा
यत्फलं सन्निहत्यायां राहुग्रस्ते दिवाकरे । कृत्वा श्राद्धं लभेन्मर्त्यस्तदस्याः श्रवणादपि
नियमश्च प्रकर्त्तव्यो दन्तधावनपूर्वकम् । एकादश्यां निराहारो वर्जयिष्यामि वै जलम्
केशवप्रीणनार्थाय अन्यदाचमनादृते । द्वादश्यां देवदेवेशः पूजनीयस्त्रिविक्रमः
गन्धैर्धूपैस्तथा पुष्पैर्वासोभिः प्रियदर्शनैः । पूजयित्वा विधानेन मन्त्रमेतमुदीरयेत्
देवदेव हृषीकेश संसारार्णवतारक । उदकुम्भप्रदानेन नय मां परमां गतिम्
ज्येष्ठे मासि तु वै भीम या शुक्लैकादशी शुभा । निर्जला समुपोष्यात्र जलकुम्भान्सशर्करान्
प्रदाय विप्रमुखेभ्यो मोदते विष्णुसन्निधौ । ततः कुम्भाः प्रदातव्या ब्राह्मणानां च भक्तितः
भोजयित्वा ततो विप्रान्स्वयं भुञ्जीत तत्परः । एवं यः कुरुते पूर्णां द्वादशीं पापनाशिनीम्
सर्वपापविनिर्मुक्तः पदं गच्छत्यनामयम् । ततः प्रभृति भीमेन कृता ह्येकादशी शुभा ॥ पाण्डवद्वादशी नाम्ना लोके ख्याता बभूव ह

Transliteration (IAST)

annaṃ vastraṃ tathā gāvo jalaṃ śayyāsanaṃ śubham | kamaṇḍalustathā chattraṃ dātavyaṃ nirjalādine
upānahau yo dadāti pātrabhūte dvijottame | sasauvarṇena yānena svargaloke mahīyate
yaścemāṃ śṛṇuyādbhaktyā yaścāpi parikīrtayet | tāvubhāvāpnutaḥ svargaṃ nātra kāryā vicāraṇā
yatphalaṃ sannihatyāyāṃ rāhugraste divākare | kṛtvā śrāddhaṃ labhenmartyastadasyāḥ śravaṇādapi
niyamaśca prakarttavyo dantadhāvanapūrvakam | ekādaśyāṃ nirāhāro varjayiṣyāmi vai jalam
keśavaprīṇanārthāya anyadācamanādṛte | dvādaśyāṃ devadeveśaḥ pūjanīyastrivikramaḥ
gandhairdhūpaistathā puṣpairvāsobhiḥ priyadarśanaiḥ | pūjayitvā vidhānena mantrametamudīrayet
devadeva hṛṣīkeśa saṃsārārṇavatāraka | udakumbhapradānena naya māṃ paramāṃ gatim
jyeṣṭhe māsi tu vai bhīma yā śuklaikādaśī śubhā | nirjalā samupoṣyātra jalakumbhānsaśarkarān
pradāya vipramukhebhyo modate viṣṇusannidhau | tataḥ kumbhāḥ pradātavyā brāhmaṇānāṃ ca bhaktitaḥ
bhojayitvā tato viprānsvayaṃ bhuñjīta tatparaḥ | evaṃ yaḥ kurute pūrṇāṃ dvādaśīṃ pāpanāśinīm
sarvapāpavinirmuktaḥ padaṃ gacchatyanāmayam | tataḥ prabhṛti bhīmena kṛtā hyekādaśī śubhā || pāṇḍavadvādaśī nāmnā loke khyātā babhūva ha

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अन्नम्annamпища
वस्त्रम्vastramодежда
तथाtathāтакже
गावःgāvaḥкоровы
जलम्jalamвода
शय्या-आसनम्śayyā-āsanamложе и сиденье
शुभम्śubhamблагое
कमण्डलुःkamaṇḍaluḥсосуд для воды
छत्त्रम्chattramзонт
दातव्यम्dātavyamдолжно быть дано
निर्जला-दिनेnirjalā-dineв день Нирджалы
उपानहौupānahauсандалии
यःyaḥкто
ददातिdadātiдаёт
पात्र-भूतेpātra-bhūteдостойному
द्विज-उत्तमेdvija-uttameлучшему из дваждырождённых
स-सौवर्णेनsa-sauvarṇenaс золотою
यानेनyānenaколесницей
स्वर्ग-लोकेsvarga-lokeв мире небес
महीयतेmahīyateвеличается
यःyaḥкто
caи
इमाम्imāmеё
शृणुयात्śṛṇuyātслушает
भक्त्याbhaktyāс преданностью
अपिapiтакже
परिकीर्तयेत्parikīrtayetвозглашает
तौtauони
उभौubhauоба
आप्नुतःāpnutaḥдостигают
स्वर्गम्svargamнеба
naне
अत्रatraздесь
कार्याkāryāнадлежит
विचारणाvicāraṇāраздумья
यत्yatкакой
फलम्phalamплод
सन्निहत्यायाम्sannihatyāyāmв Саннихати
राहु-ग्रस्तेrāhu-grasteпри затмении Раху
दिवा-करेdivā-kareсолнце
कृत्वाkṛtvāсовершив
श्राद्धम्śrāddhamшраддху
लभेत्labhetобретает
मर्त्यःmartyaḥсмертный
तत्tatто
अस्याःasyāḥеё
श्रवणात्śravaṇātот слушания
नियमःniyamaḥобетное правило
प्रकर्त्तव्यःprakarttavyaḥдолжно быть принято
दन्त-धावन-पूर्वकम्danta-dhāvana-pūrvakamпредваряемое чисткою зубов
एकादश्याम्ekādaśyāmв одиннадцатый день
निराहारःnirāhāraḥбез пищи
वर्जयिष्यामिvarjayiṣyāmiвоздержусь
वैvaiже
केशव-प्रीणन-अर्थायkeśava-prīṇana-arthāyaради удовлетворения Кешавы
अन्यत्anyatиное
आचमनात्ācamanātачаманы
ऋतेṛteкроме
द्वादश्याम्dvādaśyāmв двенадцатый день
देव-देव-ईशःdeva-deva-īśaḥвладыка богов
पूजनीयःpūjanīyaḥдолжен быть почитаем
त्रि-विक्रमःtri-vikramaḥТривикрама
गन्धैःgandhaiḥблаговониями
धूपैःdhūpaiḥкурениями
पुष्पैःpuṣpaiḥцветами
वासोभिःvāsobhiḥодеждами
प्रिय-दर्शनैःpriya-darśanaiḥприятными на вид
पूजयित्वाpūjayitvāпочтив
विधानेनvidhānenaпо уставу
मन्त्रम्mantramмантру
एतम्etamэту
उदीरयेत्udīrayetпусть произнесёт
देव-देवdeva-devaо бог богов
हृषीकेशhṛṣīkeśaо Хришикеша
संसार-अर्णव-तारकsaṃsāra-arṇava-tārakaо переправляющий через океан бытия
उद-कुम्भ-प्रदानेनuda-kumbha-pradānenaдаром кувшина с водою
नयnayaведи
माम्māmменя
परमाम्paramāmвысшим
गतिम्gatimпутём
ज्येष्ठेjyeṣṭheв джьештху
मासिmāsiв месяце
भीमbhīmaо Бхима
याкакая
शुक्ल-एकादशीśukla-ekādaśīсветлая экадаши
शुभाśubhāблагая
निर्जलाnirjalāбез воды
समुपोष्यsamupoṣyaотпостившись
अत्रatraздесь
जल-कुम्भान्jala-kumbhānкувшины с водою
स-शर्करान्sa-śarkarānс сахаром
प्रदायpradāyaдав
विप्र-मुखेभ्यःvipra-mukhebhyaḥбрахманам первым
मोदतेmodateрадуется
विष्णु-सन्निधौviṣṇu-sannidhauблиз Вишну
ततःtataḥзатем
कुम्भाःkumbhāḥкувшины
प्रदातव्याःpradātavyāḥдолжны быть даны
ब्राह्मणानाम्brāhmaṇānāmбрахманам
भक्तितःbhaktitaḥс преданностью
भोजयित्वाbhojayitvāнакормив
विप्रान्viprānбрахманов
स्वयम्svayamсам
भुञ्जीतbhuñjītaпусть вкушает
तत्-परःtat-paraḥпреданный
एवम्evamтак
कुरुतेkuruteсовершает
पूर्णाम्pūrṇāmполную
द्वादशीम्dvādaśīmдвадаши
पाप-नाशिनीम्pāpa-nāśinīmуничтожающую грех
सर्व-पाप-विनिर्मुक्तःsarva-pāpa-vinirmuktaḥсвободный от всех грехов
पदम्padamобители
गच्छतिgacchatiдостигает
अनामयम्anāmayamневредимой
प्रभृतिprabhṛtiс тех пор
भीमेनbhīmenaБхимой
कृताkṛtāсовершена
हिhiведь
एकादशीekādaśīэкадаши
पाण्डव-द्वादशीpāṇḍava-dvādaśīПандава-двадаши
नाम्नाnāmnāпо имени
लोकेlokeв мире
ख्याताkhyātāпрославлена
बभूवbabhūvaстала
haже
Translation

«Пища, одежда, коровы, вода, благое ложе и сиденье, сосуд для воды и зонт должны быть даны в день Нирджалы. Кто даст сандалии достойному, лучшему из дваждырождённых, тот с золотою колесницей величается в мире небес. И кто с преданностью слушает о ней, и кто возглашает её, — оба они достигают неба, здесь не надлежит раздумывать. Какой плод обретает смертный, совершив шраддху в Саннихати при затмении солнца Раху, — тот же от одного слушания о ней. Обетное правило должно быть принято, предваряемое чисткою зубов: „В одиннадцатый день без пищи воздержусь я и от воды, ради удовлетворения Кешавы, — кроме ачаманы“. В двенадцатый день должен быть почитаем владыка богов Тривикрама благовониями, курениями, цветами и приятными на вид одеждами; почтив его по уставу, пусть произнесёт эту мантру: „О бог богов, Хришикеша, переправляющий через океан бытия! Даром кувшина с водою веди меня высшим путём“. В месяце джьештха, о Бхима, какая благая светлая экадаши, — отпостившись в неё без воды и дав кувшины с водою и сахаром прежде всего брахманам, человек радуется близ Вишну. Затем кувшины должны быть с преданностью даны брахманам; накормив брахманов, пусть преданный вкушает сам. Кто так совершает полную двадаши, уничтожающую грех, тот, свободный от всех грехов, достигает невредимой обители». И с тех пор эта экадаши, совершённая Бхимой, стала прославлена в мире под именем Пандава-двадаши.

Version

2777a3d68c23 · published Sep 3, 2026, 4:13:54 AM UTC

Available inRU

Page between verses with