Varāha Purāṇa
The origin of Naimiṣāraṇya11.18-26
66 / 1719
LinuxTurn pages
Varāha Purāṇa · 11.18-26

Śrī-Varāha

Devanāgarī

ममापि देवदेवेश राजा दुर्जयसंज्ञितः । आगतोऽभ्यागतस्तस्य आतिथ्यं कर्त्तुमुत्सहे
तस्य मे निर्धनस्याद्य देवदेव जगत्पते । भक्तिनम्रस्य देवेश कुरुष्वान्नाद्यसंचयम्
यं यं स्पृशामि हस्तेन यं यं पश्यामि चक्षुषा । वृक्षं वा तृणकन्दं वा तत्तदन्नं चतुर्विधम्
तथा त्वन्यतमं वाऽपि यद् ध्यातं मनसा मया । तत् सर्वं सिद्ध्यतां मह्यं नमस्ते परमेश्वर
इति स्तुत्या तु देवेशस्तुतोष जगतां पतिः । मुनेस्तस्य स्वकं रूपं दर्शयामास केशवः
उवाच सुप्रसन्नात्मा ब्रूहि विप्र वरं परम् । एवं श्रुत्वाऽक्षिणी यावदुन्मीलयति वै मुनिः
तदा शङ्खगदापाणिः पीतवासा जनार्दनः । गरुडस्थोऽपि तेजस्वी द्वादशादित्यसप्रभः
दिवि सूर्यसहस्त्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता । यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः
तत्रैकस्थं जगत् कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा । ददर्श स मुनिर्देवि विस्मयोत्फुल्ललोचनः

Transliteration (IAST)

mamāpi devadeveśa rājā durjayasaṃjñitaḥ | āgato'bhyāgatastasya ātithyaṃ karttumutsahe
tasya me nirdhanasyādya devadeva jagatpate | bhaktinamrasya deveśa kuruṣvānnādyasaṃcayam
yaṃ yaṃ spṛśāmi hastena yaṃ yaṃ paśyāmi cakṣuṣā | vṛkṣaṃ vā tṛṇakandaṃ vā tattadannaṃ caturvidham
tathā tvanyatamaṃ vā'pi yad dhyātaṃ manasā mayā | tat sarvaṃ siddhyatāṃ mahyaṃ namaste parameśvara
iti stutyā tu deveśastutoṣa jagatāṃ patiḥ | munestasya svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa keśavaḥ
uvāca suprasannātmā brūhi vipra varaṃ param | evaṃ śrutvā'kṣiṇī yāvadunmīlayati vai muniḥ
tadā śaṅkhagadāpāṇiḥ pītavāsā janārdanaḥ | garuḍastho'pi tejasvī dvādaśādityasaprabhaḥ
divi sūryasahastrasya bhavedyugapadutthitā | yadi bhāḥ sadṛśī sā syādbhāsastasya mahātmanaḥ
tatraikasthaṃ jagat kṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā | dadarśa sa munirdevi vismayotphullalocanaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ममापिmamāpiи у меня
देवदेवेशdevadeveśaо Бог богов и владыка
राजाrājāцарь
दुर्जयसंज्ञितःdurjayasaṃjñitaḥименуемый Дурджаей
आगतोāgatoпришёл
भ्यागतस्तस्यbhyāgatastasyaгостем; ему
आतिथ्यंātithyaṃгостеприимство
कर्त्तुमुत्सहेkarttumutsaheсовершить дерзаю
तस्यtasyaу того
मेmeу меня
निर्धनस्याद्यnirdhanasyādyaнеимущего ныне
जगत्पतेjagatpateо владыка мира
भक्तिनम्रस्यbhaktinamrasyaу склонённого преданностью
देवेशdeveśaо владыка богов
कुरुष्वान्नाद्यसंचयम्kuruṣvānnādyasaṃcayamсотвори запас пищи и снеди
यंyaṃкоторого
स्पृशामिspṛśāmiкасаюсь
हस्तेनhastenaрукою
पश्यामिpaśyāmiвижу
चक्षुषाcakṣuṣāоком
वृक्षंvṛkṣaṃдерево
वाили
तृणकन्दंtṛṇakandaṃтраву и корень
तत्तदन्नंtattadannaṃто и то пищею
चतुर्विधम्caturvidhamчетвероякой
तथाtathāтакже
त्वन्यतमंtvanyatamaṃи иное какое
पिpiтакже
यद्yadчто
ध्यातंdhyātaṃпомыслено
मनसाmanasāумом
मयाmayāмною
तत्tatто
सर्वंsarvaṃвсё
सिद्ध्यतांsiddhyatāṃда свершится
मह्यंmahyaṃмне
नमस्तेnamasteпоклон тебе
परमेश्वरparameśvaraо Высший Владыка
इतिitiтак
स्तुत्याstutyāхвалою
तुtuже
देवेशस्तुतोषdeveśastutoṣaвладыка богов возрадовался
जगतांjagatāṃмиров
पतिःpatiḥвладыка
मुनेस्तस्यmunestasyaтому мудрецу
स्वकंsvakaṃсвой
रूपंrūpaṃоблик
दर्शयामासdarśayāmāsaпоказал
केशवःkeśavaḥКешава
उवाचuvācaсказал
सुप्रसन्नात्माsuprasannātmāс весьма милостивым духом
ब्रूहिbrūhiскажи
विप्रvipraо брахман
वरंvaraṃдар
परम्paramвысший
एवंevaṃтак
श्रुत्वाśrutvāуслышав
क्षिणीkṣiṇīочи
यावदुन्मीलयतिyāvadunmīlayatiлишь только открывает
वैvaiпоистине
मुनिःmuniḥмудрец
तदाtadāтогда
शङ्खगदापाणिःśaṅkhagadāpāṇiḥс раковиной и палицей в руках
पीतवासाpītavāsāв жёлтом одеянии
जनार्दनःjanārdanaḥДжанардана
गरुडस्थोgaruḍasthoна Гаруде
तेजस्वीtejasvīсияющий
द्वादशादित्यसप्रभःdvādaśādityasaprabhaḥс блеском двенадцати солнц
दिविdiviв небе
सूर्यसहस्त्रस्यsūryasahastrasyaтысячи солнц
भवेद्युगपदुत्थिताbhavedyugapadutthitāесли бы разом взошедшее
यदिyadiесли
भाःbhāḥсияние
सदृशीsadṛśīподобно
साоно
स्याद्भासस्तस्यsyādbhāsastasyaбыло бы сиянию того
महात्मनःmahātmanaḥвеликого духом
तत्रैकस्थंtatraikasthaṃтам в одном месте
जगत्jagatмир
कृत्स्नंkṛtsnaṃвесь
प्रविभक्तमनेकधाpravibhaktamanekadhāразделённый на многое
ददर्शdadarśaувидел
मुनिर्देविmunirdeviмудрец, о богиня
विस्मयोत्फुल्ललोचनःvismayotphullalocanaḥс широко раскрытыми от изумления глазами
caи
caи
caи
saон
saон
यंyaṃкоторого
पिpiтакже
देवदेवdevadevaо Бог богов
तथाtathāтакже
Translation

«„И у меня, о Бог богов и владыка, царь, именуемый Дурджаей, пришёл гостем; ему я дерзаю совершить гостеприимство. Мне, ныне неимущему, о Бог богов, о владыка мира, склонённому преданностью, о владыка богов, — сотвори запас пищи и снеди. Чего ни коснусь рукою, что ни увижу оком — дерево ли, траву ли и корень, — то и то да станет четвероякой пищей. И иное какое, что помыслено мною умом, — всё то да свершится мне; поклон тебе, о Высший Владыка“. Такою хвалою владыка миров возрадовался, и Кешава показал тому мудрецу свой облик. С весьма милостивым духом Он сказал: „Скажи, о брахман, высший дар“. Услышав так, мудрец лишь только открывает очи — и тогда: с раковиной и палицей в руках, в жёлтом одеянии Джанардана, на Гаруде, сияющий, с блеском двенадцати солнц. Если бы в небе разом взошло сияние тысячи солнц, то было бы оно подобно сиянию того великого духом. И там, в одном месте, увидел мудрец весь мир, разделённый на многое, — с широко раскрытыми от изумления глазами, о богиня».

Version

88f593da4ca3 · published Sep 3, 2026, 8:18:55 PM UTC

Available inRU

Page between verses with