सर्प उवाच
अथागत्य भुजङ्गोऽसौ शलाकां फणयाघटत् । किञ्चिदुद्घाटितायां स मञ्जूषायां समाविशत्
पुनः शलाका स्वं स्थानमागताथ स कुण्डली । तत्रैव तस्थौ निश्चेष्टो मञ्जूषायां विषोल्बणः
अथ प्रभाते सर्वे ते चेलुः स्थानात्ततो नृप । ब्राह्मणः सोऽपि मञ्जूषां कम्बलेन समावृताम्
कृत्वा शिरसि राजेन्द्र चचाल प्रति जाह्नवीम् । कतिभिर्वासरैः सार्थः सम्प्राप्तस्तीर्थगामिनाम्
इहैव कोशलायां वै पुनीतायां महीपते । अथ शीघ्रं पुरो विप्रः कम्बलं चोदघाटयत्
मञ्जूषावरणं राजंस्तत्रायोध्यातटे शुभे । सोऽपि सर्पो निराहारो लब्ध्वा मारुतभोजनम्
निश्चक्राम बहिस्तस्मादुत्क्षिप्य सुशलाकिकाम् । तं निःसृतं समालोक्य सर्पः सर्प इति क्रुधा
व्याहरन्तो जनाः सर्वे लोष्टहस्ताः समभ्ययुः । यावत्पलायते सर्पस्तावदेकेन घातितः
तत्याज स तदा प्राणान्पश्यतां तीर्थगामिनाम् । त्यक्त्वा भुजगदेहं स देवत्वं प्राप दुर्लभम् । दिव्यं विमानमारुह्य प्रोवाचेदं जनानिह
भो दाक्षिणात्याः शृणुत ब्राह्मणा वचनं मम । पुरा चण्डकनामाहं नापितो ब्रह्महाधमः
athāgatya bhujaṅgo'sau śalākāṃ phaṇayāghaṭat | kiñcidudghāṭitāyāṃ sa mañjūṣāyāṃ samāviśat
punaḥ śalākā svaṃ sthānamāgatātha sa kuṇḍalī | tatraiva tasthau niśceṣṭo mañjūṣāyāṃ viṣolbaṇaḥ
atha prabhāte sarve te celuḥ sthānāttato nṛpa | brāhmaṇaḥ so'pi mañjūṣāṃ kambalena samāvṛtām
kṛtvā śirasi rājendra cacāla prati jāhnavīm | katibhirvāsaraiḥ sārthaḥ samprāptastīrthagāminām
ihaiva kośalāyāṃ vai punītāyāṃ mahīpate | atha śīghraṃ puro vipraḥ kambalaṃ codaghāṭayat
mañjūṣāvaraṇaṃ rājaṃstatrāyodhyātaṭe śubhe | so'pi sarpo nirāhāro labdhvā mārutabhojanam
niścakrāma bahistasmādutkṣipya suśalākikām | taṃ niḥsṛtaṃ samālokya sarpaḥ sarpa iti krudhā
vyāharanto janāḥ sarve loṣṭahastāḥ samabhyayuḥ | yāvatpalāyate sarpastāvadekena ghātitaḥ
tatyāja sa tadā prāṇānpaśyatāṃ tīrthagāminām | tyaktvā bhujagadehaṃ sa devatvaṃ prāpa durlabham | divyaṃ vimānamāruhya provācedaṃ janāniha
bho dākṣiṇātyāḥ śṛṇuta brāhmaṇā vacanaṃ mama | purā caṇḍakanāmāhaṃ nāpito brahmahādhamaḥ
И он пришёл в тот лес, где был змей; поставив в укромном месте ларец с железным стержнем, он расположился. А змей, придя, сдвинул капюшоном стержень и, когда ларец чуть приоткрылся, вполз внутрь; стержень же вернулся на своё место, и тот, свернувшись кольцом, остался там неподвижен — полный яда. На рассвете все они двинулись с того места, и брахман, обернув ларец одеялом и водрузив его на голову, о владыка царей, пошёл к Джахнави. Через несколько дней караван паломников достиг вот этой самой Кошалы, очищающей, о владыка земли. Там, на благом берегу Айодхьи, брахман скоро развернул одеяло — покров ларца, о царь. И тот змей, без пищи, питавшийся лишь ветром, сдвинул стержень и выполз наружу. Увидев его выползшим, все люди с криком «змея, змея!» в гневе сбежались с комьями земли в руках; и едва змей побежал, как одним из них был убит. Он оставил тогда жизнь на глазах у паломников и, оставив тело змея, обрёл труднодостижимую божественность. Взойдя на дивную колесницу, он сказал людям здесь:
2fb8f1f4a3fc · published Sep 3, 2026, 4:14:05 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Змей забирается в ларец сам, по своей ядовитой природе, — и оказывается вынесен к святой воде на голове чужого человека. Убивают его тоже случайно, комьями земли, — и именно эта нелепая смерть в нужном месте становится наградой.