Mahābhārata 3.282.10-20

Devanāgarī

सुवर्चा उवाच
यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च ॥
आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥
गौतम उवाच
वेदाः साङ्गा मयाधीतास् तपो मे संचितं महत् ॥
कौमारं ब्रह्मचर्यं मे गुरवो ऽग्निश् च तोषिताः ॥
समाहितेन चीर्णानि सर्वाण्य् एव व्रतानि मे ॥
वायुभक्षोपवासश् च कुशलानि च यानि मे ॥
अनेन तपसा वेद्मि सर्वं परिचिकीर्षितम् ॥
सत्यम् एतन् निबोध त्वं ध्रियते सत्यवान् इति ॥
शिष्य उवाच
उपाध्यायस्य मे वक्त्राद् यथा वाक्यं विनिःसृतम् ॥
नैतज् जातु भवेन् मिथ्या तथा जीवति सत्यवान् ॥
ऋषय ऊचुः
यथास्य भार्या सावित्री सर्वैर् एव सुलक्षणैः ॥
अवैधव्यकरैर् युक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥
भारद्वाज उवाच
यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च ॥
आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥
दाल्भ्य उवाच
यथा दृष्टिः प्रवृत्ता ते सावित्र्याश् च यथा व्रतम् ॥
गताहारम् अकृत्वा च तथा जीवति सत्यवान् ॥
माण्डव्य उवाच
यथा वदन्ति शान्तायां दिशि वै मृगपक्षिणः ॥
पार्थिवी च प्रवृत्तिस् ते तथा जीवति सत्यवान् ॥
धौम्य उवाच
सर्वैर् गुणैर् उपेतस् ते यथा पुत्रो जनप्रियः ॥
दीर्घायुर् लक्षणोपेतस् तथा जीवति सत्यवान् ॥
मार्कण्डेय उवाच
एवम् आश्वासितस् तैस् तु सत्यवाग्भिस् तपस्विभिः ॥
तांस् तान् विगणयन्न् अर्थान् अवस्थित इवाभवत् ॥

Transliteración (IAST)

suvarcā uvāca
yathāsya bhāryā sāvitrī tapasā ca damena ca ||
ācāreṇa ca saṃyuktā tathā jīvati satyavān ||
gautama uvāca
vedāḥ sāṅgā mayādhītās tapo me saṃcitaṃ mahat ||
kaumāraṃ brahmacaryaṃ me guravo 'gniś ca toṣitāḥ ||
samāhitena cīrṇāni sarvāṇy eva vratāni me ||
vāyubhakṣopavāsaś ca kuśalāni ca yāni me ||
anena tapasā vedmi sarvaṃ paricikīrṣitam ||
satyam etan nibodha tvaṃ dhriyate satyavān iti ||
śiṣya uvāca
upādhyāyasya me vaktrād yathā vākyaṃ viniḥsṛtam ||
naitaj jātu bhaven mithyā tathā jīvati satyavān ||
ṛṣaya ūcuḥ
yathāsya bhāryā sāvitrī sarvair eva sulakṣaṇaiḥ ||
avaidhavyakarair yuktā tathā jīvati satyavān ||
bhāradvāja uvāca
yathāsya bhāryā sāvitrī tapasā ca damena ca ||
ācāreṇa ca saṃyuktā tathā jīvati satyavān ||
dālbhya uvāca
yathā dṛṣṭiḥ pravṛttā te sāvitryāś ca yathā vratam ||
gatāhāram akṛtvā ca tathā jīvati satyavān ||
māṇḍavya uvāca
yathā vadanti śāntāyāṃ diśi vai mṛgapakṣiṇaḥ ||
pārthivī ca pravṛttis te tathā jīvati satyavān ||
dhaumya uvāca
sarvair guṇair upetas te yathā putro janapriyaḥ ||
dīrghāyur lakṣaṇopetas tathā jīvati satyavān ||
mārkaṇḍeya uvāca
evam āśvāsitas tais tu satyavāgbhis tapasvibhiḥ ||
tāṃs tān vigaṇayann arthān avasthita ivābhavat ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

सुवर्चा उवाच यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च ॥ आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ गौतम उवाच वेदाः साङ्गा मयाधीतास् तपो मे संचितं महत् ॥ कौमारं ब्रह्मचर्यं मे गुरवो ऽग्निश् च तोषिताः ॥ समाहितेन चीर्णानि सर्वाण्य् एव व्रतानि मे ॥ वायुभक्षोपवासश् च कुशलानि च यानि मे ॥ अनेन तपसा वेद्मि सर्वं परिचिकीर्षितम् ॥ सत्यम् एतन् निबोध त्वं ध्रियते सत्यवान् इति ॥ शिष्य उवाच उपाध्यायस्य मे वक्त्राद् यथा वाक्यं विनिःसृतम् ॥ नैतज् जातु भवेन् मिथ्या तथा जीवति सत्यवान् ॥ ऋषय ऊचुः यथास्य भार्या सावित्री सर्वैर् एव सुलक्षणैः ॥ अवैधव्यकरैर् युक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ भारद्वाज उवाच यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च ॥ आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ दाल्भ्य उवाच यथा दृष्टिः प्रवृत्ता ते सावित्र्याश् च यथा व्रतम् ॥ गताहारम् अकृत्वा च तथा जीवति सत्यवान् ॥ माण्डव्य उवाच यथा वदन्ति शान्तायां दिशि वै मृगपक्षिणः ॥ पार्थिवी च प्रवृत्तिस् ते तथा जीवति सत्यवान् ॥ धौम्य उवाच सर्वैर् गुणैर् उपेतस् ते यथा पुत्रो जनप्रियः ॥ दीर्घायुर् लक्षणोपेतस् तथा जीवति सत्यवान् ॥ मार्कण्डेय उवाच एवम् आश्वासितस् तैस् तु सत्यवाग्भिस् तपस्विभिः ॥ तांस् तान् विगणयन्न् अर्थान् अवस्थित इवाभवत् ॥suvarcā uvāca yathāsya bhāryā sāvitrī tapasā ca damena ca || ācāreṇa ca saṃyuktā tathā jīvati satyavān || gautama uvāca vedāḥ sāṅgā mayādhītās tapo me saṃcitaṃ mahat || kaumāraṃ brahmacaryaṃ me guravo 'gniś ca toṣitāḥ || samāhitena cīrṇāni sarvāṇy eva vratāni me || vāyubhakṣopavāsaś ca kuśalāni ca yāni me || anena tapasā vedmi sarvaṃ paricikīrṣitam || satyam etan nibodha tvaṃ dhriyate satyavān iti || śiṣya uvāca upādhyāyasya me vaktrād yathā vākyaṃ viniḥsṛtam || naitaj jātu bhaven mithyā tathā jīvati satyavān || ṛṣaya ūcuḥ yathāsya bhāryā sāvitrī sarvair eva sulakṣaṇaiḥ || avaidhavyakarair yuktā tathā jīvati satyavān || bhāradvāja uvāca yathāsya bhāryā sāvitrī tapasā ca damena ca || ācāreṇa ca saṃyuktā tathā jīvati satyavān || dālbhya uvāca yathā dṛṣṭiḥ pravṛttā te sāvitryāś ca yathā vratam || gatāhāram akṛtvā ca tathā jīvati satyavān || māṇḍavya uvāca yathā vadanti śāntāyāṃ diśi vai mṛgapakṣiṇaḥ || pārthivī ca pravṛttis te tathā jīvati satyavān || dhaumya uvāca sarvair guṇair upetas te yathā putro janapriyaḥ || dīrghāyur lakṣaṇopetas tathā jīvati satyavān || mārkaṇḍeya uvāca evam āśvāsitas tais tu satyavāgbhis tapasvibhiḥ || tāṃs tān vigaṇayann arthān avasthita ivābhavat ||Suvarchas says that since Satyavan's wife Savitri is united with austerity, self-control, and right conduct, Satyavan is alive; Gautama says that he has studied the Vedas with their auxiliary texts, accumulated great austerity, kept brahmacharya since youth, satisfied his teachers and the sacred fire, performed vows, fasts, and living on air alone, and by this austerity knows: Satyavan remains alive; the disciple confirms that his teacher's word is never false, so Satyavan is alive; the rishis say that Savitri bears all the auspicious marks that ward off widowhood, so Satyavan is alive; Bharadvaja repeats the point about Savitri's austerity, self-control, and conduct; Dalbhya says that the return of Dyumatsena's sight, Savitri's vow, and her refusal of food show that Satyavan is alive; Mandavya judges by the peaceful direction, the calls of beasts and birds, and the royal signs; Dhaumya says that Dyumatsena's son is endowed with all virtues, beloved of the people, and bears the marks of long life, so he is alive; consoled by the truthful ascetics, Dyumatsena holds himself steady, pondering their arguments.

Traducción

Suvarchas said: 'Since his wife Savitri is united with austerity, self-control, and right conduct, Satyavan is alive.' Gautama said: 'I have studied the Vedas with their auxiliary texts, accumulated great austerity, kept brahmacharya since youth, satisfied my teachers and the sacred fire, and performed vows, fasts, and living on air alone. By this austerity I know: Satyavan remains alive.' The disciple confirmed: 'My teacher's word is never false; therefore Satyavan is alive.' The rishis said: 'Savitri bears all the auspicious marks that ward off widowhood; therefore Satyavan is alive.' Bharadvaja repeated the point about her austerity, self-control, and conduct. Dalbhya said: 'Your sight has returned, Savitri's vow remains unbroken, and she has not yet eaten; therefore Satyavan is alive.' Mandavya judged by the peaceful direction, the calls of beasts and birds, and the royal signs. Dhaumya said: 'Your son is endowed with every virtue, beloved of the people, and bears the marks of long life; therefore Satyavan is alive.' Consoled by these truthful ascetics, Dyumatsena held himself steady, pondering their arguments.

Comentario

The sages read reality through dharma: Savitri's conduct, the signs of nature, and the power of truthful speech all point to life. For them, truth is never separate from the world.

Versión

084e134f3c82 · publicado 16 jul 2026, 17:33:40 UTC

Disponible enRUEN