Viṣṇu Purāṇa
The Measure of Time1.3.22-23
52 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 1.3.22-23
Devanāgarī

चतुर्दशगुणो ह्य् एष कालो ब्राह्मम् अहः स्मृतम् ब्राह्मो नैमित्तिको नाम तस्यान्ते प्रतिसंचरः ।
तदा हि दह्यते सर्वं त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम् जनं प्रयान्ति तापार्ता महर्लोकनिवासिनः ।

Transliteration (IAST)

caturdaśaguṇo hy eṣa kālo brāhmam ahaḥ smṛtam brāhmo naimittiko nāma tasyānte pratisaṃcaraḥ /
tadā hi dahyate sarvaṃ trailokyaṃ bhūrbhuvādikam janaṃ prayānti tāpārtā maharlokanivāsinaḥ /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
चतुर्दश-गुणःcaturdaśa-guṇaḥвзятый четырнадцатикратно; вчетырнадцатеро
हिhiведь
एषःeṣaḥэтот
कालःkālaḥсрок
ब्राह्मम्brāhmamБрахмов; принадлежащий Брахме
अहःahaḥдень
स्मृतम्smṛtamсчитается; передано
ब्राह्मःbrāhmaḥБрахмов
नैमित्तिकःnaimittikaḥнаступающий по поводу; обусловленный
नामnāmaпо имени; именуемый
तस्यtasyaего; у него
अन्तेanteв конце
प्रतिसंचरःpratisaṃcaraḥсвёртывание; обратный ход
तदाtadāтогда
हिhiведь
दह्यतेdahyateсжигается; выгорает
सर्वम्sarvamвсё
त्रैलोक्यम्trailokyamтроемирие; три мира
भूः-भुवः-आदिकम्bhūḥ-bhuvaḥ-ādikamначиная с Бхур и Бхувас
जनम्janamв Джану; к Джана-локе
प्रयान्तिprayāntiуходят; переселяются
ताप-आर्ताःtāpa-ārtāḥизмученные зноем; истомлённые жаром
महर्-लोक-निवासिनःmahar-loka-nivāsinaḥобитатели Махар-локи
Translation

Этот срок, взятый четырнадцатикратно, и считается днём Брахмы; а в конце его — свёртывание, именуемое обусловленным, Брахмово. Тогда выгорает всё троемирие, начиная с Бхур и Бхувас, и обитатели Махар-локи, измученные зноем, уходят в Джану.

Version

144d6d5c2127 · published Aug 22, 2026, 10:33:59 AM UTC

Available inRU

Page between verses with