Mahātapas
भूतकार्येष्वमूर्तेन देवलोके तु मूर्तिना । तिष्ठध्वमपि कालान्ते लयं त्वाविशत द्रुतम्
शरीराणि पुनर्नैवं कर्त्तव्योऽहमिति क्वचित् । मूर्त्तीनां च तथा तुभ्यं दद्मि नामानि वोऽधुना
अग्नेर्वैश्वानरो नाम प्राणापानौ तथाश्विनौ । भविष्यति तथा गौरी हिमशैलसुता तथा
पृथिव्यादिगणस्त्वेष गजवक्त्रो भविष्यति । शरीरधातवश्चेमे नानाभूतानि एव तु । अहंकारस्तथा स्कन्दः कार्त्तिकेयो भविष्यति
भानुश्चादित्यरूपोऽसौ मूर्त्तामूर्त्त च चक्षुषी । कामाद्योऽयं गणो भूयो मातृरूपो भविष्यति
शरीरमाया दुर्गैषा कारणान्ते भविष्यति । दश कन्या भविष्यन्ति काष्ठास्त्वेतास्तु वारुणाः
अयं वायुर्धनेशस्तु कारणान्ते भविष्यति । अयं मनो विष्णुनामा भविष्यति न संशयः
धर्मोऽपि यमनामा च भविष्यति न संशयः । महत्तत्त्वं च भगवान् महादेवो भविष्यति
इन्द्रियार्थाश्च पितरो भविष्यन्ति न संशयः । अयं सोमः स्वयं भूत्वा यामित्रं सर्वदामराः
एवं वेदान्तपुरुषः प्रोक्तो नारायणात्मकः । स्वस्थाने देवताः सर्वा देवस्तु विरराम ह
एवं प्रभावो देवोऽसौ वेदवेद्यो जनार्दनः । कथितो नृपते तुभ्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
bhūtakāryeṣvamūrtena devaloke tu mūrtinā | tiṣṭhadhvamapi kālānte layaṃ tvāviśata drutam
śarīrāṇi punarnaivaṃ karttavyo'hamiti kvacit | mūrttīnāṃ ca tathā tubhyaṃ dadmi nāmāni vo'dhunā
agnervaiśvānaro nāma prāṇāpānau tathāśvinau | bhaviṣyati tathā gaurī himaśailasutā tathā
pṛthivyādigaṇastveṣa gajavaktro bhaviṣyati | śarīradhātavaśceme nānābhūtāni eva tu | ahaṃkārastathā skandaḥ kārttikeyo bhaviṣyati
bhānuścādityarūpo'sau mūrttāmūrtta ca cakṣuṣī | kāmādyo'yaṃ gaṇo bhūyo mātṛrūpo bhaviṣyati
śarīramāyā durgaiṣā kāraṇānte bhaviṣyati | daśa kanyā bhaviṣyanti kāṣṭhāstvetāstu vāruṇāḥ
ayaṃ vāyurdhaneśastu kāraṇānte bhaviṣyati | ayaṃ mano viṣṇunāmā bhaviṣyati na saṃśayaḥ
dharmo'pi yamanāmā ca bhaviṣyati na saṃśayaḥ | mahattattvaṃ ca bhagavān mahādevo bhaviṣyati
indriyārthāśca pitaro bhaviṣyanti na saṃśayaḥ | ayaṃ somaḥ svayaṃ bhūtvā yāmitraṃ sarvadāmarāḥ
evaṃ vedāntapuruṣaḥ prokto nārāyaṇātmakaḥ | svasthāne devatāḥ sarvā devastu virarāma ha
evaṃ prabhāvo devo'sau vedavedyo janārdanaḥ | kathito nṛpate tubhyaṃ kimanyacchrotumicchasi
«„В делах существ пребывайте безобразными, а в мире богов — с образом; и в конце времени быстро войдите в растворение. И тел снова не должно быть сотворено, и нигде — этого „я“. Образам вашим даю ныне имена: у Огня будет имя Вайшванара; вдох и выдох станут Ашвинами; Гаури будет дочерью снежной горы. Этот сонм земли и прочего станет слоноликим; эти телесные начала — разными существами; самость же станет Скандою, Картикеей. И Солнце — в облике Адитьи, с образом и без образа, два ока. Этот сонм Камы и прочих снова будет в облике матерей. Эта телесная майя, Дурга, в конце причины; и эти страны света, Варуновы, станут десятью девами. Этот ветер станет владыкою богатств в конце причины; этот ум будет по имени Вишну — нет сомнения. И дхарма будет по имени Яма — нет сомнения; и великое начало, Владыка, станет Махадевою. И предметы чувств станут предками — нет сомнения; а этот Сома, сам став, будет дружественным всегда, о бессмертные“. Так назван Пуруша веданты, имеющий природу Нараяны; все божества — в своё место, а Бог умолк. Такова сила того Бога, познаваемого ведами, Джанарданы; поведано тебе, о царь; что иное услышать желаешь?»
iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre saptadaśo 'dhyāyaḥ
a09e10deecf2 · published Sep 3, 2026, 8:52:43 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Раздача имён — не награда, а назначение на службу. Каждому дано по два образа: безобразный, чтобы действовать в делах существ, и зримый, чтобы стоять в мире богов. Быть можно двояко: работать невидимо и являться, когда нужно.
Запрет при этом сформулирован с одной оговоркой, ради которой вся притча и рассказана: «тел снова не должно быть сотворено, и нигде — этого „я“». Не запрещено действовать; запрещено вновь объявлять себя основанием. Тот же грех, за который были прокляты семеро мудрецов и из-за которого начался этот спор.
И последний из перечня — Сома, единственный, кто ничего не требовал: ему сказано «будет дружественным всегда». Прочим даны должности и имена, а ему — свойство. Тот, кто держал тело, когда все ушли, не получает власти; он получает то, чем и был.