Viṣṇu Purāṇa
The Nine Creations1.5.5-7
81 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 1.5.5-7
Devanāgarī

तमो मोहो महामोहस् तामिस्रो ह्य् अन्धसंज्ञितः अविद्या पञ्चपर्वैषा प्रादुर्भूता महात्मनः ।
पञ्चधावस्थितः सर्गो ध्यायतो ऽप्रतिबोधवान् बहिर् अन्तश् चाप्रकाशः संवृतात्मा नगात्मकः ।
मुख्या नगा यतश् चोक्ता मुख्यसर्गस् ततस् त्व् अयम् ।

Transliteration (IAST)

tamo moho mahāmohas tāmisro hy andhasaṃjñitaḥ avidyā pañcaparvaiṣā prādurbhūtā mahātmanaḥ /
pañcadhāvasthitaḥ sargo dhyāyato 'pratibodhavān bahir antaś cāprakāśaḥ saṃvṛtātmā nagātmakaḥ /
mukhyā nagā yataś coktā mukhyasargas tatas tv ayam /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तमःtamaḥтьма; омрачение
मोहःmohaḥобольщение; морок
महा-मोहःmahā-mohaḥвеликое обольщение
तामिस्रःtāmisraḥмрак; тамисра
हिhiведь
अन्ध-संज्ञितःandha-saṃjñitaḥименуемый слепым; слепой мрак
अविद्याavidyāневедение
पञ्च-पर्वाpañca-parvāпятичленное; о пяти узлах
एषाeṣāэто; оно
प्रादुर्भूताprādurbhūtāявилось; выступило
महा-आत्मनःmahā-ātmanaḥу великого духом
पञ्चधाpañcadhāпятерично; на пять ладов
अवस्थितःavasthitaḥустановившееся; распределённое
सर्गःsargaḥтворение
ध्यायतःdhyāyataḥу размышляющего
अप्रतिबोधवान्apratibodhavānлишённое пробуждённости; непробудное
बहिःbahiḥснаружи; вовне
अन्तःantaḥвнутри
caи
अप्रकाशःaprakāśaḥнепросветлённое; без света
संवृत-आत्माsaṃvṛta-ātmāчья суть закрыта; затворённое в себе
नग-आत्मकःnaga-ātmakaḥсостоящее из недвижных; древесное
मुख्याःmukhyāḥглавные; первостепенные
नगाःnagāḥнедвижные; деревья и горы
यतःyataḥпоскольку; оттого что
caи
उक्ताःuktāḥназваны; именуются
मुख्य-सर्गःmukhya-sargaḥглавное творение
ततःtataḥпотому; оттого
तुtuже
अयम्ayamэто; оно
Translation

Тьма, обольщение, великое обольщение, мрак и слепой мрак — таково пятичленное неведение, явившееся у великого духом. Пятерично установилось творение у размышлявшего: непробудное, без света снаружи и внутри, затворённое в себе, состоящее из недвижных. А поскольку недвижные зовутся главными, то и творение это названо главным.

Version

b77893806de8 · published Aug 21, 2026, 10:16:52 PM UTC

Available inRU

Page between verses with