सुग्रीव श्रूयतां तातः क्रोधश् च व्यपनीयताम् । कारणं येन बाणो ऽयं न मया स विसर्जितः ॥
अलंकारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च । त्वं च सुग्रीव वाली च सदृशौ स्थः परस्परम् ॥
स्वरेण वर्चसा चैव प्रेक्षितेन च वानर । विक्रमेण च वाक्यैश् च व्यक्तिं वां नोपलक्षये ॥
ततो ऽहं रूपसादृश्यान् मोहितो वानरोत्तम । नोत्सृजामि महावेगं शरं शत्रुनिबर्हणम् ॥
एतन्मुहूर्ते तु मया पश्य वालिनम् आहवे । निरस्तम् इषुणैकेन वेष्टमानं महीतले ॥
अभिज्ञानं कुरुष्व त्वम् आत्मनो वानरेश्वर । येन त्वाम् अभिजानीयां द्वन्द्वयुद्धम् उपागतम् ॥
गजपुष्पीम् इमां फुल्लाम् उत्पाट्य शुभलक्षणाम् । कुरु लक्ष्मण कण्ठे ऽस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥
ततो गिरितटे जाताम् उत्पाट्य कुसुमायुताम् । लक्ष्मणो गजपुष्पीं तां तस्य कण्ठे व्यसर्जयत् ॥
स तथा शुशुभे श्रीमांल् लतया कण्ठसक्तया । मालयेव बलाकानां ससंध्य इव तोयदः ॥
विभ्राजमानो वपुषा रामवाक्यसमाहितः । जगाम सह रामेण किष्किन्धां वालिपालिताम् ॥
sugrīva śrūyatāṃ tātaḥ krodhaś ca vyapanīyatām | kāraṇaṃ yena bāṇo 'yaṃ na mayā sa visarjitaḥ ||
alaṃkāreṇa veṣeṇa pramāṇena gatena ca | tvaṃ ca sugrīva vālī ca sadṛśau sthaḥ parasparam ||
svareṇa varcasā caiva prekṣitena ca vānara | vikrameṇa ca vākyaiś ca vyaktiṃ vāṃ nopalakṣaye ||
tato 'haṃ rūpasādṛśyān mohito vānarottama | notsṛjāmi mahāvegaṃ śaraṃ śatrunibarhaṇam ||
etanmuhūrte tu mayā paśya vālinam āhave | nirastam iṣuṇaikena veṣṭamānaṃ mahītale ||
abhijñānaṃ kuruṣva tvam ātmano vānareśvara | yena tvām abhijānīyāṃ dvandvayuddham upāgatam ||
gajapuṣpīm imāṃ phullām utpāṭya śubhalakṣaṇām | kuru lakṣmaṇa kaṇṭhe 'sya sugrīvasya mahātmanaḥ ||
tato giritaṭe jātām utpāṭya kusumāyutām | lakṣmaṇo gajapuṣpīṃ tāṃ tasya kaṇṭhe vyasarjayat ||
sa tathā śuśubhe śrīmāṃl latayā kaṇṭhasaktayā | mālayeva balākānāṃ sasaṃdhya iva toyadaḥ ||
vibhrājamāno vapuṣā rāmavākyasamāhitaḥ | jagāma saha rāmeṇa kiṣkindhāṃ vālipālitām ||
Рама сказал: «Сугрива, дорогой, выслушай меня и оставь гнев. Вот причина, по которой я не выпустил эту стрелу. Украшениями, обликом, размером и походкой ты и Вали похожи друг на друга. Голосом, сиянием, взглядом, доблестью и словами, ванара, я не смог различить вас двоих. Поэтому, лучший из ванаров, сбитый с толку сходством ваших обликов, я не выпустил стремительную стрелу, уничтожающую врагов. Но теперь же увидишь Вали в битве, сражённого мною одной стрелой и катающегося по земле. Сделай себе опознавательный знак, владыка ванаров, по которому я узнаю тебя, вступившего в поединок. Лакшмана, сорви эту цветущую гаджапушпи с благими признаками и надень её на шею великодушного Сугривы». Тогда Лакшмана сорвал растущую на горном склоне гаджапушпи, покрытую цветами, и возложил её на шею Сугривы. С этой лианой на шее славный Сугрива засиял, словно облако в вечерней заре, украшенное гирляндой белых журавлей. Сияя телом и сосредоточившись на слове Рамы, он вместе с Рамой пошёл в Кишкиндху, охраняемую Вали.
16a3d5ecf439 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Рама объясняет не промедление слабостью, а точностью: праведное действие не допускает ошибки в цели. Лиана на шее Сугривы становится знаком различения, благодаря которому милость и наказание смогут проявиться без смешения.