एवं ब्रुवाणं संरब्धं कुम्भकर्णम् अरिंदमम् । यूपाक्षः सचिवो राज्ञः कृताञ्जलिर् उवाच ह ॥
न नो देवकृतं किं चिद् भयम् अस्ति कदा चन । न दैत्यदानवेभ्यो वा भयम् अस्ति हि तादृशम् । यादृशं मानुषं राजन् भयम् अस्मान् उपस्थितम् ॥
वानरैः पर्वताकारैर् लङ्केयं परिवारिता । सीताहरणसंतप्ताद् रामान् नस् तुमुलं भयम् ॥
एकेन वानरेणेयं पूर्वं दग्धा महापुरी । कुमारो निहतश् चाक्षः सानुयात्रः सकुञ्जरः ॥
स्वयं रक्षोऽधिपश् चापि पौलस्त्यो देवकण्टकः । मृतेति संयुगे मुक्तारामेणादित्यतेजसा ॥
यन् न देवैः कृतो राजा नापि दैत्यैर् न दानवैः । कृतः स इह रामेण विमुक्तः प्राणसंशयात् ॥
स यूपाक्षवचः श्रुत्वा भ्रातुर् युधि पराजयम् । कुम्भकर्णो विवृत्ताक्षो यूपाक्षम् इदम् अब्रवीत् ॥
सर्वम् अद्यैव यूपाक्ष हरिसैन्यं सलक्ष्मणम् । राघवं च रणे हत्वा पश्चाद् द्रक्ष्यामि रावणम् ॥
राक्षसांस् तर्पयिष्यामि हरीणां मांसशोणितैः । रामलक्ष्मणयोश् चापि स्वयं पास्यामि शोणितम् ॥
तत् तस्य वाक्यं ब्रुवतो निशम्य; सगर्वितं रोषविवृद्धदोषम् । महोदरो नैरृतयोधमुख्यः; कृताञ्जलिर् वाक्यम् इदं बभाषे ॥
रावणस्य वचः श्रुत्वा गुणदोषु विमृश्य च । पश्चाद् अपि महाबाहो शत्रून् युधि विजेष्यसि ॥
महोदरवचः श्रुत्वा राक्षसैः परिवारितः । कुम्भकर्णो महातेजाः संप्रतस्थे महाबलः ॥
evaṃ bruvāṇaṃ saṃrabdhaṃ kumbhakarṇam ariṃdamam | yūpākṣaḥ sacivo rājñaḥ kṛtāñjalir uvāca ha ||
na no devakṛtaṃ kiṃ cid bhayam asti kadā cana | na daityadānavebhyo vā bhayam asti hi tādṛśam | yādṛśaṃ mānuṣaṃ rājan bhayam asmān upasthitam ||
vānaraiḥ parvatākārair laṅkeyaṃ parivāritā | sītāharaṇasaṃtaptād rāmān nas tumulaṃ bhayam ||
ekena vānareṇeyaṃ pūrvaṃ dagdhā mahāpurī | kumāro nihataś cākṣaḥ sānuyātraḥ sakuñjaraḥ ||
svayaṃ rakṣo'dhipaś cāpi paulastyo devakaṇṭakaḥ | mṛteti saṃyuge muktārāmeṇādityatejasā ||
yan na devaiḥ kṛto rājā nāpi daityair na dānavaiḥ | kṛtaḥ sa iha rāmeṇa vimuktaḥ prāṇasaṃśayāt ||
sa yūpākṣavacaḥ śrutvā bhrātur yudhi parājayam | kumbhakarṇo vivṛttākṣo yūpākṣam idam abravīt ||
sarvam adyaiva yūpākṣa harisainyaṃ salakṣmaṇam | rāghavaṃ ca raṇe hatvā paścād drakṣyāmi rāvaṇam ||
rākṣasāṃs tarpayiṣyāmi harīṇāṃ māṃsaśoṇitaiḥ | rāmalakṣmaṇayoś cāpi svayaṃ pāsyāmi śoṇitam ||
tat tasya vākyaṃ bruvato niśamya; sagarvitaṃ roṣavivṛddhadoṣam | mahodaro nairṛtayodhamukhyaḥ; kṛtāñjalir vākyam idaṃ babhāṣe ||
rāvaṇasya vacaḥ śrutvā guṇadoṣu vimṛśya ca | paścād api mahābāho śatrūn yudhi vijeṣyasi ||
mahodaravacaḥ śrutvā rākṣasaiḥ parivāritaḥ | kumbhakarṇo mahātejāḥ saṃpratasthe mahābalaḥ ||
На слова разгневанного Кумбхакарны советник царя Юпакша ответил со сложенными ладонями: «Нет у нас страха ни от богов, ни от дайтьев, ни от данавов. Но нас настиг человеческий страх. Эта Ланка окружена ванарами, подобными горам, и великий страх пришёл к нам от Рамы, разгневанного похищением Ситы. Прежде один ванар сжёг эту великую столицу; царевич Акша был убит со свитой и слонами; сам владыка ракшасов, Паулатсья, мучитель богов, в битве был отпущен Рамой, сияющим как солнце, словно уже мёртвый. То, чего не сделали боги, дайтьи и данавы, сделал Рама: царь едва был освобождён от опасности для жизни». Услышав о поражении брата, Кумбхакарна с расширенными глазами сказал: «Юпакша, сегодня же я убью в битве всё войско ванаров вместе с Лакшманой и Рагхавой, а потом увижу Равану. Я насыщу ракшасов мясом и кровью ванаров, а кровь Рамы и Лакшманы выпью сам». Услышав эти гордые, усилившиеся яростью слова, Маходара со сложенными ладонями сказал: «О могучерукий, сперва услышь слово Раваны и обдумай пользу и вред; врагов в битве ты победишь и позже». Услышав Маходару, великосияющий и могучий Кумбхакарна, окружённый ракшасами, отправился.
9daf9e9a4e87 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Юпакша говорит правду: страх пришёл не от богов, а от человека Рамы. Кумбхакарна отвечает привычной воинской яростью, ещё не поняв, что перед ним не обычный враг.