Ramayana
Чудесное гостеприимство Бхарадваджи2.85.38-48
687 / 2464
Ramayana · 2.85.38-48
Devanāgarī

ततस् तत्र मुहूर्तेन नद्यः पायसकर्दमाः । उपातिष्ठन्त भरतं भरद्वाजस्य शासनत् ॥
तासाम् उभयतः कूलं पाण्डुमृत्तिकलेपनाः । रम्याश् चावसथा दिव्या ब्रह्मणस् तु प्रसादजाः ॥
तेनैव च मुहूर्तेन दिव्याभरणभूषिताः । आगुर् विंशतिसाहस्रा ब्राह्मणा प्रहिताः स्त्रियः ॥
सुवर्णमणिमुक्तेन प्रवालेन च शोभिताः । आगुर् विंशतिसाहस्राः कुबेरप्रहिताः स्त्रियः ॥
याभिर् गृहीतः पुरुषः सोन्माद इव लक्ष्यते । आगुर् विंशतिसाहस्रा नन्दनाद् अप्सरोगणाः ॥
नारदस् तुम्बुरुर् गोपः पर्वतः सूर्यवर्चसः । एते गन्धर्वराजानो भरतस्याग्रतो जगुः ॥
अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाथ वामना । उपानृत्यंस् तु भरतं भरद्वाजस्य शासनात् ॥
यानि माल्यानि देवेषु यानि चैत्ररथे वने । प्रयागे तान्य् अदृश्यन्त भरद्वाजस्य शासनात् ॥
बिल्वा मार्दङ्गिका आसञ् शम्या ग्राहा बिभीतकाः । अश्वत्था नर्तकाश् चासन् भरद्वाजस्य तेजसा ॥
ततः सरलतालाश् च तिलका नक्तमालकाः । प्रहृष्टास् तत्र संपेतुः कुब्जाभूताथ वामनाः ॥
शिंशपामलकी जम्बूर् याश् चान्याः कानने लताः । प्रमदा विग्रहं कृत्वा भरद्वाजाश्रमे ऽवसन् ॥

Transliteration (IAST)

tatas tatra muhūrtena nadyaḥ pāyasakardamāḥ | upātiṣṭhanta bharataṃ bharadvājasya śāsanat ||
tāsām ubhayataḥ kūlaṃ pāṇḍumṛttikalepanāḥ | ramyāś cāvasathā divyā brahmaṇas tu prasādajāḥ ||
tenaiva ca muhūrtena divyābharaṇabhūṣitāḥ | āgur viṃśatisāhasrā brāhmaṇā prahitāḥ striyaḥ ||
suvarṇamaṇimuktena pravālena ca śobhitāḥ | āgur viṃśatisāhasrāḥ kuberaprahitāḥ striyaḥ ||
yābhir gṛhītaḥ puruṣaḥ sonmāda iva lakṣyate | āgur viṃśatisāhasrā nandanād apsarogaṇāḥ ||
nāradas tumburur gopaḥ parvataḥ sūryavarcasaḥ | ete gandharvarājāno bharatasyāgrato jaguḥ ||
alambusā miśrakeśī puṇḍarīkātha vāmanā | upānṛtyaṃs tu bharataṃ bharadvājasya śāsanāt ||
yāni mālyāni deveṣu yāni caitrarathe vane | prayāge tāny adṛśyanta bharadvājasya śāsanāt ||
bilvā mārdaṅgikā āsañ śamyā grāhā bibhītakāḥ | aśvatthā nartakāś cāsan bharadvājasya tejasā ||
tataḥ saralatālāś ca tilakā naktamālakāḥ | prahṛṣṭās tatra saṃpetuḥ kubjābhūtātha vāmanāḥ ||
śiṃśapāmalakī jambūr yāś cānyāḥ kānane latāḥ | pramadā vigrahaṃ kṛtvā bharadvājāśrame 'vasan ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततःtataḥзатем; после этого
तत्रtatraтам; в том месте
मुहूर्तेनmuhūrtenaчерез мгновение; в один мухурт
नद्यःnadyaḥреки; потоки
पायस-कर्दमाःpāyasa-kardamāḥс молочной кашей вместо ила; с паясой как тиной
उपातिष्ठन्तupātiṣṭhantaявились; предстали
भरतंbharataṃперед Бхаратой; к Бхарате
भरद्वाजस्यbharadvājasyaБхарадваджи; мудреца Бхарадваджи
शासनात्śāsanātпо приказу; по велению
तासाम्tāsāmих; у тех рек
उभयतः कूलम्ubhayataḥ kūlamоба берега; с обеих сторон
पाण्डु-मृत्तिका-लेपनाःpāṇḍu-mṛttikā-lepanāḥпокрытые белой глиной; смазанные светлой землёй
रम्याः चramyāḥ caи прекрасные; приятные
आवसथाःāvasathāḥжилища; помещения
दिव्याःdivyāḥбожественные; небесные
ब्रह्मणः तुbrahmaṇaḥ tuБрахмы же; от Брахмы
प्रसाद-जाःprasāda-jāḥрождённые милостью; появившиеся по благосклонности
तेन एव चtena eva caи в тот же; именно тогда
मुहूर्तेनmuhūrtenaмухурт; мгновение
दिव्य-आभरण-भूषिताःdivya-ābharaṇa-bhūṣitāḥукрашенные небесными украшениями; в божественных драгоценностях
आगुःāguḥпришли; явились
विंशति-साहस्राःviṃśati-sāhasrāḥдвадцать тысяч; двадцатитысячные
ब्राह्मणा प्रहिताःbrāhmaṇā prahitāḥпосланные Брахмой; Брахмой отправленные
स्त्रियःstriyaḥженщины; девы
सुवर्ण-मणि-मुक्तेनsuvarṇa-maṇi-muktenaзолотом, камнями и жемчугом; золотом, самоцветами, жемчугом
प्रवालेन चpravālena caи кораллом; кораллами также
शोभिताःśobhitāḥукрашенные; сияющие
आगुःāguḥпришли; явились
विंशति-साहस्राःviṃśati-sāhasrāḥдвадцать тысяч; ещё двадцать тысяч
कुबेर-प्रहिताःkubera-prahitāḥпосланные Куберой; отправленные Куберой
स्त्रियःstriyaḥженщины; девы
याभिःyābhiḥкоторыми; кем
गृहीतःgṛhītaḥобнятый; захваченный
पुरुषःpuruṣaḥмужчина; человек
स-उन्मादः इवsa-unmādaḥ ivaсловно обезумевший; как опьянённый
लक्ष्यतेlakṣyateвыглядит; кажется
आगुःāguḥпришли; явились
विंशति-साहस्राःviṃśati-sāhasrāḥдвадцать тысяч; ещё двадцать тысяч
नन्दनात्nandanātиз Нанданы; из небесного сада
अप्सरो-गणाःapsaro-gaṇāḥсонмы апсар; группы апсар
नारदःnāradaḥНарада; мудрец Нарада
तुम्बुरुःtumburuḥТумбуру; гандхарв Тумбуру
गोपःgopaḥГопа; гандхарв Гопа
पर्वतःparvataḥПарвата; гандхарв Парвата
सूर्य-वर्चसःsūrya-varcasaḥсияющие как солнце; солнечного блеска
एतेeteэти; они
गन्धर्व-राजानःgandharva-rājānaḥцари гандхарвов; владыки небесных музыкантов
भरतस्यbharatasyaБхараты; перед Бхаратой
अग्रतःagrataḥперед; впереди
जगुःjaguḥзапели; пели
अलम्बुसाalambusāАламбуса; апсара Аламбуса
मिश्रकेशीmiśrakeśīМишракеши; апсара Мишракеши
पुण्डरीकाpuṇḍarīkāПундарика; апсара Пундарика
अथathaи; затем
वामनाvāmanāВамана; апсара Вамана
उपानृत्यन् तुupānṛtyan tuстали танцевать; плясали
भरतंbharataṃперед Бхаратой; Бхарате
भरद्वाजस्यbharadvājasyaБхарадваджи; мудреца Бхарадваджи
शासनात्śāsanātпо приказу; по велению
यानिyāniкакие; те, что
माल्यानिmālyāniгирлянды; венки
देवेषुdeveṣuу богов; среди небожителей
यानिyāniкакие; и те, что
चैत्ररथे वनेcaitrarathe vaneв лесу Чайтраратха; в роще Чайтраратха
प्रयागेprayāgeв Праяге; у Праяги
तानिtāniте; они
अदृश्यन्तadṛśyantaявились; были видны
भरद्वाजस्यbharadvājasyaБхарадваджи; мудреца Бхарадваджи
शासनात्śāsanātпо приказу; по велению
बिल्वाःbilvāḥбильвы; деревья бильва
मार्दङ्गिकाःmārdaṅgikāḥстали мридангистами; барабанщиками
आसन्āsanбыли; стали
शम्या-ग्राहाःśamyā-grāhāḥдержащими палочки; цимбалистами
बिभीतकाःbibhītakāḥбибхитаки; деревья бибхитака
अश्वत्थाःaśvatthāḥашваттхи; священные смоковницы
नर्तकाः चnartakāḥ caи танцорами; плясунами
आसन्āsanстали; были
भरद्वाजस्यbharadvājasyaБхарадваджи; мудреца Бхарадваджи
तेजसाtejasāсилой; сиянием
ततःtataḥзатем; после этого
सरल-तालाः चsarala-tālāḥ caи саралы с пальмами; сосны и пальмы
तिलकाःtilakāḥтилаки; деревья тилака
नक्तमालकाःnaktamālakāḥнактамалаки; ночные жасмины
प्रहृष्टाःprahṛṣṭāḥобрадованные; ликующие
तत्रtatraтам; в том месте
संपेतुःsaṃpetuḥсбежались; устремились
कुब्जाभूताःkubjābhūtāḥставшие горбатыми; принявшие облик горбунов
अथathaи; затем
वामनाःvāmanāḥкарлики; низкорослые
शिंशपा-आमलकी-जम्बूःśiṃśapā-āmalakī-jambūḥшишапы, амалаки и джамбу; деревья шишапа, амалаки, джамбу
याः च अन्याःyāḥ ca anyāḥи какие другие; прочие
काननेkānaneв лесу; в роще
लताःlatāḥлианы; ползучие растения
प्रमदा-विग्रहंpramadā-vigrahaṃженский облик; форму красавиц
कृत्वाkṛtvāприняв; сделав
भरद्वाज-आश्रमेbharadvāja-āśrameв ашраме Бхарадваджи; в обители Бхарадваджи
अवसन्avasanпребывали; поселились
Translation

По велению Бхарадваджи перед Бхаратой явились реки, в которых вместо ила была молочная каша; по обоим их берегам возникли прекрасные небесные жилища, покрытые белой глиной и рождённые милостью Брахмы. В тот же миг пришли двадцать тысяч женщин, посланных Брахмой, украшенных небесными драгоценностями; затем двадцать тысяч, посланных Куберой, сияющих золотом, самоцветами, жемчугом и кораллом; затем из Нанданы явились двадцать тысяч апсар, объятие которых делает человека словно обезумевшим. Нарада, Тумбуру, Гопа и Парвата, солнечносияющие цари гандхарвов, запели перед Бхаратой, а Аламбуса, Мишракеши, Пундарика и Вамана по приказу Бхарадваджи стали танцевать. Все гирлянды, какие есть у богов и в лесу Чайтраратха, явились в Праяге. Силой Бхарадваджи бильвы стали барабанщиками, бибхитаки — держащими палочки, ашваттхи — танцорами. Затем саралы, пальмы, тилаки и нактамалаки радостно сбежались, приняв облики горбатых и карликов, а шишапы, амалаки, джамбу и прочие лесные лианы приняли облик прекрасных женщин и пребывали в ашраме Бхарадваджи.

Version

d1a5ac4019d7 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with