Harivaṃśa
Род Ману, Ила-Судьюмна, Ревати, Дхундхумара и СатьявратаHV 9.51-61
50 / 607
Harivaṃśa · HV 9.51-61
Devanāgarī

भवता रक्षणं कार्यं तत् तावत् कर्तुम् अर्हसि निरुद्विग्नस् तपश् चर्तुं न हि शक्नोमि पार्थिव ॥
ममाश्रमसमीपे वै समेषु मरुधन्वसु समुद्रो वालुकापूर्ण उज्जानक इति स्मृतः ॥
देवतानाम् अवध्यश् च महाकायो महाबलः अन्तर्भूमिगतस् तत्र वालुकान्तर्हितो महान् ॥
राक्षसस्य मधोः पुत्रो धुन्धुर् नाम सुदारुणः शेते लोकविनाशाय तप आस्थाय दारुणम् ॥
संवत्सरस्य पर्यन्ते स निःश्वासं विमुञ्चति यदा तदा मही तात चलति स्म सकानना ॥
तस्य निःश्वासवातेन रज उद्धूयते महत् आदित्यपथम् आवृत्य सप्ताहं भूमिकम्पनम् ॥
सविस्फुलिङ्गं साङ्गारं सधूमम् अतिदारुणम् तेन तात न शक्नोमि तस्मिन् स्थातुं स्व आश्रमे ॥
तं वारय महाकायं लोकानां हितकाम्यया लोकाः स्वस्था भवन्त्व् अद्य तस्मिन् विनिहते त्वया ॥
त्वं हि तस्य वधायैकः समर्थः पृथिवीपते विष्णुना च वरो दत्तो मह्यं पूर्वं ततो ऽनध तेजसा स्वेन ते विष्णुस् तेज आप्याययिष्यति ॥
न हि धुन्धुर् महातेजास् तेजसाल्पेन शक्यते निर्दग्धुं पृथिवीपाल चिरं युगशतैर् अपि वीर्यं हि सुमहत् तस्य देवैर् अपि दुरासदम् ॥
स एवम् उक्तो राजर्षिर् उत्तङ्केन महात्मना कुवलाश्वं सुतं प्रादात् तस्मै धुन्धुनिबर्हणे ॥

Transliteración (IAST)

bhavatā rakṣaṇaṃ kāryaṃ tat tāvat kartum arhasi nirudvignas tapaś cartuṃ na hi śaknomi pārthiva ||
mamāśramasamīpe vai sameṣu marudhanvasu samudro vālukāpūrṇa ujjānaka iti smṛtaḥ ||
devatānām avadhyaś ca mahākāyo mahābalaḥ antarbhūmigatas tatra vālukāntarhito mahān ||
rākṣasasya madhoḥ putro dhundhur nāma sudāruṇaḥ śete lokavināśāya tapa āsthāya dāruṇam ||
saṃvatsarasya paryante sa niḥśvāsaṃ vimuñcati yadā tadā mahī tāta calati sma sakānanā ||
tasya niḥśvāsavātena raja uddhūyate mahat ādityapatham āvṛtya saptāhaṃ bhūmikampanam ||
savisphuliṅgaṃ sāṅgāraṃ sadhūmam atidāruṇam tena tāta na śaknomi tasmin sthātuṃ sva āśrame ||
taṃ vāraya mahākāyaṃ lokānāṃ hitakāmyayā lokāḥ svasthā bhavantv adya tasmin vinihate tvayā ||
tvaṃ hi tasya vadhāyaikaḥ samarthaḥ pṛthivīpate viṣṇunā ca varo datto mahyaṃ pūrvaṃ tato 'nadha tejasā svena te viṣṇus teja āpyāyayiṣyati ||
na hi dhundhur mahātejās tejasālpena śakyate nirdagdhuṃ pṛthivīpāla ciraṃ yugaśatair api vīryaṃ hi sumahat tasya devair api durāsadam ||
sa evam ukto rājarṣir uttaṅkena mahātmanā kuvalāśvaṃ sutaṃ prādāt tasmai dhundhunibarhaṇe ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
भवता रक्षणं कार्यंbhavatā rakṣaṇaṃ kāryaṃтобой защита должна быть сделана; ты должен совершить защиту
तत् तावत् कर्तुम् अर्हसिtat tāvat kartum arhasiэто сперва тебе подобает сделать; прежде исполни это
निरुद्विग्नस् तपश् चर्तुंnirudvignas tapaś cartuṃбез тревоги совершать аскезу; спокойно исполнять подвиг
न हि शक्नोमि पार्थिवna hi śaknomi pārthivaя ведь не могу, земной владыка; не способен, о царь
ममाश्रमसमीपे वैmamāśramasamīpe vaiвозле моего ашрама; у моей обители
समेषु मरुधन्वसुsameṣu marudhanvasuна ровных пустынях; среди плоских песчаных земель
समुद्रो वालुकापूर्णsamudro vālukāpūrṇaокеан, полный песка; море, наполненное песком
उज्जानक इति स्मृतःujjānaka iti smṛtaḥизвестен как Удджанака; помнится под именем Удджанака
देवतानाम् अवध्यश् चdevatānām avadhyaś caи неуязвимый для богов; для божеств неубиваемый
महाकायो महाबलःmahākāyo mahābalaḥогромнотелый, великосильный; великий телом и силой
अन्तर्भूमिगतस् तत्रantarbhūmigatas tatraпод землёй там находящийся; ушедший внутрь земли
वालुकान्तर्हितो महान्vālukāntarhito mahānвеликий, скрытый в песке; могучий, спрятанный песком
राक्षसस्य मधोः पुत्रोrākṣasasya madhoḥ putroсын ракшаса Мадху; отпрыск демона Мадху
धुन्धुर् नाम सुदारुणःdhundhur nāma sudāruṇaḥпо имени Дхундху, очень страшный; ужасный Дхундху
शेते लोकविनाशायśete lokavināśāyaлежит ради гибели миров; покоится для разрушения мира
तप आस्थाय दारुणम्tapa āsthāya dāruṇamприняв страшную аскезу; совершая грозный подвиг
संवत्सरस्य पर्यन्तेsaṃvatsarasya paryanteв конце года; по завершении года
स निःश्वासं विमुञ्चतिsa niḥśvāsaṃ vimuñcatiон выпускает дыхание; он испускает выдох
यदा तदा मही तातyadā tadā mahī tātaкогда тогда земля, дорогой; всякий раз земля
चलति स्म सकाननाcalati sma sakānanāсотрясается вместе с лесами; дрожит с рощами
तस्य निःश्वासवातेनtasya niḥśvāsavātenaветром его дыхания; от ветра его выдоха
रज उद्धूयते महत्raja uddhūyate mahatподнимается большая пыль; великая пыль вздымается
आदित्यपथम् आवृत्यādityapatham āvṛtyaзакрыв путь солнца; покрывая солнечный путь
सप्ताहं भूमिकम्पनम्saptāhaṃ bhūmikampanamсемидневное землетрясение; дрожание земли семь дней
सविस्फुलिङ्गं साङ्गारंsavisphuliṅgaṃ sāṅgāraṃс искрами и углями; с искрами, с жаром
सधूमम् अतिदारुणम्sadhūmam atidāruṇamс дымом, крайне страшное; дымное и ужасное
तेन तात न शक्नोमिtena tāta na śaknomiпоэтому, дорогой, не могу; из-за него я не способен
तस्मिन् स्थातुं स्व आश्रमेtasmin sthātuṃ sva āśrameтам пребывать в своём ашраме; оставаться в собственной обители
तं वारय महाकायंtaṃ vāraya mahākāyaṃудержи того огромнотелого; останови этого исполина
लोकानां हितकाम्ययाlokānāṃ hitakāmyayāжелая блага миров; ради пользы миров
लोकाः स्वस्था भवन्त्व् अद्यlokāḥ svasthā bhavantv adyaпусть миры станут спокойны сегодня; да будут миры здоровы ныне
तस्मिन् विनिहते त्वयाtasmin vinihate tvayāкогда он будет убит тобой; после его поражения тобой
विष्णुना च वरो दत्तोviṣṇunā ca varo dattoи Вишну дал дар; Вишну даровал благословение
मह्यं पूर्वं ततो ऽनधmahyaṃ pūrvaṃ tato 'nadhaмне прежде, безупречный; мне когда-то, о безгрешный
त्वं हि तस्य वधायैकःtvaṃ hi tasya vadhāyaikaḥведь ты один для его убийства; только ты для его поражения
समर्थः पृथिवीपतेsamarthaḥ pṛthivīpateспособен, владыка земли; в силах, земной царь
तेजसा स्वेन ते विष्णुस्tejasā svena te viṣṇusсвоим сиянием Вишну тебе; Вишну своей силой тебе
तेज आप्याययिष्यतिteja āpyāyayiṣyatiусилит сияние; наполнит мощь
निर्दग्धुं पृथिवीपालnirdagdhuṃ pṛthivīpālaсжечь, защитник земли; испепелить, земной владыка
चिरं युगशतैर् अपिciraṃ yugaśatair apiдолго, даже сотнями юг; даже за сотни веков
न हि धुन्धुर् महातेजास्na hi dhundhur mahātejāsведь Дхундху великосияющий не; ибо могучего Дхундху не
तेजसाल्पेन शक्यतेtejasālpena śakyateмалым сиянием возможно; малой силой возможно
वीर्यं हि सुमहत् तस्यvīryaṃ hi sumahat tasyaведь его сила очень велика; его могущество огромно
देवैर् अपि दुरासदम्devair api durāsadamнедоступное даже богам; труднопреодолимое и для богов
स एवम् उक्तो राजर्षिर्sa evam ukto rājarṣirтот царственный риши, так сказанный; когда царю-риши так сказали
उत्तङ्केन महात्मनाuttaṅkena mahātmanāвеликодушным Уттанкой; великим Уттанкой
कुवलाश्वं सुतं प्रादात्kuvalāśvaṃ sutaṃ prādātКувалашву сына передал; дал сына Кувалашву
तस्मै धुन्धुनिबर्हणेtasmai dhundhunibarhaṇeему для уничтожения Дхундху; для поражения Дхундху
Traducción

Уттанка сказал: «Тебе следует совершить защиту; прежде исполни это. О царь, я не могу спокойно совершать тапас. Возле моего ашрама, на ровных пустынных землях, есть песчаный океан, известный как Удджанака. Там, под землёй, скрытый песком, лежит великий, огромнотелый и великосильный демон, неуязвимый для богов. Это ужасный Дхундху, сын ракшаса Мадху; он совершает страшную аскезу ради гибели миров. В конце каждого года он выпускает дыхание, и тогда, дорогой, земля вместе с лесами сотрясается. Ветром его дыхания поднимается огромная пыль, закрывается солнечный путь, и семь дней длится землетрясение; всё становится с искрами, углями, дымом и крайне страшным. Поэтому, дорогой, я не могу пребывать там, в своём ашраме. Останови этого исполина ради блага миров; пусть сегодня миры станут спокойны, когда он будет убит тобой. О владыка земли, только ты способен убить его. Некогда Вишну дал мне дар, о безупречный: Вишну собственной силой наполнит твою мощь. О защитник земли, Дхундху, наделённого великим сиянием, невозможно сжечь малой силой даже за сотни юг: ведь сила его огромна и недоступна даже богам». Когда великодушный Уттанка сказал так царственному риши, тот передал ему своего сына Кувалашву для уничтожения Дхундху.

Versión

72f2a273ebb4 · publicado 22 jun 2026, 3:30:35 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con