Yudhiṣṭhira
सदाचारधर्मवर्णनम् ॥ युधिष्ठिर उवाच ॥ ॥ प्रतिपन्क्रमयोगेन तिथीनां विस्तरः श्रुतः ॥ सरहस्यः समंत्रश्च प्रारंभोद्यापनैः सह
नवग्रहमखात्सर्वं होमकर्मावधारितम् ॥ स्नानक्रमश्च विदितो विज्ञाताश्चोत्सवा मया
दानधर्मस्त्वशेषेण श्रुतः सर्वार्थदर्शितः ॥ तडागोत्सर्जनविधिर्विदितः पादपोत्सवः
एवं गतं मम मनो मुह्यते मधुसूदन ॥ व्रतं कथयता कृष्ण तास्ताः संश्रित्य देवताः
देवानां देवकीपुत्र नानात्वं संप्रदर्शितम् ॥ तिथिक्रमान्कथयता पूजामन्त्रोधिवासनम्
व्यासाद्यैर्मुनिभिः सर्वैर्ध्यानयोगपरायणैः ॥ एक एवात्र निर्दिष्टो देवः सर्वगतोऽव्ययः
वर्णाश्रमाचारधर्मः कस्मान्नात्र प्रदर्शितः ॥ एते महर्षयस्तुष्टाः श्रोतुकामा भवद्वचः
॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥ ॥ व्रतदानैकलेशोयं कथितस्तव पार्थिव ॥ विशेषतश्च शक्नोति वक्तुं यदि सरस्वती
सर्वस्तरति दुर्गाणि सर्वो भद्राणि पश्यति ॥ वर्णाश्रमाणां सामान्य इति धर्मः प्रकीर्तितः
कथितोऽयं व्रतत्वोहो देवानुद्दिश्य यो मया ॥ परमार्थः स एवोक्तो देवस्तमुपधारय
यो ब्रह्मा स हरिः प्रोक्तो यो हरिः स महेश्वरः ॥ महेश्वरः स्मृतः सूर्यः सूर्यः पावक उच्यते
पावकः कार्तिकेयोसौ कार्तिकेयो विनायकः ॥ गौरी लक्ष्मीश्च सावित्री शक्तिभेदाः प्रकीर्तिताः
sadācāradharmavarṇanam || yudhiṣṭhira uvāca || || pratipankramayogena tithīnāṃ vistaraḥ śrutaḥ || sarahasyaḥ samaṃtraśca prāraṃbhodyāpanaiḥ saha
navagrahamakhātsarvaṃ homakarmāvadhāritam || snānakramaśca vidito vijñātāścotsavā mayā
dānadharmastvaśeṣeṇa śrutaḥ sarvārthadarśitaḥ || taḍāgotsarjanavidhirviditaḥ pādapotsavaḥ
evaṃ gataṃ mama mano muhyate madhusūdana || vrataṃ kathayatā kṛṣṇa tāstāḥ saṃśritya devatāḥ
devānāṃ devakīputra nānātvaṃ saṃpradarśitam || tithikramānkathayatā pūjāmantrodhivāsanam
vyāsādyairmunibhiḥ sarvairdhyānayogaparāyaṇaiḥ || eka evātra nirdiṣṭo devaḥ sarvagato'vyayaḥ
varṇāśramācāradharmaḥ kasmānnātra pradarśitaḥ || ete maharṣayastuṣṭāḥ śrotukāmā bhavadvacaḥ
|| śrīkṛṣṇa uvāca || || vratadānaikaleśoyaṃ kathitastava pārthiva || viśeṣataśca śaknoti vaktuṃ yadi sarasvatī
sarvastarati durgāṇi sarvo bhadrāṇi paśyati || varṇāśramāṇāṃ sāmānya iti dharmaḥ prakīrtitaḥ
kathito'yaṃ vratatvoho devānuddiśya yo mayā || paramārthaḥ sa evokto devastamupadhāraya
yo brahmā sa hariḥ prokto yo hariḥ sa maheśvaraḥ || maheśvaraḥ smṛtaḥ sūryaḥ sūryaḥ pāvaka ucyate
pāvakaḥ kārtikeyosau kārtikeyo vināyakaḥ || gaurī lakṣmīśca sāvitrī śaktibhedāḥ prakīrtitāḥ
«Юдхиштхира сказал: „Слышано мною пространно о титхи, по порядку от первого дня, с тайнами и заклинаниями, с начинанием и завершением. Всё уяснено о жертве девяти планетам и о деле возлияния; ведом порядок омовения, и празднества мною узнаны. Дхарма даяния слышана без остатка, во всех смыслах явленная; ведом устав отпущения пруда и празднество древес. Так пошедши, ум мой смущается, о Мадхусудана: излагая обеты, о Кришна, к тем и другим божествам прибегая, показана многоразличность богов, о сын Деваки; и, излагая порядок титхи, — почитание, заклинание, освящение. Вьясою же и всеми отшельниками, преданными сопряжению с созерцанием, один лишь здесь указан бог, всепроникающий, неистощимый. Отчего не показана здесь дхарма обычая сословий и укладов? Сии великие мудрецы, довольные, желают слушать твоё слово“. Шри-Кришна сказал: „Сие есть один лишь ломоть обета и даяния, поведанный тебе, о владыка земли; а в подробностях изречь могла бы разве Сарасвати. Всякий переправляется через теснины, всякий видит благое, — так объявлена дхарма, общая сословиям и укладам. Изречено сие мною об обетах, к богам обращённых; высший же смысл — тот самый бог; его и разумей. Кто Брахма, тот речен Хари; кто Хари, тот Махешвара; Махешвара помянут Солнцем, Солнце зовётся Огнём“».
55ef9bcf189b · publicado 21 ago 2026, 16:41:05 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Мама мано мухьяте — «ум мой смущается». Спрашивающий прямо признаётся: он сбит с толку. Недоумения не прячут. Спрашивающий прямо признаётся, что сбит с толку.
Деванам нанатвам сампрадаршитам — «показана многоразличность богов». Он замечает противоречие: то много богов, то один. Вопрос поставлен по существу. Он замечает противоречие: то много богов, то один.
Эка эватра нирдиштах — «один лишь здесь указан». Ссылается он на Вьясу и созерцателей, у которых бог один. Опора взята на чужое слово. Ссылается он на Вьясу и созерцателей, у которых бог один.
Варнашрамачарадхармах касман на — «отчего не показана дхарма обычая». Второй вопрос: где же обычай сословий и укладов? Отсюда и вся глава. Второй вопрос: где же обычай сословий и укладов?
Йо брахма са харих проктах — «кто Брахма, тот речен Хари». Ответ начинают с прямого отождествления. Без оговорок и без первенства. Ответ начинают с прямого отождествления, без первенства.
Сурьях павака учьяте — «Солнце зовётся Огнём». Цепь ведут дальше: Махешвара — Солнце — Огонь. Ряд не обрывают на трёх главных. Цепь ведут дальше: Махешвара — Солнце — Огонь.