Mahābhārata
Virata-dyuta-parva (The Game of Virata)4.63.1-14
3976 / 15823
Mahābhārata · 4.63.1-14
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
अवजित्य धनं चापि विराटो वाहिनीपतिः ॥
प्राविशन् नगरं हृष्टश् चतुर्भिः सह पाण्डवैः ॥
जित्वा त्रिगर्तान् संग्रामे गाश् चैवादाय केवलाः ॥
अशोभत महाराजः सह पार्थैः श्रिया वृतः ॥
तम् आसनगतं वीरं सुहृदां प्रीतिवर्धनम् ॥
उपतस्थुः प्रकृतयः समस्ता ब्राह्मणैः सह ॥
सभाजितः ससैन्यस् तु प्रतिनन्द्याथ मत्स्यराट् ॥
विसर्जयाम् आस तदा द्विजांश् च प्रकृतीस् तथा ॥
ततः स राजा मत्स्यानां विराटो वाहिनीपतिः ॥
उत्तरं परिपप्रच्छ क्व यात इति चाब्रवीत् ॥
आचख्युस् तस्य संहृष्टाः स्त्रियः कन्याश् च वेश्मनि ॥
अन्तःपुरचराश् चैव कुरुभिर् गोधनं हृतम् ॥
विजेतुम् अभिसंरब्ध एक एवातिसाहसात् ॥
बृहन्नडासहायश् च निर्यातः पृथिवींजयः ॥
उपयातान् अतिरथान् द्रोणं शांतनवं कृपम् ॥
कर्णं दुर्योधनं चैव द्रोणपुत्रं च षड्रथान् ॥
राजा विराटो ऽथ भृशं प्रतप्तः; श्रुत्वा सुतं ह्य् एकरथेन यातम् ॥
बृहन्नडासारथिम् आजिवर्धनं; प्रोवाच सर्वान् अथ मन्त्रिमुख्यान् ॥
सर्वथा कुरवस् ते हि ये चान्ये वसुधाधिपाः ॥
त्रिगर्तान् निर्जिताञ् श्रुत्वा न स्थास्यन्ति कदा चन ॥
तस्माद् गच्छन्तु मे योधा बलेन महता वृताः ॥
उत्तरस्य परीप्सार्थं ये त्रिगर्तैर् अविक्षताः ॥
हयांश् च नागांश् च रथांश् च शीघ्रं; पदातिसंघांश् च ततः प्रवीरान् ॥
प्रस्थापयाम् आस सुतस्य हेतोर्; विचित्रशस्त्राभरणोपपन्नान् ॥
एवं स राजा मत्स्यानां विराटो ऽक्षौहिणीपतिः ॥
व्यादिदेशाथ तां क्षिप्रं वाहिनीं चतुरङ्गिणीम् ॥
कुमारम् आशु जानीत यदि जीवति वा न वा ॥
यस्य यन्ता गतः षण्ढो मन्ये ऽहं न स जीवति ॥

Transliteración (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
avajitya dhanaṃ cāpi virāṭo vāhinīpatiḥ ||
prāviśan nagaraṃ hṛṣṭaś caturbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ ||
jitvā trigartān saṃgrāme gāś caivādāya kevalāḥ ||
aśobhata mahārājaḥ saha pārthaiḥ śriyā vṛtaḥ ||
tam āsanagataṃ vīraṃ suhṛdāṃ prītivardhanam ||
upatasthuḥ prakṛtayaḥ samastā brāhmaṇaiḥ saha ||
sabhājitaḥ sasainyas tu pratinandyātha matsyarāṭ ||
visarjayām āsa tadā dvijāṃś ca prakṛtīs tathā ||
tataḥ sa rājā matsyānāṃ virāṭo vāhinīpatiḥ ||
uttaraṃ paripapraccha kva yāta iti cābravīt ||
ācakhyus tasya saṃhṛṣṭāḥ striyaḥ kanyāś ca veśmani ||
antaḥpuracarāś caiva kurubhir godhanaṃ hṛtam ||
vijetum abhisaṃrabdha eka evātisāhasāt ||
bṛhannaḍāsahāyaś ca niryātaḥ pṛthivīṃjayaḥ ||
upayātān atirathān droṇaṃ śāṃtanavaṃ kṛpam ||
karṇaṃ duryodhanaṃ caiva droṇaputraṃ ca ṣaḍrathān ||
rājā virāṭo 'tha bhṛśaṃ prataptaḥ; śrutvā sutaṃ hy ekarathena yātam ||
bṛhannaḍāsārathim ājivardhanaṃ; provāca sarvān atha mantrimukhyān ||
sarvathā kuravas te hi ye cānye vasudhādhipāḥ ||
trigartān nirjitāñ śrutvā na sthāsyanti kadā cana ||
tasmād gacchantu me yodhā balena mahatā vṛtāḥ ||
uttarasya parīpsārthaṃ ye trigartair avikṣatāḥ ||
hayāṃś ca nāgāṃś ca rathāṃś ca śīghraṃ; padātisaṃghāṃś ca tataḥ pravīrān ||
prasthāpayām āsa sutasya hetor; vicitraśastrābharaṇopapannān ||
evaṃ sa rājā matsyānāṃ virāṭo 'kṣauhiṇīpatiḥ ||
vyādideśātha tāṃ kṣipraṃ vāhinīṃ caturaṅgiṇīm ||
kumāram āśu jānīta yadi jīvati vā na vā ||
yasya yantā gataḥ ṣaṇḍho manye 'haṃ na sa jīvati ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaVaishampayana
उवाचuvācasaid
अवजित्यavajityaform of avajitya
धनंdhanaṃwealth, to strike, to kill
चापिcāpiand also
विराटोvirāṭoVirata
वाहिनीपतिःvāhinīpatiḥlord of the army
प्राविशन्prāviśanentered
नगरंnagaraṃcity
हृष्टश्hṛṣṭaśform of hṛṣṭaś
चतुर्भिःcaturbhiḥform of caturbhiḥ
सहsahawith, together
पाण्डवैःpāṇḍavaiḥPandava
जित्वाjitvāhaving conquered
त्रिगर्तान्trigartānthe Trigartas
संग्रामेsaṃgrāmein battle
गाश्gāścows
चैवादायcaivādāyaform of caivādāya
केवलाःkevalāḥform of kevalāḥ
अशोभतaśobhataform of aśobhata
महाराजःmahārājaḥo great king
सहsahawith, together
पार्थैःpārthaiḥPartha
श्रियाśriyāwith glory, with beauty
वृतःvṛtaḥform of vṛtaḥ
तम्tamhim, that one
आसनगतंāsanagataṃform of āsanagataṃ
वीरंvīraṃhero
सुहृदांsuhṛdāṃform of suhṛdāṃ
प्रीतिवर्धनम्prītivardhanamwealth, to strike, to kill
उपतस्थुःupatasthuḥform of upatasthuḥ
प्रकृतयःprakṛtayaḥform of prakṛtayaḥ
समस्ताsamastāform of samastā
ब्राह्मणैःbrāhmaṇaiḥbrahmin
सहsahawith, together
सभाजितःsabhājitaḥform of sabhājitaḥ
ससैन्यस्sasainyasform of sasainyas
तुtuyet, but
प्रतिनन्द्याथpratinandyāthaform of pratinandyātha
मत्स्यराट्matsyarāṭMatsya
विसर्जयाम्visarjayāmform of visarjayām
आसāsawas
तदाtadāthen
द्विजांश्dvijāṃśform of dvijāṃś
caand
प्रकृतीस्prakṛtīsform of prakṛtīs
तथाtathāthus, likewise
ततःtataḥthen, from there
sahe, this one
राजाrājāking
मत्स्यानांmatsyānāṃMatsya
विराटोvirāṭoVirata
वाहिनीपतिःvāhinīpatiḥlord of the army
उत्तरंuttaraṃUttara
परिपप्रच्छparipapracchaform of paripapraccha
क्वkvawhere?
यातyātaform of yāta
इतिitithus, so
चाब्रवीत्cābravītand said
आचख्युस्ācakhyusform of ācakhyus
तस्यtasyahim, that one
संहृष्टाःsaṃhṛṣṭāḥform of saṃhṛṣṭāḥ
स्त्रियःstriyaḥwomen
कन्याश्kanyāśform of kanyāś
caand
वेश्मनिveśmaniin the house
अन्तःपुरचराश्antaḥpuracarāśinner chambers
चैवcaivaand indeed
कुरुभिर्kurubhirKuru
गोधनंgodhanaṃwealth, to strike, to kill
हृतम्hṛtamform of hṛtam
विजेतुम्vijetumform of vijetum
अभिसंरब्धabhisaṃrabdhaform of abhisaṃrabdha
एकekaform of eka
एवातिसाहसात्evātisāhasātform of evātisāhasāt
बृहन्नडासहायश्bṛhannaḍāsahāyaśBrihannada, to strike, to kill
caand
निर्यातःniryātaḥform of niryātaḥ
पृथिवींजयःpṛthivīṃjayaḥvictory
उपयातान्upayātānform of upayātān
अतिरथान्atirathānchariot
द्रोणंdroṇaṃDrona
शांतनवंśāṃtanavaṃform of śāṃtanavaṃ
कृपम्kṛpamKripa
कर्णंkarṇaṃKarna
दुर्योधनंduryodhanaṃDuryodhana
चैवcaivaand indeed
द्रोणपुत्रंdroṇaputraṃDrona, son
caand
षड्रथान्ṣaḍrathānchariot
राजाrājāking
विराटोvirāṭoVirata
ऽथ'thathen
भृशंbhṛśaṃstrongly
प्रतप्तःprataptaḥform of prataptaḥ
श्रुत्वाśrutvāhaving heard
सुतंsutaṃson
ह्य्hyindeed
एकरथेनekarathenachariot
यातम्yātamform of yātam
बृहन्नडासारथिम्bṛhannaḍāsārathimBrihannada, chariot
आजिवर्धनंājivardhanaṃwealth, to strike, to kill
प्रोवाचprovācasaid
सर्वान्sarvānall
अथathathen
मन्त्रिमुख्यान्mantrimukhyānform of mantrimukhyān
सर्वथाsarvathāin any case
कुरवस्kuravasform of kuravas
तेtethey; to you
हिhiindeed
येyewho, which
चान्येcānyeand others
वसुधाधिपाःvasudhādhipāḥform of vasudhādhipāḥ
त्रिगर्तान्trigartānthe Trigartas
निर्जिताञ्nirjitāñform of nirjitāñ
श्रुत्वाśrutvāhaving heard
nanot
स्थास्यन्तिsthāsyantiform of sthāsyanti
कदाkadāwhen?
चनcanaor, either
तस्माद्tasmādtherefore
गच्छन्तुgacchantuto strike, to kill
मेmeto me, my
योधाyodhāwarrior
बलेनbalenaby force, by the army
महताmahatāgreat
वृताःvṛtāḥform of vṛtāḥ
उत्तरस्यuttarasyaUttara
परीप्सार्थंparīpsārthaṃform of parīpsārthaṃ
येyewho, which
त्रिगर्तैर्trigartairform of trigartair
अविक्षताःavikṣatāḥform of avikṣatāḥ
हयांश्hayāṃśform of hayāṃś
caand
नागांश्nāgāṃśelephant; naga
caand
रथांश्rathāṃśchariot
caand
शीघ्रंśīghraṃquickly
पदातिसंघांश्padātisaṃghāṃśform of padātisaṃghāṃś
caand
ततःtataḥthen, from there
प्रवीरान्pravīrānhero
प्रस्थापयाम्prasthāpayāmform of prasthāpayām
आसāsawas
सुतस्यsutasyason
हेतोर्hetorform of hetor
विचित्रशस्त्राभरणोपपन्नान्vicitraśastrābharaṇopapannānweapon
एवंevaṃthus
sahe, this one
राजाrājāking
मत्स्यानांmatsyānāṃMatsya
विराटोvirāṭoVirata
ऽक्षौहिणीपतिः'kṣauhiṇīpatiḥform of 'kṣauhiṇīpatiḥ
व्यादिदेशाथvyādideśāthaform of vyādideśātha
तांtāṃher, that one
क्षिप्रंkṣipraṃquickly
वाहिनींvāhinīṃform of vāhinīṃ
चतुरङ्गिणीम्caturaṅgiṇīmform of caturaṅgiṇīm
कुमारम्kumāramform of kumāram
आशुāśuquickly
जानीतjānītaform of jānīta
यदिyadiif
जीवतिjīvatilives
वाor
nanot
वाor
यस्यyasyawhose, of whom
यन्ताyantācharioteer
गतःgataḥgone, departed
षण्ढोṣaṇḍhoform of ṣaṇḍho
मन्येmanyeI consider
ऽहं'haṃI
nanot
sahe, this one
जीवतिjīvatilives
Traducción

Vaishampayana said: "Virata, lord of the army, having conquered the Trigartas and recovered the cows, entered the city joyfully together with the four Pandavas. The king, surrounded by splendor, shone together with the Parthas. When the hero had taken his seat, all the subjects together with the brahmins came to him; the king of the Matsyas, having honored the army and received their greetings, dismissed the brahmins and subjects. Then Virata asked about Uttara: \"Where has he gone?\" The joyful women, girls, and dwellers of the inner chambers told him: \"The Kurus have driven off the cows. The prince, wishing to defeat them, rode out alone, with Brihannada as his helper and charioteer, with great daring, to face six great chariot-warriors: Drona, Shantanava Bhishma, Kripa, Karna, Duryodhana, and the son of Drona.\" Hearing that his son had ridden out on a single chariot, with Brihannada as charioteer, King Virata grew deeply troubled and said to his chief ministers: \"The Kurus and other lords of the earth, hearing of the defeat of the Trigartas, will not remain in place. Let my warriors, surrounded by great strength, go quickly to defend Uttara — all those whom the Trigartas did not wound.\" He ordered horses, elephants, chariots, and troops of foot soldiers, heroes adorned with various weapons and ornaments, to be sent out swiftly for his son's sake. Thus the king of the Matsyas quickly commanded the fourfold army: \"Find out at once whether the prince is alive. The one whose charioteer was a eunuch — I think he is not alive.\""

Versión

2b7d08d4d9b5 · publicado 16 jul 2026, 18:42:56 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con