Viṣṇu Purāṇa
The Nine Creations1.5.8-11
82 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 1.5.8-11
Devanāgarī

तं दृष्ट्वासाधकं सर्गम् अमन्यद् अपरं पुनः ।
तस्याभिध्यायतः सर्गं तिर्यक्स्रोतो ऽभ्यवर्तत यस्मात् तिर्यक्प्रवृत्तः स तिर्यक्स्रोतस् ततः स्मृतः ।
पश्वादयस् ते विख्यातास् तमःप्राया ह्य् अवेदिनः उत्पथग्राहिणश् चैव ते ऽज्ञाने ज्ञानमानिनः ।
अहंकृता अहंमाना अष्टाविंशद्वधात्मकाः अन्तःप्रकाशास् ते सर्वे आवृताश् च परस्परम् ।

Transliteration (IAST)

taṃ dṛṣṭvāsādhakaṃ sargam amanyad aparaṃ punaḥ /
tasyābhidhyāyataḥ sargaṃ tiryaksroto 'bhyavartata yasmāt tiryakpravṛttaḥ sa tiryaksrotas tataḥ smṛtaḥ /
paśvādayas te vikhyātās tamaḥprāyā hy avedinaḥ utpathagrāhiṇaś caiva te 'jñāne jñānamāninaḥ /
ahaṃkṛtā ahaṃmānā aṣṭāviṃśadvadhātmakāḥ antaḥprakāśās te sarve āvṛtāś ca parasparam /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तम्tamего; то
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
असाधकम्asādhakamнегодным; не ведущим к цели
सर्गम्sargamтворение
अमन्यतamanyataпомыслил; задумал
अपरम्aparamиное; другое
पुनःpunaḥвновь; снова
तस्यtasyaу него; его
अभिध्यायतःabhidhyāyataḥу размышляющего; когда он замыслил
सर्गम्sargamтворение
तिर्यक्-स्रोतःtiryak-srotaḥпоперечный поток
अभ्यवर्ततabhyavartataвозникло; потекло
यस्मात्yasmātпоскольку; оттого что
तिर्यक्tiryakпоперёк; вбок
प्रवृत्तःpravṛttaḥнаправлен; устремлён
सःsaḥон; тот
तिर्यक्-स्रोतःtiryak-srotaḥпоперечным потоком
ततःtataḥпотому; оттого
स्मृतःsmṛtaḥименуется; передан
पशु-आदयःpaśu-ādayaḥскот и прочие
तेteони; те
विख्याताःvikhyātāḥизвестны; прославлены
तमः-प्रायाःtamaḥ-prāyāḥпреимущественно косные
हिhiведь
अवेदिनःavedinaḥневедающие; лишённые знания
उत्पथ-ग्राहिणःutpatha-grāhiṇaḥидущие не своей дорогой; хватающиеся за ложный путь
caи
एवevaже
तेteони
अज्ञानेajñāneв незнании
ज्ञान-मानिनःjñāna-māninaḥмнящие себя знающими
अहंकृताःahaṃkṛtāḥсамостные; полные себялюбия
अहं-मानाःahaṃ-mānāḥмнящие о себе
अष्टाविंशत्-वध-आत्मकाःaṣṭāviṃśat-vadha-ātmakāḥотмеченные двадцатью восемью изъянами; чья суть — двадцать восемь ущербов
अन्तः-प्रकाशाःantaḥ-prakāśāḥсветлые внутри; имеющие свет внутри
तेteони
सर्वेsarveвсе
आवृताःāvṛtāḥзакрытые; укрытые
caи
परस्परम्parasparamдруг от друга
Translation

Увидев то творение негодным, он вновь помыслил иное; и, когда он замыслил творение, потёк поперечный поток. А поскольку направлен он поперёк, потому и зовётся поперечным. Это — скот и прочие звери, известные тем, что преимущественно косны, лишены знания, идут не своей дорогой и, будучи в незнании, мнят себя знающими; они самостны, мнят о себе, отмечены двадцатью восемью изъянами; свет у них есть внутри, но все они закрыты друг от друга.

Version

8c9252025529 · published Aug 21, 2026, 10:16:52 PM UTC

Available inRU

Page between verses with