Harivaṃśa
Род Ману, Ила-Судьюмна, Ревати, Дхундхумара и СатьявратаHV 9.31-47
47 / 607
Harivaṃśa · HV 9.31-47
Devanāgarī

न जरा क्षुत्पिपासे वा न मृत्युर् भरतर्षभ ऋतुचक्रं प्रभवति ब्रह्मलोके सदानघा ॥
ककुद्मिनस् तु तं लोकं रैवतस्य गतस्य ह हता पुण्यजनैस् तात राक्षसैः सा कुशस्थली ॥
तस्य भ्रातृशतं त्व् आसीद् धार्मिकस्य महात्मनः तद् वध्यमानं रक्षोभिर् दिशः प्राक्रमद् अच्युता ॥
अन्ववायस् तु सुमहांस् तत्र तत्र विशां पते तेषां ये ते महाराज शार्याता इति विश्रुताः ॥
क्षत्रिया भरतश्रेष्ठ दिक्षु सर्वासु धार्मिकाः सर्वशः सर्वगहनं प्रविष्टाः कुरुनन्दन ॥
नाभागस्य तु पुत्रौ द्वौ वैश्यौ ब्राह्मणतां गतौ करूषस्य तु कारूषाः क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः ॥
पृषध्रो हिंसयित्वा तु गुरोर् गां जनमेजय शापाच् छूद्रत्वम् आपन्नो नवैते परिकीर्तिताः ॥
क्षुवतस् तु मनोस् तात इक्ष्वाकुर् अभवत् सुतः तस्य पुत्रशतं त्व् आसीद् इक्ष्वाकोर् भूरिदक्षिणम् ॥
तेषां विकुक्षिर् ज्येष्ठस् तु विकुक्षित्वाद् अयोधताम् प्राप्तः परमधर्मज्ञ सो ऽयोध्याधिपतिः प्रभुः ॥
शकुनिप्रमुखास् तस्य पुत्राः पञ्चशतं स्मृताः उत्तरापथदेशस्य रक्षितारो विशां पते ॥
चत्वारिंशद् अथास्टौ च दक्षिणस्यां तथा दिशि वसातिप्रमुखाश् चान्ये रक्षितारो विशां पते ॥
श्राद्धकर्मणि चोद्दिष्टे अकृते श्राद्धकर्मणि भक्षयित्वा शशं तात शशादो मृगयां गतः ॥
इक्ष्वाकुणा परित्यक्तो वसिष्ठवचनात् प्रभुः इक्ष्वाकौ संस्थिते तात शशादः पुरम् आवसत् ॥
अयोधस्य तु दायादः ककुत्स्थो नाम वीर्यवान् अनेनास् तु ककुत्स्थस्य पृथुर् आनेनसः स्मृतः ॥
विष्टराश्वः पृथोः पुत्रस् तस्माद् आर्द्रस् त्व् अजायत आर्द्रस्य युवनाश्वस् तु श्रावस्तस् तस्य चात्मजस् ॥
जज्ञे श्रावस्तको राजा श्रावस्ती येन निर्मिता श्रावस्तस्य तु दायादो बृहदश्वो महीपतिः ॥
कुवलाश्वः सुतस् तस्य Ṭराजा परमधार्मिकः यः स धुन्धुवधाद् राजा धुन्धुमारत्वम् आगतः ॥

Transliteración (IAST)

na jarā kṣutpipāse vā na mṛtyur bharatarṣabha ṛtucakraṃ prabhavati brahmaloke sadānaghā ||
kakudminas tu taṃ lokaṃ raivatasya gatasya ha hatā puṇyajanais tāta rākṣasaiḥ sā kuśasthalī ||
tasya bhrātṛśataṃ tv āsīd dhārmikasya mahātmanaḥ tad vadhyamānaṃ rakṣobhir diśaḥ prākramad acyutā ||
anvavāyas tu sumahāṃs tatra tatra viśāṃ pate teṣāṃ ye te mahārāja śāryātā iti viśrutāḥ ||
kṣatriyā bharataśreṣṭha dikṣu sarvāsu dhārmikāḥ sarvaśaḥ sarvagahanaṃ praviṣṭāḥ kurunandana ||
nābhāgasya tu putrau dvau vaiśyau brāhmaṇatāṃ gatau karūṣasya tu kārūṣāḥ kṣatriyā yuddhadurmadāḥ ||
pṛṣadhro hiṃsayitvā tu guror gāṃ janamejaya śāpāc chūdratvam āpanno navaite parikīrtitāḥ ||
kṣuvatas tu manos tāta ikṣvākur abhavat sutaḥ tasya putraśataṃ tv āsīd ikṣvākor bhūridakṣiṇam ||
teṣāṃ vikukṣir jyeṣṭhas tu vikukṣitvād ayodhatām prāptaḥ paramadharmajña so 'yodhyādhipatiḥ prabhuḥ ||
śakunipramukhās tasya putrāḥ pañcaśataṃ smṛtāḥ uttarāpathadeśasya rakṣitāro viśāṃ pate ||
catvāriṃśad athāsṭau ca dakṣiṇasyāṃ tathā diśi vasātipramukhāś cānye rakṣitāro viśāṃ pate ||
śrāddhakarmaṇi coddiṣṭe akṛte śrāddhakarmaṇi bhakṣayitvā śaśaṃ tāta śaśādo mṛgayāṃ gataḥ ||
ikṣvākuṇā parityakto vasiṣṭhavacanāt prabhuḥ ikṣvākau saṃsthite tāta śaśādaḥ puram āvasat ||
ayodhasya tu dāyādaḥ kakutstho nāma vīryavān anenās tu kakutsthasya pṛthur ānenasaḥ smṛtaḥ ||
viṣṭarāśvaḥ pṛthoḥ putras tasmād ārdras tv ajāyata ārdrasya yuvanāśvas tu śrāvastas tasya cātmajas ||
jajñe śrāvastako rājā śrāvastī yena nirmitā śrāvastasya tu dāyādo bṛhadaśvo mahīpatiḥ ||
kuvalāśvaḥ sutas tasya Ṭrājā paramadhārmikaḥ yaḥ sa dhundhuvadhād rājā dhundhumāratvam āgataḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
न जरा क्षुत्पिपासे वाna jarā kṣutpipāse vāни старость, ни голод и жажда; нет старости, голода и жажды
न मृत्युर् भरतर्षभna mṛtyur bharatarṣabhaни смерти, бык Бхаратов; ни смерти, лучший Бхарата
ऋतुचक्रं प्रभवतिṛtucakraṃ prabhavatiкруг времён действует; цикл сезонов имеет силу
ब्रह्मलोके सदानघाbrahmaloke sadānaghāв мире Брахмы всегда безупречном; в Брахмалоке без изъяна
ककुद्मिनस् तु तं लोकंkakudminas tu taṃ lokaṃкогда Какудмин в тот мир; пока Какудмин тот мир
रैवतस्य गतस्य हraivatasya gatasya haРайвата ушёл; из рода Райваты достиг
हता पुण्यजनैस् तातhatā puṇyajanais tātaбыла поражена пуньяджанами, дорогой; погублена благими существами
राक्षसैः सा कुशस्थलीrākṣasaiḥ sā kuśasthalīракшасами та Кушастхали; та Кушастхали ракшасами
तस्य भ्रातृशतं त्व् आसीद्tasya bhrātṛśataṃ tv āsīdу него была сотня братьев; его братьев было сто
धार्मिकस्य महात्मनःdhārmikasya mahātmanaḥправедного великодушного; этого дхармичного великого
तद् वध्यमानं रक्षोभिर्tad vadhyamānaṃ rakṣobhirкогда она поражалась ракшасами; при нападении ракшасов
दिशः प्राक्रमद् अच्युताdiśaḥ prākramad acyutāнепоколебимая пошла по сторонам; устремилась в разные направления
अन्ववायस् तु सुमहांस्anvavāyas tu sumahāṃsрод же очень великий; потомство было обширным
तत्र तत्र विशां पतेtatra tatra viśāṃ pateтам и там, владыка народов; повсюду, господин людей
तेषां ये ते महाराजteṣāṃ ye te mahārājaте из них, великий царь; которые среди них, государь
शार्याता इति विश्रुताःśāryātā iti viśrutāḥизвестны как Шарьяты; прославлены под именем Шарьята
क्षत्रिया भरतश्रेष्ठkṣatriyā bharataśreṣṭhaкшатрии, лучший из Бхаратов; воины, превосходный Бхарата
दिक्षु सर्वासु धार्मिकाःdikṣu sarvāsu dhārmikāḥво всех сторонах, праведные; по всем направлениям, дхармичные
सर्वशः सर्वगहनंsarvaśaḥ sarvagahanaṃполностью в любые дебри; со всех сторон в чащи
प्रविष्टाः कुरुनन्दनpraviṣṭāḥ kurunandanaвошли, радость Куру; скрылись, потомок Куру
नाभागस्य तु पुत्रौ द्वौnābhāgasya tu putrau dvauу Набхаги же два сына; у Набхаги были двое сыновей
वैश्यौ ब्राह्मणतां गतौvaiśyau brāhmaṇatāṃ gatauвайшьи достигли брахманства; будучи вайшьями, стали брахманами
करूषस्य तु कारूषाःkarūṣasya tu kārūṣāḥот Каруши же Каруши; Карушовы потомки Каруши
क्षत्रिया युद्धदुर्मदाःkṣatriyā yuddhadurmadāḥкшатрии, неукротимые в бою; воины, гордые битвой
पृषध्रो हिंसयित्वा तुpṛṣadhro hiṃsayitvā tuПришадхра же, убив; Пришадхра, поразив
गुरोर् गां जनमेजयguror gāṃ janamejayaкорову учителя, Джанамеджая; корову гуру, о Джанамеджая
शापाच् छूद्रत्वम् आपन्नोśāpāc chūdratvam āpannoиз-за проклятия достиг шудрства; по проклятию стал шудрой
नवैते परिकीर्तिताःnavaite parikīrtitāḥэти девять перечислены; так названы эти девять
क्षुवतस् तु मनोस् तातkṣuvatas tu manos tātaу чихнувшего Ману, дорогой; когда Ману чихнул, сын мой
इक्ष्वाकुर् अभवत् सुतःikṣvākur abhavat sutaḥИкшваку стал сыном; родился сын Икшваку
तस्य पुत्रशतं त्व् आसीद्tasya putraśataṃ tv āsīdу него же была сотня сыновей; его сыновей было сто
इक्ष्वाकोर् भूरिदक्षिणम्ikṣvākor bhūridakṣiṇamу Икшваку, щедрого в дарах; Икшваку, дающего большие дары
तेषां विकुक्षिर् ज्येष्ठस् तुteṣāṃ vikukṣir jyeṣṭhas tuсреди них Викукши был старшим; их старшим был Викукши
विकुक्षित्वाद् अयोधताम्vikukṣitvād ayodhatāmиз-за Викукши получил Айодхью; как Викукши обрёл Айодхью
प्राप्तः परमधर्मज्ञprāptaḥ paramadharmajñaполучил, высший знаток дхармы; обрёл, прекрасно знающий дхарму
सो ऽयोध्याधिपतिः प्रभुःso 'yodhyādhipatiḥ prabhuḥтот владыка Айодхьи; могучий господин Айодхьи
शकुनिप्रमुखास् तस्यśakunipramukhās tasyaу него во главе с Шакуни; его сыновья начиная с Шакуни
पुत्राः पञ्चशतं स्मृताःputrāḥ pañcaśataṃ smṛtāḥпять сотен сыновей известны; помнятся как пятьсот сыновей
उत्तरापथदेशस्यuttarāpathadeśasyaсеверной страны; земли северного пути
रक्षितारो विशां पतेrakṣitāro viśāṃ pateзащитники, владыка людей; охранители народов
चत्वारिंशद् अथास्टौ चcatvāriṃśad athāsṭau caсорок и восемь; затем сорок восемь
दक्षिणस्यां तथा दिशिdakṣiṇasyāṃ tathā diśiтакже в южной стороне; в южном направлении
वसातिप्रमुखाश् चान्येvasātipramukhāś cānyeи другие во главе с Васати; прочие, начиная с Васати
रक्षितारो विशां पतेrakṣitāro viśāṃ pateзащитники, владыка людей; охранители народов
श्राद्धकर्मणि चोद्दिष्टेśrāddhakarmaṇi coddiṣṭeкогда было назначено шраддха-деяние; для обряда шраддхи было предназначено
अकृते श्राद्धकर्मणिakṛte śrāddhakarmaṇiпока шраддха не была совершена; до исполнения поминального обряда
भक्षयित्वा शशं तातbhakṣayitvā śaśaṃ tātaсъев зайца, дорогой; после поедания зайца
शशादो मृगयां गतःśaśādo mṛgayāṃ gataḥШашада, ушедший на охоту; стал Шашадой на охоте
इक्ष्वाकुणा परित्यक्तोikṣvākuṇā parityaktoИкшваку отвергнутый; оставленный Икшваку
वसिष्ठवचनात् प्रभुःvasiṣṭhavacanāt prabhuḥпо слову Васиштхи, владыка; по речи Васиштхи
इक्ष्वाकौ संस्थिते तातikṣvākau saṃsthite tātaкогда Икшваку умер, дорогой; после ухода Икшваку
शशादः पुरम् आवसत्śaśādaḥ puram āvasatШашада поселился в городе; Шашада занял столицу
अयोधस्य तु दायादःayodhasya tu dāyādaḥнаследник Айодхи же; преемником Айодхи
ककुत्स्थो नाम वीर्यवान्kakutstho nāma vīryavānбыл сильный Какутстха; могучий по имени Какутстха
अनेनास् तु ककुत्स्थस्यanenās tu kakutsthasyaот Анены же Какутстхи; у Анены Какутстхи
पृथुर् आनेनसः स्मृतःpṛthur ānenasaḥ smṛtaḥПритху Аненаса известен; Притху, сын Анены, помнится
विष्टराश्वः पृथोः पुत्रस्viṣṭarāśvaḥ pṛthoḥ putrasВиштарашва был сыном Притху; сын Притху — Виштарашва
तस्माद् आर्द्रस् त्व् अजायतtasmād ārdras tv ajāyataот него же родился Ардра; из него появился Ардра
आर्द्रस्य युवनाश्वस् तुārdrasya yuvanāśvas tuу Ардры же Юванашва; от Ардры — Юванашва
श्रावस्तस् तस्य चात्मजस्śrāvastas tasya cātmajasа его сын Шраваста; и его отпрыск Шраваста
जज्ञे श्रावस्तको राजाjajñe śrāvastako rājāродился царь Шравастака; появился владыка Шравастака
श्रावस्ती येन निर्मिताśrāvastī yena nirmitāкоторым была создана Шравасти; он построил Шравасти
श्रावस्तस्य तु दायादोśrāvastasya tu dāyādoнаследник Шравасты же; преемник Шравасты
बृहदश्वो महीपतिःbṛhadaśvo mahīpatiḥцарь Брихадшва; владыка земли Брихадшва
कुवलाश्वः सुतस् तस्यkuvalāśvaḥ sutas tasyaКувалашва был его сыном; его сыном был Кувалашва
राजा परमधार्मिकःrājā paramadhārmikaḥцарь крайне праведный; весьма дхармичный владыка
यः स धुन्धुवधाद् राजाyaḥ sa dhundhuvadhād rājāкоторый, тот царь, из-за убийства Дхундху; тот царь после поражения Дхундху
धुन्धुमारत्वम् आगतःdhundhumāratvam āgataḥполучил имя Дхундхумара; стал Дхундхумарой
Traducción

Вайшампаяна сказал: «О лучший Бхарата, в безупречном мире Брахмы нет ни старости, ни голода и жажды, ни смерти; там действует свой круг времени. Когда Райвата Какудмин ушёл в тот мир, Кушастхали, дорогой, была поражена пуньяджанами-ракшасами. У этого праведного великодушного царя была сотня братьев; когда ракшасы нападали, непоколебимые братья разошлись по сторонам. Их род, о владыка народов, распространился повсюду; те из них, о великий царь, известны как Шарьяты. Эти праведные кшатрии, о лучший Бхарата, вошли в чащи по всем направлениям, о радость Куру. У Набхаги было два сына: будучи вайшьями, они достигли состояния брахманов. От Каруши произошли Каруши — кшатрии, неукротимые в бою. Пришадхра, о Джанамеджая, убив корову своего гуру, по проклятию стал шудрой. Так перечислены эти девять. Когда Ману чихнул, дорогой, у него родился сын Икшваку; у щедрого Икшваку было сто сыновей. Старшим среди них был Викукши; как Викукши, он, высший знаток дхармы, обрёл Айодхью и стал её могучим владыкой. Его пятьсот сыновей во главе с Шакуни стали защитниками северной страны, о господин людей. Ещё сорок восемь сыновей во главе с Васати стали защитниками южного направления. Когда для шраддхи была назначена жертва, но сам обряд ещё не был совершён, Викукши, уйдя на охоту, съел зайца; поэтому, дорогой, он стал зваться Шашадой. По слову Васиштхи Икшваку отверг его, но после смерти Икшваку Шашада занял столицу. Наследником Айодхи был могучий Какутстха; от Анены Какутстхи произошёл Притху Аненаса. Сыном Притху был Виштарашва, от него родился Ардра; от Ардры — Юванашва, а его сыном был Шраваста. Родился царь Шравастака, построивший Шравасти; наследником Шравасты стал владыка земли Брихадшва. Его сыном был крайне праведный царь Кувалашва, который после убийства Дхундху получил имя Дхундхумара».

Versión

ebf0b3c1998b · publicado 22 jun 2026, 3:30:35 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con