Ramayana
Рама отправляет Сумантру обратно и переправляется через Гангу2.46.1-7
505 / 2464
Ramayana · 2.46.1-7
Devanāgarī

प्रभातायां तु शर्वर्यां पृथु वृक्षा महायशाः । उवाच रामः सौमित्रिं लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ॥
भास्करोदयकालो ऽयं गता भगवती निशा । असौ सुकृष्णो विहगः कोकिलस् तात कूजति ॥
बर्हिणानां च निर्घोषः श्रूयते नदतां वने । तराम जाह्नवीं सौम्य शीघ्रगां सागरंगमाम् ॥
विज्ञाय रामस्य वचः सौमित्रिर् मित्रनन्दनः । गुहम् आमन्त्र्य सूतं च सो ऽतिष्ठद् भ्रातुर् अग्रतः ॥
ततः कलापान् संनह्य खड्गौ बद्ध्वा च धन्विनौ । जग्मतुर् येन तौ गङ्गां सीतया सह राघवौ ॥
रामम् एव तु धर्मज्ञम् उपगम्य विनीतवत् । किम् अहं करवाणीति सूतः प्राञ्जलिर् अब्रवीत् ॥
निवर्तस्वेत्य् उवाचैनम् एतावद् धि कृतं मम । यानं विहाय पद्भ्यां तु गमिष्यामो महावनम् ॥

Transliteration (IAST)

prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ pṛthu vṛkṣā mahāyaśāḥ | uvāca rāmaḥ saumitriṃ lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam ||
bhāskarodayakālo 'yaṃ gatā bhagavatī niśā | asau sukṛṣṇo vihagaḥ kokilas tāta kūjati ||
barhiṇānāṃ ca nirghoṣaḥ śrūyate nadatāṃ vane | tarāma jāhnavīṃ saumya śīghragāṃ sāgaraṃgamām ||
vijñāya rāmasya vacaḥ saumitrir mitranandanaḥ | guham āmantrya sūtaṃ ca so 'tiṣṭhad bhrātur agrataḥ ||
tataḥ kalāpān saṃnahya khaḍgau baddhvā ca dhanvinau | jagmatur yena tau gaṅgāṃ sītayā saha rāghavau ||
rāmam eva tu dharmajñam upagamya vinītavat | kim ahaṃ karavāṇīti sūtaḥ prāñjalir abravīt ||
nivartasvety uvācainam etāvad dhi kṛtaṃ mama | yānaṃ vihāya padbhyāṃ tu gamiṣyāmo mahāvanam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
प्रभातायां तुprabhātāyāṃ tuкогда же рассвела; на рассвете же
शर्वर्यांśarvaryāṃночь; ночная пора
पृथु वृक्षाpṛthu vṛkṣāширокогрудый; мощный телом
महायशाःmahāyaśāḥвеликославный; прославленный
उवाचuvācaсказал; произнёс
रामःrāmaḥРама; царевич Рама
सौमित्रिंsaumitriṃСаумитри; Лакшману
लक्ष्मणंlakṣmaṇaṃЛакшману; сына Сумитры
शुभलक्षणम्śubhalakṣaṇamс благими признаками; наделённого добрыми знаками
भास्करोदयकालः अयंbhāskarodayakālaḥ ayaṃэто время восхода солнца; настал час восхода
गताgatāушла; миновала
भगवती निशाbhagavatī niśāпочтенная ночь; священная ночь
असौasauвон тот; там
सुकृष्णः विहगःsukṛṣṇaḥ vihagaḥочень чёрная птица; тёмная птица
कोकिलःkokilaḥкукушка; кокила
तातtātaдорогой; брат
कूजतिkūjatiкукует; подаёт голос
बर्हिणानां चbarhiṇānāṃ caи павлинов; павлинов же
निर्घोषःnirghoṣaḥгул; крик
श्रूयतेśrūyateслышится; раздаётся
नदतांnadatāṃкричащих; звучащих
वनेvaneв лесу; в роще
तरामtarāmaпереправимся; перейдём
जाह्नवींjāhnavīṃДжахнави; Гангу
सौम्यsaumyaо кроткий; о добрый
शीघ्रगांśīghragāṃбыстротекущую; быстро идущую
सागरंगमाम्sāgaraṃgamāmидущую к океану; впадающую в море
विज्ञायvijñāyaпоняв; услышав
रामस्य वचःrāmasya vacaḥслова Рамы; речь Рамы
सौमित्रिःsaumitriḥСаумитри; Лакшмана
मित्रनन्दनःmitranandanaḥрадующий друзей; утешитель союзников
गुहम् आमन्त्र्यguham āmantryaобратившись к Гухе; позвав Гуху
सूतं चsūtaṃ caи возницу; и Сумантру
सः अतिष्ठत्saḥ atiṣṭhatон встал; он стал
भ्रातुः अग्रतःbhrātuḥ agrataḥперед братом; впереди брата
ततःtataḥзатем; после этого
कलापान् संनह्यkalāpān saṃnahyaнадев колчаны; прикрепив снаряжение стрел
खड्गौ बद्ध्वा चkhaḍgau baddhvā caи привязав мечи; и опоясавшись мечами
धन्विनौdhanvinauоба с луками; вооружённые луками
जग्मतुःjagmatuḥони пошли; оба отправились
येनyenaтуда, где; к тому месту, где
तौtauте двое; оба
गङ्गांgaṅgāṃГанга; река Ганга
सीतया सहsītayā sahaвместе с Ситой; с Ситой
राघवौrāghavauоба Рагхавы; Рама и Лакшмана
रामम् एव तुrāmam eva tuк самому Раме же; именно к Раме
धर्मज्ञम्dharmajñamзнающему дхарму; ведающему долг
उपगम्यupagamyaподойдя; приблизившись
विनीतवत्vinītavatсмиренно; почтительно
किम् अहम्kim ahamчто я; что мне
करवाणि इतिkaravāṇi itiсделать?; исполнить?
सूतःsūtaḥвозница; Сумантра
प्राञ्जलिःprāñjaliḥсо сложенными ладонями; почтительно сложив руки
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
निवर्तस्व इतिnivartasva itiвозвращайся; поворачивай назад
उवाच एनम्uvāca enamсказал ему; ответил ему
एतावत् हिetāvat hiведь этого; настолько же
कृतं ममkṛtaṃ mamaсделано для меня; ты исполнил для меня
यानं विहायyānaṃ vihāyaоставив повозку; покинув колесницу
पद्भ्यां तुpadbhyāṃ tuпешком же; на собственных ногах
गमिष्यामःgamiṣyāmaḥмы пойдём; отправимся
महावनम्mahāvanamв великий лес; в большую чащу
Translation

Когда ночь рассвела, великославный Рама, мощный телом, сказал Саумитри Лакшмане, наделённому благими признаками: «Настал час восхода солнца; священная ночь миновала. Вон тёмная кокила подаёт голос, дорогой, и в лесу слышится крик павлинов. Переправимся, о кроткий, через быстротекущую Джахнави, идущую к океану». Поняв слова Рамы, Саумитри, радующий друзей, обратился к Гухе и к вознице и стал перед братом. Затем Рама и Лакшмана, надев колчаны, опоясавшись мечами и взяв луки, вместе с Ситой пошли туда, где была Ганга. Сумантра почтительно подошёл к самому Раме, знающему дхарму, сложил ладони и сказал: «Что мне сделать?» Рама ответил ему: «Возвращайся. Ты уже сделал для меня достаточно; оставив колесницу, мы пойдём пешком в великий лес».

Version

eb78e5cec226 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with