Śrī-Varāha
प्रघसो विघसश्चैव सङ्घसोऽशनिसप्रभः । विद्युत्प्रभः सुघोषश्च उन्मत्ताक्षो भयंकरः
अग्निदन्तोऽग्नितेजाश्च बाहुशक्रः प्रतर्दनः । विराधो भीमकर्मा च विप्रचित्तिस्तथैव च
एते पञ्चदश श्रेष्ठा असुराः परमायुधाः । अक्षौहिणीपरीवार एकैकोऽत्र पृथक्पृथक्
महामायास्तु समरे दुर्ज्जयस्य महात्मनः । युयुधुर्मणिजैः सार्द्धं महासैन्यपरिच्छदाः
(सुप्रभः प्रघसं त्वाजौ ताडयामास पञ्चभिः । शरैराशीविषाकारैः प्रतप्तैः पतगैरिव ॥ )
तप्ततेजास्त्रिभिर्बाणैर्विघसं संप्रविध्यत । संघसं दशभिर्बाणैः सुरश्मिः प्रत्यविध्यत
अशनिप्रभं रणेऽविध्यत् पञ्चभिः शुभदर्शनः । विद्युत्प्रभं सुकान्तिस्तु सुघोषं सुन्दरस्तथा
उन्मत्ताक्षं तथाविध्यत् सुन्दः पञ्चभिराशुगैः । चकर्त्त च धनुस्तस्य शितेन नतपर्वणा
सुमना अग्निदंष्ट्रं तु सुशुभश्चाग्नितेजसम् । सुशीलो वायुशक्रं तु सुमुखश्च प्रतर्दनम्
(विराधेन तथा शम्भुः सुकीर्तिर्भीमकर्म्मणा । विप्रचित्तिस्तथा सोमं एतद् युद्धं महानभूत् ॥ )
परस्परं सुयुद्धेन योधयित्वाऽस्त्रलाघवात् । यथासंख्येन ते दैत्याः पुनर्मणिभवैर्हताः
praghaso vighasaścaiva saṅghaso'śanisaprabhaḥ | vidyutprabhaḥ sughoṣaśca unmattākṣo bhayaṃkaraḥ
agnidanto'gnitejāśca bāhuśakraḥ pratardanaḥ | virādho bhīmakarmā ca vipracittistathaiva ca
ete pañcadaśa śreṣṭhā asurāḥ paramāyudhāḥ | akṣauhiṇīparīvāra ekaiko'tra pṛthakpṛthak
mahāmāyāstu samare durjjayasya mahātmanaḥ | yuyudhurmaṇijaiḥ sārddhaṃ mahāsainyaparicchadāḥ
(suprabhaḥ praghasaṃ tvājau tāḍayāmāsa pañcabhiḥ | śarairāśīviṣākāraiḥ prataptaiḥ patagairiva || )
taptatejāstribhirbāṇairvighasaṃ saṃpravidhyata | saṃghasaṃ daśabhirbāṇaiḥ suraśmiḥ pratyavidhyata
aśaniprabhaṃ raṇe'vidhyat pañcabhiḥ śubhadarśanaḥ | vidyutprabhaṃ sukāntistu sughoṣaṃ sundarastathā
unmattākṣaṃ tathāvidhyat sundaḥ pañcabhirāśugaiḥ | cakartta ca dhanustasya śitena nataparvaṇā
sumanā agnidaṃṣṭraṃ tu suśubhaścāgnitejasam | suśīlo vāyuśakraṃ tu sumukhaśca pratardanam
(virādhena tathā śambhuḥ sukīrtirbhīmakarmmaṇā | vipracittistathā somaṃ etad yuddhaṃ mahānabhūt || )
parasparaṃ suyuddhena yodhayitvā'stralāghavāt | yathāsaṃkhyena te daityāḥ punarmaṇibhavairhatāḥ
«Затем, когда тогда явилось у царя великое побоище, Хетри и Прахетри, услышав о зяте, мощнорукого, сражающемся в битве, привели войска. Какие дайтьи были в том войске — слушай названных, о держащая: Прагхаса и Вигхаса, Сангхаса, Ашанипрабха, Видьютпрабха и Сугхоша, Унматтакша, Бхаянкара, Агниданта и Агнитеджас, Бахушакра, Пратардана, Вирадха, Бхимакарман и Випрачитти. Эти пятнадцать лучших асуров с отменным оружием, каждый со своей акшаухини свиты порознь, великие в майе, сражались в битве у великого духом Дурджаи вместе с рождёнными из самоцвета, с великими войсками и обозом. Супрабха в бою поразил Прагхасу пятью стрелами, видом как змеи, раскалёнными, летящими как птицы. Таптатеджас тремя стрелами пронзил Вигхасу; Сурашми поразил в ответ Сангхасу десятью стрелами. Шубхадаршана пронзил в битве Ашанипрабху пятью; Суканти — Видьютпрабху, Сундара — Сугхошу; Сунда так пронзил Унматтакшу пятью быстролётными и рассёк лук его острою, с изогнутым сочленением. Суманас — Агнидамштру, Сушубха — Агнитеджаса, Сушила — Ваюшакру, Сумукха — Пратардану; Вирадхой — Шамбху, Бхимакарманом — Сукирти, Випрачитти — Сому. Великим было это сражение. Сразившись друг с другом добрым боем, от лёгкости оружия, те дайтьи по порядку числа снова были убиты рождёнными из самоцвета».
747fba5ce3a5 · published Sep 3, 2026, 8:18:55 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Тесть с зятем оказываются по одну сторону: Хетри и Прахетри приводят войска, услышав, что зять в беде. Родство, которым кончилась прошлая глава, здесь работает как военный союз — и приводит на поле битвы тех самых асуров, что когда-то уже были истреблены Господом.
Бой расписан именами и числами стрел: пять, три, десять, пять. Пятнадцать против пятнадцати, каждый со своей акшаухини. Порядок соблюдён до конца — и в этой ровности перечня есть что-то от списка потерь, а не от воинской песни.
Исход назван одним словом: «снова были убиты». Punar — «снова»: то же самое уже случалось с ними, когда Господь вошёл в их войско и разделился на миллионы. Тогда они выжили и обратились; теперь, вернувшись воевать за родню, они гибнут от того, что вышло из камня, данного за гимн.