Mahābhārata
Saṃbhava-parva (yayāti-vaṃśa) (The Lineage down to Yayāti)1.70.24–32
430 / 15823
Mahābhārata · 1.70.24–32
Devanāgarī

आयुषो नहुषः पुत्रो धीमान् सत्यपराक्रमः ॥
राज्यं शशास सुमहद् धर्मेण पृथिवीपतिः ॥
पितॄन् देवान् ऋषीन् विप्रान् गन्धर्वोरगराक्षसान् ॥
नहुषः पालयाम् आस ब्रह्मक्षत्रम् अथो विशः ॥
स हत्वा दस्युसंघातान् ऋषीन् करम् अदापयत् ॥
पशुवच् चैव तान् पृष्ठे वाहयाम् आस वीर्यवान् ॥
कारयाम् आस चेन्द्रत्वम् अभिभूय दिवौकसः ॥
तेजसा तपसा चैव विक्रमेणौजसा तथा ॥
यतिं ययातिं संयातिम् आयातिं पाञ्चम् उद्धवम् ॥
नहुषो जनयाम् आस षट् पुत्रान् प्रियवाससि ॥
ययातिर् नाहुषः सम्राड् आसीत् सत्यपराक्रमः ॥
स पालयाम् आस महीम् ईजे च विविधैः सवैः ॥
अतिशक्त्या पितॄन् अर्चन् देवांश् च प्रयतः सदा ॥
अन्वगृह्णात् प्रजाः सर्वा ययातिर् अपराजितः ॥
तस्य पुत्रा महेष्वासाः सर्वैः समुदिता गुणैः ॥
देवयान्यां महाराज शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे ॥
देवयान्याम् अजायेतां यदुस् तुर्वसुर् एव च ॥
द्रुह्युश् चानुश् च पूरुश् च शर्मिष्ठायां प्रजज्ञिरे ॥

Transliteración (IAST)

āyuṣo nahuṣaḥ putro dhīmān satyaparākramaḥ ||
rājyaṃ śaśāsa sumahad dharmeṇa pṛthivīpatiḥ ||
pitṝn devān ṛṣīn viprān gandharvoragarākṣasān ||
nahuṣaḥ pālayām āsa brahmakṣatram atho viśaḥ ||
sa hatvā dasyusaṃghātān ṛṣīn karam adāpayat ||
paśuvac caiva tān pṛṣṭhe vāhayām āsa vīryavān ||
kārayām āsa cendratvam abhibhūya divaukasaḥ ||
tejasā tapasā caiva vikrameṇaujasā tathā ||
yatiṃ yayātiṃ saṃyātim āyātiṃ pāñcam uddhavam ||
nahuṣo janayām āsa ṣaṭ putrān priyavāsasi ||
yayātir nāhuṣaḥ samrāḍ āsīt satyaparākramaḥ ||
sa pālayām āsa mahīm īje ca vividhaiḥ savaiḥ ||
atiśaktyā pitṝn arcan devāṃś ca prayataḥ sadā ||
anvagṛhṇāt prajāḥ sarvā yayātir aparājitaḥ ||
tasya putrā maheṣvāsāḥ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ ||
devayānyāṃ mahārāja śarmiṣṭhāyāṃ ca jajñire ||
devayānyām ajāyetāṃ yadus turvasur eva ca ||
druhyuś cānuś ca pūruś ca śarmiṣṭhāyāṃ prajajñire ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
आयुषः पुत्रः नहुषः धीमान् सत्यपराक्रमः पृथिवीपतिः सुमहत् राज्यं धर्मेण शशासāyuṣaḥ putraḥ nahuṣaḥ dhīmān satyaparākramaḥ pṛthivīpatiḥ sumahat rājyaṃ dharmeṇa śaśāsaThe son of Ayus, Nahusha, wise, whose valor lay in truth, as lord of the earth ruled a most great kingdom according to dharma
नहुषः पितॄन् देवान् ऋषीन् विप्रान् गन्धर्वोरगराक्षसान् ब्रह्मक्षत्रं अथो विशः पालयाम् आसnahuṣaḥ pitṝn devān ṛṣīn viprān gandharvoragarākṣasān brahmakṣatraṃ atho viśaḥ pālayām āsaNahusha protected the ancestors, gods, sages, brahmins, gandharvas, serpents, rakshasas, and also brahmins, kshatriyas and vaishyas
वीर्यवान् सः दस्युसंघातान् हत्वा ऋषीन् करं अदापयत् तान् पशुवत् पृष्ठे वाहयाम् आसvīryavān saḥ dasyusaṃghātān hatvā ṛṣīn karaṃ adāpayat tān paśuvat pṛṣṭhe vāhayām āsaMighty, having slain hordes of robbers, he made the sages pay tribute and, as though they were beasts of burden, rode upon their backs
तेजसा तपसा विक्रमेण ओजसा च दिवौकसः अभिभूय इन्द्रत्वं कारयाम् आसtejasā tapasā vikrameṇa ojasā ca divaukasaḥ abhibhūya indratvaṃ kārayām āsaBy splendor, austerity, valor and might overcoming the celestials, he made them grant him the rank of Indra
नहुषः प्रियवाससि यतिं ययातिं संयातिं आयातिं पाञ्चं उद्धवं षट् पुत्रान् जनयाम् आसnahuṣaḥ priyavāsasi yatiṃ yayātiṃ saṃyātiṃ āyātiṃ pāñcaṃ uddhavaṃ ṣaṭ putrān janayām āsaNahusha begot upon Priyavasa six sons: Yati, Yayati, Samyati, Ayati, Pancha and Uddhava
नाहुषः ययातिः सम्राट् सत्यपराक्रमः आसीत् सः महीं पालयाम् आस विविधैः सवैः ईजे चnāhuṣaḥ yayātiḥ samrāṭ satyaparākramaḥ āsīt saḥ mahīṃ pālayām āsa vividhaiḥ savaiḥ īje caYayati, son of Nahusha, was a sovereign of valor grounded in truth; he protected the earth and performed various sacrifices
ययातिः अपराजितः पितॄन् देवान् च अतिशक्त्या अर्चन् सदा प्रयतः सर्वाः प्रजाः अन्वगृह्णात्yayātiḥ aparājitaḥ pitṝn devān ca atiśaktyā arcan sadā prayataḥ sarvāḥ prajāḥ anvagṛhṇātUnconquered Yayati, honoring the ancestors and gods beyond his strength, ever composed, showed grace to all creatures
तस्य महेष्वासाः सर्वैः गुणैः समुदिताः पुत्राः महाराज देवयान्यां शर्मिष्ठायां च जज्ञिरेtasya maheṣvāsāḥ sarvaiḥ guṇaiḥ samuditāḥ putrāḥ mahārāja devayānyāṃ śarmiṣṭhāyāṃ ca jajñireTo him were born mighty archer-sons, endowed with every virtue, O great king -- by Devayani and by Sharmishtha
देवयान्यां यदुः तुर्वसुः च अजायेतां शर्मिष्ठायां द्रुह्युः अनुः पूरुः च प्रजज्ञिरेdevayānyāṃ yaduḥ turvasuḥ ca ajāyetāṃ śarmiṣṭhāyāṃ druhyuḥ anuḥ pūruḥ ca prajajñireBy Devayani were born Yadu and Turvasu; by Sharmishtha were born Druhyu, Anu and Puru
आयुषोāyuṣooriginal form “āyuṣo”, added to complete the word-by-word coverage
पुत्रोputrooriginal form “putro”, added to complete the word-by-word coverage
सुमहद्sumahadoriginal form “sumahad”, added to complete the word-by-word coverage
ब्रह्मक्षत्रम्brahmakṣatramoriginal form “brahmakṣatram”, added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form “sa”, added to complete the word-by-word coverage
करम्karamoriginal form “karam”, added to complete the word-by-word coverage
पशुवच्paśuvacoriginal form “paśuvac”, added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form “caiva”, added to complete the word-by-word coverage
चेन्द्रत्वम्cendratvamoriginal form “cendratvam”, added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form “caiva”, added to complete the word-by-word coverage
विक्रमेणौजसाvikrameṇaujasāoriginal form “vikrameṇaujasā”, added to complete the word-by-word coverage
तथाtathāoriginal form “tathā”, added to complete the word-by-word coverage
संयातिम्saṃyātimoriginal form “saṃyātim”, added to complete the word-by-word coverage
पाञ्चम्pāñcamoriginal form “pāñcam”, added to complete the word-by-word coverage
उद्धवम्uddhavamoriginal form “uddhavam”, added to complete the word-by-word coverage
नहुषोnahuṣooriginal form “nahuṣo”, added to complete the word-by-word coverage
ययातिर्yayātiroriginal form “yayātir”, added to complete the word-by-word coverage
सम्राड्samrāḍoriginal form “samrāḍ”, added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form “sa”, added to complete the word-by-word coverage
महीम्mahīmoriginal form “mahīm”, added to complete the word-by-word coverage
देवांश्devāṃśoriginal form “devāṃś”, added to complete the word-by-word coverage
सर्वाsarvāoriginal form “sarvā”, added to complete the word-by-word coverage
ययातिर्yayātiroriginal form “yayātir”, added to complete the word-by-word coverage
पुत्राputrāoriginal form “putrā”, added to complete the word-by-word coverage
समुदिताsamuditāoriginal form “samuditā”, added to complete the word-by-word coverage
देवयान्याम्devayānyāmoriginal form “devayānyām”, added to complete the word-by-word coverage
यदुस्yadusoriginal form “yadus”, added to complete the word-by-word coverage
तुर्वसुर्turvasuroriginal form “turvasur”, added to complete the word-by-word coverage
एवevaoriginal form “eva”, added to complete the word-by-word coverage
द्रुह्युश्druhyuśoriginal form “druhyuś”, added to complete the word-by-word coverage
चानुश्cānuśoriginal form “cānuś”, added to complete the word-by-word coverage
पूरुश्pūruśoriginal form “pūruś”, added to complete the word-by-word coverage
Traducción

"The son of Ayus, Nahusha, was wise, his valor grounded in truth; as lord of the earth he ruled a most great kingdom according to dharma. Nahusha protected the ancestors, the gods, the sages, the brahmins, the gandharvas, the serpents, the rakshasas, and likewise the brahmins, kshatriyas, and vaishyas. Mighty, having slain hordes of robbers, he made the sages pay him tribute and rode upon their backs as though they were beasts of burden. By splendor, austerity, valor, and might he overcame the celestials and made them grant him the rank of Indra. Upon Priyavasa, Nahusha begot six sons: Yati, Yayati, Samyati, Ayati, Pancha, and Uddhava. Yayati, son of Nahusha, was a sovereign whose valor was grounded in truth; he protected the earth and performed manifold sacrifices. Unconquered Yayati, honoring the ancestors and the gods beyond his own strength, ever composed, showed grace to all creatures. To him were born mighty archer-sons, endowed with every virtue, O great king -- by Devayani and by Sharmishtha. By Devayani were born Yadu and Turvasu; by Sharmishtha were born Druhyu, Anu, and Puru."

Versión

a46d09b55351 · publicado 12 jul 2026, 15:37:30 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con