Govinda-bhāṣya
Пада 4.34.3.6
526 / 558
Govinda-bhāṣya · 4.3.6
Devanāgarī

वैद्युतेनैव ततस् तच्-छ्रुतेः

Transliteration (IAST)

vaidyutenaiva tatas tac-chruteḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वैद्युतेनvaidyutenaмолнийным; vaidyuta «от молнии», творительный падеж; нечеловеческий Пуруша от молнии
एवevaименно; усилительная частица; им одним
ततःtataḥоттуда; наречие; от молнии и далее
तत्-श्रुतेःtat-śruteḥпо той шрути; tad + śruti, отложительный падеж; «он ведёт их к Брахману»
Translation

От молнии — именно МОЛНИЙНЫМ [посланцем — до Брахмана]: по шрути о том; [к Аджамиле сходили до самой земли].

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
Devanāgarī

पुरुषोत्तमेन प्रयुक्तोऽमानवः पुरुषोऽर्चिः-पर्यन्तम् आगत्योपासकान् नयत्य् उत विद्युत्-पर्यन्तम् इति संशये भू-पर्यन्तागतैः पार्षदैर् अजामिलादेर् नयनाद् अर्चिः-पर्यन्तम् इति प्राप्ते—

वैद्युतेनैव ततस् तच्-छ्रुतेः ॥

ततो विद्युत्-प्राप्त्य्-अनन्तरं वैद्युतेन विद्युत्-पर्यन्तागतेन तत्-पार्षदेन विद्वान् ब्रह्म प्राप्यते । कुतः ? तच्-छ्रुतेः । चन्द्रमसो विद्युतं तत्-पुरुषोऽमानवः स एतान् ब्रह्म गमयति [छा.उ. 4.15.5] इति तच्-छ्रवणात् । वरुणादीनां तु तत्-सहकारित्वेन तत् सिद्धम् । एषां पद्धतिः साधारणी । अजामिलस्य विशेषत्वात् तथात्वम् असाधारणम् इति बोध्यम् ॥6॥

Transliteration (IAST)

puruṣottamena prayukto'mānavaḥ puruṣo'rciḥ-paryantam āgatyopāsakān nayaty uta vidyut-paryantam iti saṁśaye bhū-paryantāgataiḥ pārṣadair ajāmilāder nayanād arciḥ-paryantam iti prāpte—

vaidyutenaiva tatas tac-chruteḥ ||

tato vidyut-prāpty-anantaraṁ vaidyutena vidyut-paryantāgatena tat-pārṣadena vidvān brahma prāpyate | kutaḥ ? tac-chruteḥ | candramaso vidyutaṁ tat-puruṣo'mānavaḥ sa etān brahma gamayati [chā.u. 4.15.5] iti tac-chravaṇāt | varuṇādīnāṁ tu tat-sahakāritvena tat siddham | eṣāṁ paddhatiḥ sādhāraṇī | ajāmilasya viśeṣatvāt tathātvam asādhāraṇam iti bodhyam ||6||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पुरुष-उत्तमेन प्रयुक्तः अमानवः पुरुषःpuruṣa-uttamena prayuktaḥ amānavaḥ puruṣaḥпосланный Пурушоттамой нечеловеческий муж; prayukta
अर्चिः-पर्यन्तम् आगत्य उपासकान् नयतिarciḥ-paryantam āgatya upāsakān nayatiсходит ли ЗА почитателями К СВЕТУ [к началу пути]; arciḥ-paryantam
उत विद्युत्-पर्यन्तम् इति संशयेuta vidyut-paryantam iti saṁśayeили [лишь] К МОЛНИИ?; vidyut-paryantam
भू-पर्यन्त-आगतैः पार्षदैःbhū-paryanta-āgataiḥ pārṣadaiḥ«спутниками, сходившими ДО САМОЙ ЗЕМЛИ,; bhū-paryanta!!
अजामिल-आदेः नयनात्ajāmila-ādeḥ nayanātуведён [даже] АДЖАМИЛА:; Ajāmila!!
अर्चिः-पर्यन्तम् इति प्राप्तेarciḥ-paryantam iti prāpte[значит] до света»; при полученном; prāpta
वैद्युतेन एव ततः तत्-श्रुतेःvaidyutena eva tataḥ tat-śruteḥ«молнийным именно — оттуда: по шрути о том»; сутра 4.3.6
ततः विद्युत्-प्राप्ति-अनन्तरम्tataḥ vidyut-prāpti-anantaramоттуда — ПО ДОСТИЖЕНИИ МОЛНИИ —; tataḥ
वैद्युतेन विद्युत्-पर्यन्त-आगतेन तत्-पार्षदेनvaidyutena vidyut-paryanta-āgatena tat-pārṣadenaМОЛНИЙНЫМ спутником, сошедшим до молнии,; vaidyuta!
विद्वान् ब्रह्म प्राप्यतेvidvān brahma prāpyateзнающий приводится к Брахману; prāpyate
कुतः तत्-श्रुतेःkutaḥ tat-śruteḥпочему? — по шрути; śruti
चन्द्रमसः विद्युतम् तत्-पुरुषः अमानवः सः एतान् ब्रह्म गमयति इतिcandramasaḥ vidyutam tat-puruṣaḥ amānavaḥ saḥ etān brahma gamayati iti«из луны — в молнию; там муж нечеловеческий ведёт их к Брахману»; Чхандогья 4.15.5
तत्-श्रवणात्tat-śravaṇātтак слышно; śravaṇa
वरुण-आदीनाम् तु तत्-सहकारित्वेन तत् सिद्धम्varuṇa-ādīnām tu tat-sahakāritvena tat siddhamВаруна же и прочие — его СО-РАБОТНИКИ; sahakārin
एषाम् पद्धतिः साधारणीeṣām paddhatiḥ sādhāraṇīэта стезя — ОБЩАЯ;; sādhāraṇī
अजामिलस्य विशेषत्वात् तथात्वम् असाधारणम् इति बोध्यम्ajāmilasya viśeṣatvāt tathātvam asādhāraṇam iti bodhyamс Аджамилой же — ОСОБОЕ, не по общему чину; asādhāraṇa!
Commentary translation

Посланец сходит за почитателями к началу пути — или к молнии («за Аджамилой спутники сошли ДО САМОЙ ЗЕМЛИ»)? При полученном —

«Молнийным именно — оттуда: по шрути о том».

По достижении МОЛНИИ — молнийным спутником знающий приводится к Брахману (Варуна и прочие — его со-работники). Эта стезя — общая; с Аджамилой было ОСОБОЕ, не по общему чину.

Version

6709bc93eba7 · published Jul 27, 2026, 5:38:32 AM UTC

Available inRU

Page between verses with