Ramayana
Бхарата обличает Кайкейи2.67.2-5
605 / 2464
Ramayana · 2.67.2-5
Devanāgarī

किं नुण्कार्यं हतस्येह मम राज्येन शोचतः । विहीनस्याथ पित्रा च भ्रात्रा पितृसमेन च ॥
दुःखे मे दुःखम् अकरोर् व्रणे क्षारम् इवादधाः । राजानं प्रेतभावस्थं कृत्वा रामं च तापसं ॥
कुलस्य त्वम् अभावाय कालरात्रिर् इवागता । अङ्गारम् उपगूह्य स्म पिता मे नावबुद्धवान् ॥
कौसल्या च सुमित्रा च पुत्रशोकाभिपीडिते । दुष्करं यदि जीवेतां प्राप्य त्वां जननीं मम ॥

Transliteration (IAST)

kiṃ nuṇkāryaṃ hatasyeha mama rājyena śocataḥ | vihīnasyātha pitrā ca bhrātrā pitṛsamena ca ||
duḥkhe me duḥkham akaror vraṇe kṣāram ivādadhāḥ | rājānaṃ pretabhāvasthaṃ kṛtvā rāmaṃ ca tāpasaṃ ||
kulasya tvam abhāvāya kālarātrir ivāgatā | aṅgāram upagūhya sma pitā me nāvabuddhavān ||
kausalyā ca sumitrā ca putraśokābhipīḍite | duṣkaraṃ yadi jīvetāṃ prāpya tvāṃ jananīṃ mama ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
किं नु कार्यंkiṃ nu kāryaṃкакая же польза; что мне делать
हतस्यhatasyaпогубленного; сражённого
इहihaздесь; в этом мире
ममmamaмне; для меня
राज्येनrājyenaцарством; царской властью
शोचतःśocataḥскорбящего; горюющего
विहीनस्यvihīnasyaлишённого; оставшегося без
अथathaи; также
पित्रा चpitrā caи отца; отцом также
भ्रात्रा चbhrātrā caи брата; братом также
पितृसमेनpitṛsamenaравного отцу; подобного отцу
दुःखेduḥkheв горе; к страданию
मेmeмоём; мне
दुःखम्duḥkhamгоре; страдание
अकरोःakaroḥты сделала; причинила
व्रणेvraṇeна рану; в рану
क्षारम् इवkṣāram ivaсловно щёлочь; как едкую соль
आदधाःādadhāḥположила; насыпала
राजानंrājānaṃцаря; государя
प्रेतभावस्थंpretabhāvasthaṃоказавшимся в состоянии мёртвого; доведённым до смерти
कृत्वाkṛtvāсделав; приведя
रामं चrāmaṃ caи Раму; Раму также
तापसंtāpasaṃаскетом; лесным подвижником
कुलस्यkulasyaрода; династии
त्वम्tvamты; именно ты
अभावायabhāvāyaк гибели; для уничтожения
कालरात्रिः इवkālarātriḥ ivaсловно ночь смерти; как гибельная ночь
आगताāgatāпришла; явилась
अङ्गारम्aṅgāramуголь; раскалённый уголь
उपगूह्यupagūhyaобняв; пригрев
स्मsmaже; поистине
पिता मेpitā meмой отец; отец мой
न अवबुद्धवान्na avabuddhavānне понял; не распознал
कौसल्या चkausalyā caи Каушалья; Каушалья также
सुमित्रा चsumitrā caи Сумитра; Сумитра также
पुत्रशोक-अभिपीडितेputraśoka-abhipīḍiteизмученные скорбью о сыновьях; подавленные сыновним горем
दुष्करंduṣkaraṃтрудно; едва возможно
यदिyadiесли; даже если
जीवेतांjīvetāṃбудут жить; останутся живы
प्राप्यprāpyaполучив; встретив
त्वांtvāṃтебя; такую тебя
जननीं ममjananīṃ mamaмою мать; мать мою
Translation

Какая мне, погубленному и скорбящему, польза от царства, если я лишён отца и брата, равного отцу? Ты прибавила горе к моему горю, словно насыпала едкую соль на рану: царя довела до смерти, а Раму сделала лесным аскетом. Ты пришла к гибели рода, словно ночь смерти. Мой отец не понял, что обнимает раскалённый уголь. Каушалье и Сумитре, измученным скорбью о сыновьях, будет трудно остаться в живых, встретив такую мою мать.

Version

e6bdc03b9b10 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with